حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لاَ وُضُوءَ لَهُ وَلاَ وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِ " .
Bizga Qutayba ibn Sa'id rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Muso Ya'qub ibn Salamadan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Tahorati yo'q kishining namozi yo'q, unga Allah taolloning ismini zikr qilmagan kishining tahorati yo'q».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ الدَّرَاوَرْدِيِّ، قَالَ وَذَكَرَ رَبِيعَةُ أَنَّ تَفْسِيرَ، حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ " . أَنَّهُ الَّذِي يَتَوَضَّأُ وَيَغْتَسِلُ وَلاَ يَنْوِي وُضُوءًا لِلصَّلاَةِ وَلاَ غُسْلاً لِلْجَنَابَةِ .
Bizga Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb ad-Darovardiydan rivoyat qildi. U aytdi: Robi'a Nabiy sollallahu alayhi vasallamning «Unga Allahning ismini zikr qilmagan kishining tahorati yo'q» degan hadisining tafsirini zikr qilib aytdi: U shunday kishidirki, tahorat qiladi va g'usl qiladi, ammo namoz uchun tahoratni va janobat uchun g'uslni niyat qilmaydi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي رَزِينٍ، وَأَبِي، صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ مِنَ اللَّيْلِ فَلاَ يَغْمِسْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Abu Muoviya al-A'mashdan, u Abu Razindan va Abu Solihdan, ular Abu Hurayradan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Birortangiz kechasi uyqudan tursa, qo'lini uch marta yuvmaguncha idishga botirmasin. Chunki u qo'li qayerda tunaganini bilmaydi».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ - قَالَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا رَزِينٍ .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Iyso ibn Yunus al-A'mashdan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan — ya'ni shu hadisni — rivoyat qildi. U: «Ikki yoki uch marta», dedi va Abu Razinni zikr qilmadi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلاَ يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ أَوْ أَيْنَ كَانَتْ تَطُوفُ يَدُهُ " .
Bizga Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh va Muhammad ibn Salama al-Murodiy rivoyat qildilar, ular: Bizga Ibn Vahb Muoviya ibn Solihdan, u Abu Maryamdan rivoyat qildi, dedilar. U aytdi: Men Abu Hurayraning bunday deganini eshitdim: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning bunday deganini eshitdim: «Birortangiz uyqusidan uyg'onsa, qo'lini uch marta yuvmaguncha idishga solmasin. Chunki birortangiz qo'li qayerda tunaganini yoki qayerda aylanib yurganini bilmaydi».
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَبَانَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ تَوَضَّأَ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ ثَلاَثًا فَغَسَلَهُمَا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَغَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلاَثًا ثُمَّ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا ثُمَّ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ مِثْلَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَالَ " مَنْ تَوَضَّأَ مِثْلَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لاَ يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Bizga Hasan ibn Aliy al-Hulvoniy rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar az-Zuhriydan, u Ato ibn Yazid al-Laysiydan, u Humron ibn Abon — Usmon ibn Affonning ozod qilgan quli — dan xabar berdi. U aytdi: Men Usmon ibn Affonni ko'rdim, u tahorat oldi: qo'llariga uch marta suv quyib ularni yuvdi, so'ng og'iz va burnini chaydi, so'ng yuzini uch marta yuvdi, o'ng qo'lini tirsagigacha uch marta yuvdi, so'ng chap qo'lini ham xuddi shunday yuvdi, so'ng boshiga mash tortdi, so'ng o'ng oyog'ini uch marta yuvdi, so'ng chap oyog'ini ham xuddi shunday yuvdi. So'ng dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning xuddi mana shu tahoratimga o'xshatib tahorat olganini ko'rdim, so'ng u dedi: «Kim mana shu tahoratimga o'xshatib tahorat qilib, so'ng o'zicha (xayolida) gapirmasdan ikki rakat namoz o'qisa, Allah uning o'tgan gunohlarini mag'firat qiladi».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ وَرْدَانَ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنِي حُمْرَانُ، قَالَ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ تَوَضَّأَ . فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرِ الْمَضْمَضَةَ وَالاِسْتِنْشَاقَ وَقَالَ فِيهِ وَمَسَحَ رَأْسَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ هَكَذَا وَقَالَ " مَنْ تَوَضَّأَ دُونَ هَذَا كَفَاهُ " . وَلَمْ يَذْكُرْ أَمْرَ الصَّلاَةِ .
