حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا نُسَلِّمُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ فَيَرُدُّ عَلَيْنَا فَلَمَّا رَجَعْنَا مِنْ عِنْدِ النَّجَاشِيِّ سَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْنَا وَقَالَ " إِنَّ فِي الصَّلاَةِ لَشُغْلاً " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга ибн Фузайл ривоят қилди, у Аъмашдан, у Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳдан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга у намозда бўлган пайтида салом берар эдик, у эса бизга жавоб қайтарарди. Нажжоший олдидан қайтиб келганимизда унга салом бердик, аммо у бизга жавоб қайтармади ва деди: «Албатта намозда машғулот бордир.»
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا نُسَلِّمُ فِي الصَّلاَةِ وَنَأْمُرُ بِحَاجَتِنَا فَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ السَّلاَمَ فَأَخَذَنِي مَا قَدُمَ وَمَا حَدُثَ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يُحْدِثُ مِنْ أَمْرِهِ مَا يَشَاءُ وَإِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ قَدْ أَحْدَثَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ لاَ تَكَلَّمُوا فِي الصَّلاَةِ " . فَرَدَّ عَلَىَّ السَّلاَمَ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Абон ривоят қилди, бизга Осим ривоят қилди, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳдан ривоят қилди. У деди: Биз намозда салом берар ва ҳожатимиз ҳақида буюрар эдик. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келдим, у намоз ўқиётган эди. Мен унга салом бердим, аммо у менга саломимга жавоб қайтармади. Шунда эски ва янги хаёллар мени қамраб олди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намозни тугатганида деди: «Албатта Аллаҳ Ўз амридан хоҳлаган нарсасини янгилайди, ва албатта Аллаҳ жалла ва азза Ўз амридан намозда гаплашмасликни янгилади.» Сўнг у менга саломимга жавоб қайтарди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، أَنَّ اللَّيْثَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ نَابِلٍ، صَاحِبِ الْعَبَاءِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ صُهَيْبٍ، أَنَّهُ قَالَ مَرَرْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ إِشَارَةً . قَالَ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ قَالَ إِشَارَةً بِأُصْبُعِهِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ قُتَيْبَةَ .
Бизга Язид ибн Холид ибн Мавҳаб ва Қутайба ибн Саъийд ривоят қилди, Лайс уларга Букайрдан ривоят қилди, у аболар соҳиби Нобилдан, у ибн Умардан, у Суҳайбдан ривоят қилди. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ёнидан ўтдим, у намоз ўқиётган эди. Мен унга салом бердим, у ишора билан жавоб қайтарди. У деди: Мен буни фақат «бармоғи билан ишора қилди» деган деб биламан. Бу Қутайба ҳадисининг лафзидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَرْسَلَنِي نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى بَعِيرِهِ فَكَلَّمْتُهُ فَقَالَ لِي بِيَدِهِ هَكَذَا ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَقَالَ لِي بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَنَا أَسْمَعُهُ يَقْرَأُ وَيُومِئُ بِرَأْسِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ " مَا فَعَلْتَ فِي الَّذِي أَرْسَلْتُكَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أُكَلِّمَكَ إِلاَّ أَنِّي كُنْتُ أُصَلِّي " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий ривоят қилди, бизга Зуҳайр ривоят қилди, бизга Абуз Зубайр ривоят қилди, у Жобирдан ривоят қилди. У деди: Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам мени Бану Мусталиққа юборди. Мен унинг олдига келдим, у туяси устида намоз ўқиётган эди. Мен унга гапирдим, у менга қўли билан шундай қилди. Сўнг яна гапирдим, у менга қўли билан шундай қилди, мен эса унинг ўқиётганини эшитар ва боши билан ишора қилаётганини кўрар эдим. У бўшаганида деди: «Мен сени юборган ишни нима қилдинг? Албатта, мен намоз ўқиётганимдан бошқа нарса мени сенга гапиришдан тўсмади.»
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى الْخُرَاسَانِيُّ الدَّامَغَانِيُّ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا نَافِعٌ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى قُبَاءَ يُصَلِّي فِيهِ - قَالَ - فَجَاءَتْهُ الأَنْصَارُ فَسَلَّمُوا عَلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي . قَالَ فَقُلْتُ لِبِلاَلٍ كَيْفَ رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرُدُّ عَلَيْهِمْ حِينَ كَانُوا يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي قَالَ يَقُولُ هَكَذَا وَبَسَطَ كَفَّهُ . وَبَسَطَ جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ كَفَّهُ وَجَعَلَ بَطْنَهُ أَسْفَلَ وَجَعَلَ ظَهْرَهُ إِلَى فَوْقٍ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Ийсо ал-Хуросоний ад-Домағоний ривоят қилди, бизга Жаъфар ибн Авн ривоят қилди, бизга Ҳишом ибн Саъд ривоят қилди, бизга Нофиъ ривоят қилди. У деди: Мен Абдуллаҳ ибн Умарнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Қубога чиқиб, у ерда намоз ўқийди. Сўнг ансорлар унинг олдига келди ва у намоз ўқиётган пайтида унга салом беришди. Мен Билолга дедим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намоз ўқиётган пайтида улар салом берганларида қандай жавоб қайтарганини қандай кўрдинг? У деди: У шундай қилади — ва кафтини ёзди. Жаъфар ибн Авн ҳам кафтини ёзди, ичини пастга, орқасини юқорига қилиб қўйди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ غِرَارَ فِي صَلاَةٍ وَلاَ تَسْلِيمٍ " . قَالَ أَحْمَدُ يَعْنِي فِيمَا أُرَى أَنْ لاَ تُسَلِّمَ وَلاَ يُسَلَّمَ عَلَيْكَ وَيُغَرِّرُ الرَّجُلُ بِصَلاَتِهِ فَيَنْصَرِفُ وَهُوَ فِيهَا شَاكٌّ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, у Суфёндан, у Абу Молик ал-Ашжаъийдан, у Абу Ҳозимдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Намозда ва саломда ғирор йўқдир.» Аҳмад деди: Менинг фикримча, яъни сен салом бермайсан ва сенга салом берилмайди, ва киши намозини ғирор қилади — яъни ундан шубҳа ҳолида бурилиб чиқади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ - أُرَاهُ رَفَعَهُ - قَالَ " لاَ غِرَارَ فِي تَسْلِيمٍ وَلاَ صَلاَةٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ ابْنُ فُضَيْلٍ عَلَى لَفْظِ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَلَمْ يَرْفَعْهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Ало ривоят қилди, бизга Муовия ибн Ҳишом хабар берди, у Суфёндан, у Абу Моликдан, у Абу Ҳозимдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди — уни марфуъ қилган деб биламан — деди: «Саломда ва намозда ғирор йўқдир.» Абу Довуд деди: Уни ибн Фузайл ибн Маҳдий лафзига кўра ривоят қилди ва уни марфуъ қилмади.