حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ، - وَلاَ أَسْمَعُ أَحَدًا بَعْدَهُ يَقُولُ - سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ " . وَأَحْيَانًا يَقُولُ " مُشْتَبِهَةٌ " . " وَسَأَضْرِبُ لَكُمْ فِي ذَلِكَ مَثَلاً إِنَّ اللَّهَ حَمَى حِمًى وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَا حَرَّمَ وَإِنَّهُ مَنْ يَرْعَ حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكْ أَنْ يُخَالِطَهُ وَإِنَّهُ مَنْ يُخَالِطِ الرِّيبَةَ يُوشِكْ أَنْ يَجْسُرَ " .
Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, у деди: бизга Абу Шиҳоб ривоят қилди, бизга Ибн Авн, Шаъбийдан ривоят қилиб деди: мен Нуъмон ибн Баширни — ундан кейин ҳеч ким айтмаган ҳолда — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шундай деганини эшитдим, деганини эшитдим: «Албатта, ҳалол аниқдир ва албатта, ҳаром аниқдир, иккисининг ўртасида шубҳали ишлар бордир». Баъзан «шубҳали» (бошқа шаклда) дер эди. «Мен сизларга бунда бир мисол келтираман: албатта, Аллаҳ бир қўриқхона белгилаган, Аллаҳнинг қўриқхонаси эса У ҳаром қилган нарсалардир. Ким қўриқхона атрофида ўт ўтлатса, унга аралашиб қолиши яқиндир, ким шубҳага аралашса, журъат қилиб (ҳаромга) тушиб кетиши яқиндир».
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ " وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ فَمَنِ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ اسْتَبْرَأَ عِرْضَهُ وَدِينَهُ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ وَقَعَ فِي الْحَرَامِ " .
Бизга Иброҳим ибн Мусо Розий ривоят қилди, бизга Исо хабар берди, бизга Закариё, Омир Шаъбийдан ривоят қилди, у деди: мен Нуъмон ибн Баширни эшитдим, у деди: мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шу ҳадисни айтаётганларини эшитдим, у деди: «Иккисининг ўртасида шубҳали нарсалар бор, уларни одамларнинг кўпчилиги билмайди. Ким шубҳалардан сақланса, ўз обрўсини ва дийнини пок сақлабди, ким шубҳаларга тушса, ҳаромга тушибди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ أَبِي خَيْرَةَ، يَقُولُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ دَاوُدَ - يَعْنِي ابْنَ أَبِي هِنْدٍ - وَهَذَا لَفْظُهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي خَيْرَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيَأْتِيَنَّ عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لاَ يَبْقَى أَحَدٌ إِلاَّ أَكَلَ الرِّبَا فَإِنْ لَمْ يَأْكُلْهُ أَصَابَهُ مِنْ بُخَارِهِ " . قَالَ ابْنُ عِيسَى " أَصَابَهُ مِنْ غُبَارِهِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Исо ривоят қилди, бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга Аббод ибн Рошид хабар бериб деди: мен Саъид ибн Абу Хайрани шундай деганини эшитдим: бизга Ҳасан қирқ йил аввал Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар (ҳ); ва бизга Ваҳб ибн Бақийя ривоят қилди, бизга Холид, Довуддан — яъни Ибн Абу Ҳинддан — хабар берди, бу унинг лафзидир, у Саъид ибн Абу Хайрадан, у Ҳасандан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Одамларга шундай бир замон келадики, рибо (судхўрлик) емаган ҳеч ким қолмайди, агар уни емаса ҳам, унинг буғидан унга етади». Ибн Исо эса: «унинг чангидан унга етади» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَنَازَةٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْقَبْرِ يُوصِي الْحَافِرَ " أَوْسِعْ مِنْ قِبَلِ رِجْلَيْهِ أَوْسِعْ مِنْ قِبَلِ رَأْسِهِ " . فَلَمَّا رَجَعَ اسْتَقْبَلَهُ دَاعِيَ امْرَأَةٍ فَجَاءَ وَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ يَدَهُ ثُمَّ وَضَعَ الْقَوْمُ فَأَكَلُوا فَنَظَرَ آبَاؤُنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلُوكُ لُقْمَةً فِي فَمِهِ ثُمَّ قَالَ " أَجِدُ لَحْمَ شَاةٍ أُخِذَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ أَهْلِهَا " . فَأَرْسَلَتِ الْمَرْأَةُ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَرْسَلْتُ إِلَى الْبَقِيعِ يَشْتَرِي لِي شَاةً فَلَمْ أَجِدْ فَأَرْسَلْتُ إِلَى جَارٍ لِي قَدِ اشْتَرَى شَاةً أَنْ أَرْسِلْ إِلَىَّ بِهَا بِثَمَنِهَا فَلَمْ يُوجَدْ فَأَرْسَلْتُ إِلَى امْرَأَتِهِ فَأَرْسَلَتْ إِلَىَّ بِهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَطْعِمِيهِ الأَسَارَى " .
Бизга Муҳаммад ибн Ало ривоят қилди, бизга Ибн Идрис хабар берди, бизга Осим ибн Кулайб, отасидан, у ансорлардан бир кишидан хабар бериб деди: биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бир жанозада чиқдик. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни қабр устида қабр қазувчига: «Оёқлари томонидан кенгайтир, боши томонидан кенгайтир» деб буюраётганларини кўрдим. Қайтиб келганларида, бир аёлнинг чақирувчиси кутиб олди. У келди ва таом келтирилди. У қўлини қўйди (таомдан олди), сўнг жамоа ҳам қўйди ва едилар. Оталаримиз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам оғизларида бир луқмани чайнаётганларини кўрдилар, сўнг дедилар: «Мен эгаларининг рухсатисиз олинган қўй гўштини сезяпман». Аёл одам юбориб деди: «Ё Расулуллаҳ, мен Бақиъга менга қўй сотиб олиш учун юбордим, лекин топмадим. Сўнг қўй сотиб олган қўшнимга уни нархига менга юборишини сўраб одам юбордим, лекин у топилмади. Сўнг унинг хотинига одам юбордим, у уни менга юборди». Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Уни асирларга едир».