Bizga Muhammad ibn al-Musanno rivoyat qildi, bizga az-Zahhok ibn Mahlad rivoyat qildi, bizga Abdurrahmon ibn Vardon rivoyat qildi, menga Abu Salama ibn Abdurrahmon rivoyat qildi, menga Humron rivoyat qildi. U aytdi: Men Usmon ibn Affonning tahorat olganini ko'rdim. So'ng shunga o'xshashini zikr qildi, ammo og'iz chayish va burunga suv tortishni zikr qilmadi va unda: «Boshiga uch marta mash tortdi, so'ng oyoqlarini uch marta yuvdi», dedi. So'ng dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning shunday tahorat olganini ko'rdim va dedi: «Kim bundan kamroq tahorat qilsa, unga kifoya qiladi». U namoz ishini zikr qilmadi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ زِيَادٍ الْمُؤَذِّنُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ التَّيْمِيِّ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ الْوُضُوءِ، فَقَالَ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ سُئِلَ عَنِ الْوُضُوءِ، فَدَعَا بِمَاءٍ فَأُتِيَ بِمِيضَأَةٍ فَأَصْغَى عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى ثُمَّ أَدْخَلَهَا فِي الْمَاءِ فَتَمَضْمَضَ ثَلاَثًا وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَغَسَلَ يَدَهُ الْيُسْرَى ثَلاَثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَأَخَذَ مَاءً فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ فَغَسَلَ بُطُونَهُمَا وَظُهُورَهُمَا مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُونَ عَنِ الْوُضُوءِ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَحَادِيثُ عُثْمَانَ - رضى الله عنه - الصِّحَاحُ كُلُّهَا تَدُلُّ عَلَى مَسْحِ الرَّأْسِ أَنَّهُ مَرَّةٌ فَإِنَّهُمْ ذَكَرُوا الْوُضُوءَ ثَلاَثًا وَقَالُوا فِيهَا وَمَسَحَ رَأْسَهُ . وَلَمْ يَذْكُرُوا عَدَدًا كَمَا ذَكَرُوا فِي غَيْرِهِ .
Bizga Muhammad ibn Dovud al-Iskandaroniy rivoyat qildi, bizga Ziyod ibn Yunus rivoyat qildi, menga Sa'id ibn Ziyod al-Muazzin Usmon ibn Abdurrahmon at-Taymiydan rivoyat qildi. U aytdi: Ibn Abu Mulaykadan tahorat haqida so'raldi. U dedi: Men Usmon ibn Affondan tahorat haqida so'ralganini ko'rdim. U suv so'radi, unga tahorat idishi keltirildi, u (idishni) o'ng qo'liga egib quydi, so'ng uni suvga botirdi, og'zini uch marta chaydi, burniga uch marta suv tortib chiqardi, yuzini uch marta yuvdi, so'ng o'ng qo'lini uch marta yuvdi, chap qo'lini uch marta yuvdi, so'ng qo'lini (suvga) solib suv oldi va boshi hamda quloqlariga mash tortdi, ularning ichki va tashqi tomonlarini bir marta yuvdi, so'ng oyoqlarini yuvdi. So'ng dedi: Tahorat haqida so'rovchilar qani? Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning xuddi shunday tahorat olganini ko'rdim. Abu Dovud aytdi: Usmonning roziyallahu anhu sahih hadislarining hammasi boshga mash tortish bir marta ekanini ko'rsatadi. Chunki ular tahoratni uch martadan zikr qildilar va unda: «Boshiga mash tortdi», dedilar, boshqalarda zikr qilganlaridek son zikr qilmadilar.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي زِيَادٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ، أَنَّ عُثْمَانَ، دَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ فَأَفْرَغَ بِيَدِهِ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى ثُمَّ غَسَلَهُمَا إِلَى الْكُوعَيْنِ - قَالَ - ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا وَذَكَرَ الْوُضُوءَ ثَلاَثًا - قَالَ - وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ مِثْلَ مَا رَأَيْتُمُونِي تَوَضَّأْتُ . ثُمَّ سَاقَ نَحْوَ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ وَأَتَمَّ .
