حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَصَبْتُ أَرْضًا لَمْ أُصِبْ مَالاً قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَكَيْفَ تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ " إِنْ شِئْتَ حَبَّسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا " . فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنَّهُ لاَ يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلاَ يُوهَبُ وَلاَ يُورَثُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ - وَزَادَ عَنْ بِشْرٍ - وَالضَّيْفِ - ثُمَّ اتَّفَقُوا - لاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ وَيُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ . زَادَ عَنْ بِشْرٍ قَالَ وَقَالَ مُحَمَّدٌ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالاً .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Бишр ибн ал-Муфаззал ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Ибн Авндан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди: У: «Умар Хайбарда бир ерга эга бўлди, сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб: ‹Мен бир ерга эга бўлдим, мен ҳеч қачон назаримда бундан қадрлироқ мол топмаганман. Уни нима қилишга буюрасиз?› деди. У: ‹Хоҳласанг, унинг аслини (мулклигича) ушлаб туриб, уни (ҳосилини) садақа қиласан›, дедилар. Бас, Умар уни — асли сотилмайдиган, ҳадя қилинмайдиган, мерос қилинмайдиган тарзда — камбағаллар, қариндошлар, қуллар (озод қилиш), Аллаҳ йўли ва йўловчилар учун садақа қилди. — (Рови) Бишрдан: ‹ва меҳмон› деб зиёда қилди — сўнг (ровилар) бир хил айтдилар: Уни бошқарган кишига ундан маъруф (одоб) билан ейишида ва бой бўлиб кетмаган ҳолда дўстига едиришида гуноҳ йўқ. Бишрдан зиёда қилди: (Рови) айтди: Муҳаммад: ‹мол тўпламаган ҳолда›, деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ صَدَقَةِ، عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضى الله عنه قَالَ نَسَخَهَا لِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذَا مَا كَتَبَ عَبْدُ اللَّهِ عُمَرُ فِي ثَمْغٍ فَقَصَّ مِنْ خَبَرِهِ نَحْوَ حَدِيثِ نَافِعٍ قَالَ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالاً فَمَا عَفَا عَنْهُ مِنْ ثَمَرِهِ فَهُوَ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ - قَالَ وَسَاقَ الْقِصَّةَ - قَالَ وَإِنْ شَاءَ وَلِيُّ ثَمْغٍ اشْتَرَى مِنْ ثَمَرِهِ رَقِيقًا لِعَمَلِهِ وَكَتَبَ مُعَيْقِيبٌ وَشَهِدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الأَرْقَمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذَا مَا أَوْصَى بِهِ عَبْدُ اللَّهِ عُمَرُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ حَدَثَ بِهِ حَدَثٌ أَنَّ ثَمْغًا وَصِرْمَةَ بْنَ الأَكْوَعِ وَالْعَبْدَ الَّذِي فِيهِ وَالْمِائَةَ سَهْمٍ الَّتِي بِخَيْبَرَ وَرَقِيقَهُ الَّذِي فِيهِ وَالْمِائَةَ الَّتِي أَطْعَمَهُ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم بِالْوَادِي تَلِيهِ حَفْصَةُ مَا عَاشَتْ ثُمَّ يَلِيهِ ذُو الرَّأْىِ مِنْ أَهْلِهَا أَنْ لاَ يُبَاعَ وَلاَ يُشْتَرَى يُنْفِقُهُ حَيْثُ رَأَى مِنَ السَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ وَذِي الْقُرْبَى وَلاَ حَرَجَ عَلَى مَنْ وَلِيَهُ إِنْ أَكَلَ أَوْ آكَلَ أَوِ اشْتَرَى رَقِيقًا مِنْهُ .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга ал-Лайс Яҳё ибн Саъиддан, у Умар ибн ал-Хаттоб розияллаҳу анҳунинг садақаси ҳақида хабар берди: У айтди: Уни менга Абдулҳамид ибн Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Умар ибн ал-Хаттоб кўчириб берди: «Бисмиллаҳир Раҳмонир Раҳийм. Бу Абдуллаҳ Умарнинг Самғ (ери) ҳақида ёзган нарсасидир», деб Нофиънинг ҳадисига ўхшаш хабарни қисқача баён қилди. У: «мол тўпламаган ҳолда» деди. «Унинг мевасидан ортиб қолгани эса тиланчи ва маҳрум (қолдирилган)ники бўлади», деди. (Рови) айтди: Ва у қиссани (тўлиқ) келтирди. У деди: «Агар Самғнинг васийси хоҳласа, унинг мевасидан (тушган маблағдан) ишлаш учун қул сотиб олади. Муайқиб ёзди, Абдуллаҳ ибн ал-Арқам гувоҳ бўлди: Бисмиллаҳир Раҳмонир Раҳийм. Бу мўминлар амири Абдуллаҳ Умар васият қилган нарсадир: Агар унга бирор ҳодиса (ўлим) етса, Самғ ва Сирма ибн ал-Акваъ (ери) ва ундаги қул, Хайбардаги юз улуш ва ундаги қули, ҳамда Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам унга водийда едирган (атаб берган) юз (улуш) — барчасини Ҳафса ҳаёт экан бошқаради, сўнг унинг аҳлидан (бўлган) раъй (тадбир) эгаси бошқаради: у сотилмасин ва сотиб олинмасин, уни (васий) ўзи маъқул кўрган тарзда тиланчи, маҳрум ва қариндошларга сарфлайди. Уни бошқарган кишига ундан ейиши, (бошқаларга) едириши ёки ундан қул сотиб олишида гуноҳ йўқ.»