حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، سُلَيْمَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ جَابِرٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ يَحْيَى بْنِ الْمِقْدَامِ، عَنْ جَدِّهِ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ عَلَى مَنْكِبِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ " أَفْلَحْتَ يَا قُدَيْمُ إِنْ مُتَّ وَلَمْ تَكُنْ أَمِيرًا وَلاَ كَاتِبًا وَلاَ عَرِيفًا " .
Бизга Амр ибн Усмон ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Ҳарб Абу Салама Сулаймон ибн Сулаймдан, у Яҳё ибн Жобирдан, у Солиҳ ибн Яҳё ибн ал-Миқдомдан, у бобоси ал-Миқдом ибн Маъдикарибдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг елкасига (қоқиб) урди, сўнг унга деди: «Эй Қудайм, сен нажот топдинг! Агар амир, котиб ёки ориф (раҳбар) бўлмаган ҳолда ўлсанг.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا غَالِبٌ الْقَطَّانُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُمْ كَانُوا عَلَى مَنْهَلٍ مِنَ الْمَنَاهِلِ فَلَمَّا بَلَغَهُمُ الإِسْلاَمُ جَعَلَ صَاحِبُ الْمَاءِ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَقَسَمَ الإِبِلَ بَيْنَهُمْ وَبَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ فَأَرْسَلَ ابْنَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ ائْتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْ لَهُ إِنَّ أَبِي يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَإِنَّهُ جَعَلَ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَقَسَمَ الإِبِلَ بَيْنَهُمْ وَبَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ أَفَهُوَ أَحَقُّ بِهَا أَمْ هُمْ فَإِنْ قَالَ لَكَ نَعَمْ أَوْ لاَ فَقُلْ لَهُ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَهُوَ عَرِيفُ الْمَاءِ وَإِنَّهُ يَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ لِيَ الْعِرَافَةَ بَعْدَهُ . فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ أَبِي يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ . فَقَالَ " وَعَلَيْكَ وَعَلَى أَبِيكَ السَّلاَمُ " . فَقَالَ إِنَّ أَبِي جَعَلَ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَحَسُنَ إِسْلاَمُهُمْ ثُمَّ بَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ أَفَهُوَ أَحَقُّ بِهَا أَمْ هُمْ فَقَالَ " إِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يُسْلِمَهَا لَهُمْ فَلْيُسْلِمْهَا وَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا مِنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَسْلَمُوا فَلَهُمْ إِسْلاَمُهُمْ وَإِنْ لَمْ يُسْلِمُوا قُوتِلُوا عَلَى الإِسْلاَمِ " . فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَهُوَ عَرِيفُ الْمَاءِ وَإِنَّهُ يَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ لِيَ الْعِرَافَةَ بَعْدَهُ . فَقَالَ " إِنَّ الْعِرَافَةَ حَقٌّ وَلاَ بُدَّ لِلنَّاسِ مِنَ الْعُرَفَاءِ وَلَكِنَّ الْعُرَفَاءَ فِي النَّارِ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Бишр ибн ал-Муфаддал ривоят қилди, бизга Ғолиб ал-Қаттон бир кишидан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилди: Улар сув манбаларидан бирида эдилар. Уларга Ислом етиб келганда, сув эгаси қавмига мусулмон бўлишлари шарти билан юз туя бермоқчи бўлди, улар эса мусулмон бўлдилар ва у туяларни улар ўртасида тақсимлади. Сўнг у (туяларни) улардан қайтариб олишни ўйлади ва ўғлини Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига юборди. Унга деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига бориб, унга айт: ‹Отам сенга салом йўллайди ва у қавмига мусулмон бўлишлари шарти билан юз туя берди, улар мусулмон бўлишди ва у туяларни улар ўртасида тақсимлади. Сўнг у улардан қайтариб олишни ўйлади — у (туяларга) ҳақлироқми ёки улар?› Агар у сенга ‹ҳа› ёки ‹йўқ› деса, унга айт: ‹Отам кекса чол ва у сув орифи (раҳбари)дир, у ундан кейин орифликни менга беришингни сўрайди.›» Шунда у (ўғил) унинг олдига келди ва: «Отам сенга салом йўллайди» деди. У (Набий): «Сенга ва отангга салом бўлсин» деди. Сўнг у: «Отам қавмига мусулмон бўлишлари шарти билан юз туя берди, улар мусулмон бўлишди ва Исломлари яхши бўлди. Сўнг у улардан қайтариб олишни ўйлади — у (туяларга) ҳақлироқми ёки улар?» деди. Шунда у (Набий) деди: «Агар у (туяларни) уларга топширишни ўйласа, топширсин; агар қайтариб олишни ўйласа, у (туяларга) улардан ҳақлироқдир. Агар улар мусулмон бўлсалар, Исломлари ўзлари учундир; агар мусулмон бўлмасалар, Ислом учун улар билан жанг қилинади.» Сўнг у (ўғил): «Отам кекса чол ва у сув орифидир, у ундан кейин орифликни менга беришингни сўрайди» деди. Шунда у (Набий): «Орифлик ҳақдир ва одамларга орифлар зарурдир, лекин орифлар дўзахдадир» деди.