Bizga Ibrohim ibn Muso rivoyat qildi, bizga Iyso xabar berdi, bizga Ubaydulloh — ya'ni Ibn Abu Ziyod — Abdulloh ibn Ubayd ibn Umayrdan, u Abu Alqamadan xabar berdi: Usmon suv so'rab tahorat oldi: o'ng qo'li bilan chap qo'liga (suv) quydi, so'ng ularni bilaklargacha yuvdi — dedi — so'ng og'zini chaydi va burniga uch marta suv tortdi, tahoratni uch martadan zikr qildi — dedi — boshiga mash tortdi, so'ng oyoqlarini yuvdi va dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning, xuddi mening tahorat olganimni ko'rganlaringizdek, tahorat olganini ko'rdim. So'ng az-Zuhriy hadisiga o'xshatib keltirdi va to'liqroq aytdi.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقِ بْنِ جَمْرَةَ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، قَالَ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا وَمَسَحَ رَأْسَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ هَذَا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ قَالَ تَوَضَّأَ ثَلاَثًا فَقَطْ .
Bizga Horun ibn Abdulloh rivoyat qildi, bizga Yahyo ibn Odam rivoyat qildi, bizga Isroil Omir ibn Shaqiq ibn Jamradan, u Shaqiq ibn Salamadan rivoyat qildi. U aytdi: Men Usmon ibn Affonni ikki bilagini uch martadan yuvib, boshiga uch marta mash tortganini ko'rdim, so'ng dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning shunday qilganini ko'rdim. Abu Dovud aytdi: Uni Vaki' Isroildan rivoyat qilib: «Faqat uch martadan tahorat oldi», dedi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، قَالَ أَتَانَا عَلِيٌّ - رضى الله عنه - وَقَدْ صَلَّى فَدَعَا بِطَهُورٍ فَقُلْنَا مَا يَصْنَعُ بِالطَّهُورِ وَقَدْ صَلَّى مَا يُرِيدُ إِلاَّ أَنْ يُعَلِّمَنَا فَأُتِيَ بِإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَطَسْتٍ فَأَفْرَغَ مِنَ الإِنَاءِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا فَمَضْمَضَ وَنَثَرَ مِنَ الْكَفِّ الَّذِي يَأْخُذُ فِيهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَغَسَلَ يَدَهُ الشِّمَالَ ثَلاَثًا ثُمَّ جَعَلَ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَرِجْلَهُ الشِّمَالَ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَعْلَمَ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهُوَ هَذَا .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Abu Avona Xolid ibn Alqamadan, u Abdu Xayrdan rivoyat qildi. U aytdi: Bizga Aliy roziyallahu anhu keldi, u namoz o'qigan edi, so'ng tahorat suvini so'radi. Biz: «U tahorat suvi bilan nima qiladi, axir namozni o'qigan-ku, bizga o'rgatishni xohlaydi xolos», dedik. Unga ichida suv bo'lgan idish va tog'ora keltirildi. U idishdan o'ng qo'liga quyib, qo'llarini uch marta yuvdi, so'ng og'zini chaydi va burniga uch marta suv tortib chiqardi — og'iz chayish va burun tozalashni suv olgan kafti bilan qildi — so'ng yuzini uch marta yuvdi, so'ng o'ng qo'lini uch marta yuvdi, chap qo'lini uch marta yuvdi, so'ng qo'lini idishga solib boshiga bir marta mash tortdi, so'ng o'ng oyog'ini uch marta, chap oyog'ini uch marta yuvdi, so'ng dedi: Kim Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning tahoratini bilishni xohlasa, bu mana shudir.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَلْقَمَةَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، قَالَ صَلَّى عَلِيُّ رضى الله عنه الْغَدَاةَ ثُمَّ دَخَلَ الرَّحْبَةَ فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَتَاهُ الْغُلاَمُ بِإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَطَسْتٍ - قَالَ - فَأَخَذَ الإِنَاءَ بِيَدِهِ الْيُمْنَى فَأَفْرَغَ عَلَى يَدِهِ الْيُسْرَى وَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى فِي الإِنَاءِ فَتَمَضْمَضَ ثَلاَثًا وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا . ثُمَّ سَاقَ قَرِيبًا مِنْ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ قَالَ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ مُقَدَّمَهُ وَمُؤَخَّرَهُ مَرَّةً . ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ نَحْوَهُ .
Bizga Hasan ibn Aliy al-Hulvoniy rivoyat qildi, bizga Husayn ibn Aliy al-Ju'fiy Zoidadan rivoyat qildi, bizga Xolid ibn Alqama al-Hamdoniy Abdu Xayrdan rivoyat qildi. U aytdi: Aliy roziyallahu anhu bomdod namozini o'qidi, so'ng Rahba(maydoni)ga kirdi va suv so'radi. Bola unga ichida suv bo'lgan idish va tog'ora keltirdi — dedi — u idishni o'ng qo'li bilan oldi, chap qo'liga quydi, ikki kaftini uch marta yuvdi, so'ng o'ng qo'lini idishga solib, og'zini uch marta chaydi, burniga uch marta suv tortdi. So'ng Abu Avonaning hadisiga yaqin keltirdi va dedi: So'ng boshining oldi va orqasiga bir marta mash tortdi. So'ng hadisni shunga o'xshatib keltirdi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنِي شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ عُرْفُطَةَ، سَمِعْتُ عَبْدَ خَيْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - أُتِيَ بِكُرْسِيٍّ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ أُتِيَ بِكُوزٍ مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ تَمَضْمَضَ مَعَ الاِسْتِنْشَاقِ بِمَاءٍ وَاحِدٍ . وَذَكَرَ الْحَدِيثَ .
Bizga Muhammad ibn al-Musanno rivoyat qildi, menga Muhammad ibn Ja'far rivoyat qildi, menga Shu'ba rivoyat qildi. U aytdi: Men Molik ibn Urfutani eshitdim, u Abdu Xayrni eshitibdi. U aytdi: Men Aliy roziyallahu anhuni ko'rdim, unga kursi keltirildi, u unga o'tirdi, so'ng unga bir ko'za suv keltirildi, u qo'llarini uch marta yuvdi, so'ng bir xil suv bilan burunga suv tortish barobarida og'zini chaydi. Va hadisni zikr qildi.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا رَبِيعَةُ الْكِنَانِيُّ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا، رضى الله عنه وَسُئِلَ عَنْ وُضُوءِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ وَمَسَحَ عَلَى رَأْسِهِ حَتَّى لَمَّا يَقْطُرْ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ هَكَذَا كَانَ وُضُوءُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Bizga Usmon ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Abu Nu'aym rivoyat qildi, bizga Robi'a al-Kinoniy al-Minhol ibn Amrdan, u Zirr ibn Hubayshdan rivoyat qildi: U Aliy roziyallahu anhuni eshitdi, undan Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning tahorati haqida so'ralgan edi, u hadisni zikr qildi va dedi: Boshiga, tomchilamaguncha (sal nam holatda) mash tortdi va oyoqlarini uch martadan yuvdi, so'ng dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning tahorati mana shunday edi.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ الطُّوسِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا فِطْرٌ، عَنْ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلاَثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَاحِدَةً ثُمَّ قَالَ هَكَذَا تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Bizga Ziyod ibn Ayyub at-Tusiy rivoyat qildi, bizga Ubaydulloh ibn Muso rivoyat qildi, bizga Fitr Abu Farvadan, u Abdurrahmon ibn Abu Layladan rivoyat qildi. U aytdi: Men Aliy roziyallahu anhuni ko'rdim, u tahorat oldi: yuzini uch marta yuvdi, ikki bilagini uch marta yuvdi va boshiga bir marta mash tortdi, so'ng dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam mana shunday tahorat oldi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو تَوْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، ح وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي حَيَّةَ، قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - تَوَضَّأَ فَذَكَرَ وُضُوءَهُ كُلَّهُ ثَلاَثًا ثَلاَثًا - قَالَ - ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا أَحْبَبْتُ أَنْ أُرِيَكُمْ طُهُورَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Bizga Musaddad va Abu Tavba rivoyat qildilar, ular: Bizga Abul-Ahvas rivoyat qildi, dedilar, (h) yana bizga Amr ibn Avn rivoyat qildi, bizga Abul-Ahvas Abu Ishoqdan, u Abu Hayyadan xabar berdi. U aytdi: Men Aliy roziyallahu anhuni ko'rdim, u tahorat oldi va uning butun tahoratini uch martadan zikr qildi — dedi — so'ng boshiga mash tortdi, so'ng oyoqlarini ikki to'pig'igacha yuvdi, so'ng dedi: Men faqat sizlarga Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning tahoratini ko'rsatishni xohladim.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ عَلِيٌّ - يَعْنِي ابْنَ أَبِي طَالِبٍ - وَقَدْ أَهْرَاقَ الْمَاءَ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَتَيْنَاهُ بِتَوْرٍ فِيهِ مَاءٌ حَتَّى وَضَعْنَاهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَلاَ أُرِيكَ كَيْفَ كَانَ يَتَوَضَّأُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ بَلَى . قَالَ فَأَصْغَى الإِنَاءَ عَلَى يَدِهِ فَغَسَلَهَا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى فَأَفْرَغَ بِهَا عَلَى الأُخْرَى ثُمَّ غَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي الإِنَاءِ جَمِيعًا فَأَخَذَ بِهِمَا حَفْنَةً مِنْ مَاءٍ فَضَرَبَ بِهَا عَلَى وَجْهِهِ ثُمَّ أَلْقَمَ إِبْهَامَيْهِ مَا أَقْبَلَ مِنْ أُذُنَيْهِ ثُمَّ الثَّانِيَةَ ثُمَّ الثَّالِثَةَ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ أَخَذَ بِكَفِّهِ الْيُمْنَى قَبْضَةً مِنْ مَاءٍ فَصَبَّهَا عَلَى نَاصِيَتِهِ فَتَرَكَهَا تَسْتَنُّ عَلَى وَجْهِهِ ثُمَّ غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ وَظُهُورَ أُذُنَيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَيْهِ جَمِيعًا فَأَخَذَ حَفْنَةً مِنْ مَاءٍ فَضَرَبَ بِهَا عَلَى رِجْلِهِ وَفِيهَا النَّعْلُ فَفَتَلَهَا بِهَا ثُمَّ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ . قَالَ قُلْتُ وَفِي النَّعْلَيْنِ قَالَ وَفِي النَّعْلَيْنِ . قَالَ قُلْتُ وَفِي النَّعْلَيْنِ قَالَ وَفِي النَّعْلَيْنِ . قَالَ قُلْتُ وَفِي النَّعْلَيْنِ قَالَ وَفِي النَّعْلَيْنِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ شَيْبَةَ يُشْبِهُ حَدِيثَ عَلِيٍّ لأَنَّهُ قَالَ فِيهِ حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَاحِدَةً . وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ فِيهِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثَلاَثًا .
Bizga Abdulaziz ibn Yahyo al-Harroniy rivoyat qildi, bizga Muhammad — ya'ni Ibn Salama — Muhammad ibn Ishoqdan, u Muhammad ibn Talha ibn Yazid ibn Rukonadan, u Ubaydulloh al-Xavloniydan, u Ibn Abbosdan rivoyat qildi. U aytdi: Mening huzurimga Aliy — ya'ni Ibn Abu Tolib — kirdi, u suvni to'kkan (kichik hojatga chiqqan) edi va tahorat suvini so'radi. Biz unga ichida suv bo'lgan tog'orachani keltirib, oldiga qo'ydik. U dedi: Ey Ibn Abbos, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam qanday tahorat olganini senga ko'rsataymi? Men: «Albatta», dedim. U idishni qo'liga egib uni yuvdi, so'ng o'ng qo'lini (suvga) solib u bilan boshqasiga quydi, so'ng ikki kaftini yuvdi, so'ng og'zini chaydi va burniga suv tortib chiqardi, so'ng ikki qo'lini birga idishga solib, ular bilan bir hovuch suv olib uni yuziga urdi, so'ng ikki bosh barmog'ini quloqlarining old tomoniga tiqdi, so'ng ikkinchi, so'ng uchinchi marta ham xuddi shunday qildi, so'ng o'ng kafti bilan bir hovuch suv olib uni peshonasiga quydi va uni yuzi bo'ylab oqarib qo'ydi, so'ng ikki bilagini tirsaklarigacha uch martadan yuvdi, so'ng boshiga va quloqlarining orqasiga mash tortdi, so'ng ikki qo'lini birga (suvga) solib bir hovuch suv oldi va uni oyog'iga urdi — oyog'ida kavush bor edi — va uni shu (suv) bilan ishqaladi, so'ng boshqasini ham xuddi shunday qildi. Men: «Kavushlardami?» dedim. U: «Kavushlardadir», dedi. Men: «Kavushlardami?» dedim. U: «Kavushlardadir», dedi. Men: «Kavushlardami?» dedim. U: «Kavushlardadir», dedi. Abu Dovud aytdi: Ibn Jurayjning Shaybadan rivoyat qilgan hadisi Aliyning hadisiga o'xshaydi, chunki unda Hajjoj ibn Muhammad Ibn Jurayjdan: «Boshiga bir marta mash tortdi», dedi. Ibn Vahb esa unda Ibn Jurayjdan: «Boshiga uch marta mash tortdi», dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ - وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي، كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ . فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ .
Bizga Abdulloh ibn Maslama Molikdan, u Amr ibn Yahyo al-Moziniydan, u otasidan rivoyat qildi: U Abdulloh ibn Zayd ibn Osimga — u Amr ibn Yahyo al-Moziniyning bobosi — «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam qanday tahorat olganini menga ko'rsata olasanmi?» dedi. Abdulloh ibn Zayd: «Ha», dedi. So'ng tahorat suvini so'rab, qo'llariga quydi, qo'llarini yuvdi, so'ng og'zini chaydi va burniga uch marta suv tortdi, so'ng yuzini uch marta yuvdi, so'ng ikki qo'lini ikki martadan tirsaklarigacha yuvdi, so'ng ikki qo'li bilan boshiga mash tortdi: ularni oldinga olib bordi va orqaga qaytardi — boshining old tomonidan boshladi, so'ng ularni ensasigacha olib bordi, so'ng o'zi boshlagan joyga qaytib kelguncha qaytardi — so'ng oyoqlarini yuvdi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدَةٍ يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلاَثًا . ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Xolid rivoyat qildi, u Amr ibn Yahyo al-Moziniydan, u otasidan, u Abdulloh ibn Zayd ibn Osimdan shu hadisni rivoyat qildi. U dedi: «Bir hovuch suvdan og'iz chayib, burunga suv tortdi, buni uch marta qildi.» Keyin shunga o'xshashini zikr qildi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ حَبَّانَ بْنَ وَاسِعٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيَّ، يَذْكُرُ أَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ وُضُوءَهُ وَقَالَ وَمَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ حَتَّى أَنْقَاهُمَا .
Bizga Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, u Amr ibn al-Horisdan, unga Habbon ibn Vosi' rivoyat qildiki, unga otasi rivoyat qildiki, u Abdulloh ibn Zayd ibn Osim al-Moziniyni eshitgan ekan, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni ko'rganini zikr qilib, U zotning tahoratini eslatdi va dedi: «U boshini qo'llaridagi suvning qoldig'i bilan emas, balki yangi suv bilan masah qildi va oyoqlarini toza bo'lguncha yuvdi.»