حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بَكْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ مُضَرَ - عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا سَجَدَ الْعَبْدُ سَجَدَ مَعَهُ سَبْعَةُ آرَابٍ وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدَمَاهُ " .
Bizga Qutayba ibn Said rivoyat qildi, bizga Bakr — ya'ni ibn Muzar — Ibnul-Hoddan, u Muhammad ibn Ibrohimdan, u Omir ibn Sa'ddan, u Abbos ibn Abdulmuttalibdan rivoyat qildi. U Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning shunday deganini eshitdi: «Banda sajda qilganida u bilan birga yetti a'zo sajda qiladi: yuzi, ikki kafti, ikki tizzasi va ikki oyog'i.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رَفَعَهُ قَالَ " إِنَّ الْيَدَيْنِ تَسْجُدَانِ كَمَا يَسْجُدُ الْوَجْهُ فَإِذَا وَضَعَ أَحَدُكُمْ وَجْهَهُ فَلْيَضَعْ يَدَيْهِ وَإِذَا رَفَعَ فَلْيَرْفَعْهُمَا " .
Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Ismoil — ya'ni ibn Ibrohim — Ayyubdan, u Nofi'dan, u Ibn Umardan rivoyat qildi, uni marfu' qilib aytdi: «Albatta, ikki qo'l yuz sajda qilganidek sajda qiladi. Biringiz yuzini qo'yganida ikki qo'lini ham qo'ysin, ko'targanida ularni ham ko'tarsin.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْحَكَمِ، حَدَّثَهُمْ أَخْبَرَنَا نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي الْعَتَّابِ، وَابْنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا جِئْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ وَنَحْنُ سُجُودٌ فَاسْجُدُوا وَلاَ تَعُدُّوهَا شَيْئًا وَمَنْ أَدْرَكَ الرَّكْعَةَ فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاَةَ " .
Bizga Muhammad ibn Yahyo ibn Foris rivoyat qildi, Said ibn al-Hakam ularga rivoyat qildi, bizga Nofi' ibn Yazid xabar berdi, menga Yahyo ibn Abu Sulaymon Zayd ibn Abul-Attobdan va Ibnul-Maqburiydan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Namozga kelganingizda biz sajdada bo'lsak, sajda qilinglar va uni biror narsa deb hisoblamanglar. Kim rak'atga yetishsa, namozga yetishgan bo'ladi.»
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رُئِيَ عَلَى جَبْهَتِهِ وَعَلَى أَرْنَبَتِهِ أَثَرُ طِينٍ مِنْ صَلاَةٍ صَلاَّهَا بِالنَّاسِ .
Bizga Ibnul-Musanno rivoyat qildi, bizga Safvon ibn Iso rivoyat qildi, bizga Ma'mar Yahyo ibn Abu Kasirdan, u Abu Salamadan, u Abu Said al-Xudriydan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning peshanasida va burni uchida odamlarga o'qib bergan namozdan loy izi ko'rildi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، نَحْوَهُ .
Bizga Muhammad ibn Yahyo rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq Ma'mardan shunga o'xshash rivoyat qildi.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ وَصَفَ لَنَا الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ فَوَضَعَ يَدَيْهِ وَاعْتَمَدَ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَرَفَعَ عَجِيزَتَهُ وَقَالَ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْجُدُ .
Bizga Rabi' ibn Nofi' Abu Tavba rivoyat qildi, bizga Shariyk Abu Ishoqdan rivoyat qildi. U dedi: Baro ibn Ozib bizga ta'riflab berdi: u qo'llarini qo'ydi, tizzalariga suyandi va orqasini ko'tardi, so'ng: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ana shunday sajda qilardi» dedi.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ وَلاَ يَفْتَرِشْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِ " .
Bizga Muslim ibn Ibrohim rivoyat qildi, bizga Shu'ba Qatodadan, u Anasdan rivoyat qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedi: «Sajdada o'rtacha bo'linglar va biringiz it bilaklarini yoyganidek bilaklarini yoymasin.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَمِّهِ، يَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَجَدَ جَافَى بَيْنَ يَدَيْهِ حَتَّى لَوْ أَنَّ بَهْمَةً أَرَادَتْ أَنْ تَمُرَّ تَحْتَ يَدَيْهِ مَرَّتْ .
Bizga Qutayba rivoyat qildi, bizga Sufyon Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u amakisi Yazid ibn al-Asammdan, u Maymunadan rivoyat qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam sajda qilganida ikki qo'lini shunday uzoqlatardiki, agar bir qo'zichoq uning qo'llari ostidan o'tmoqchi bo'lsa o'tib ketardi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ التَّمِيمِيِّ الَّذِي، يُحَدِّثُ بِالتَّفْسِيرِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ فَرَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ وَهُوَ مُجَخٍّ قَدْ فَرَّجَ بَيْنَ يَدَيْهِ .
Bizga Abdulloh ibn Muhammad an-Nufayliy rivoyat qildi, bizga Zuhayr rivoyat qildi, bizga Abu Ishoq tafsir aytib beruvchi at-Tamimiydan, u Ibn Abbosdan rivoyat qildi. U dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamning orqasidan keldim va uning qo'ltiqlarining oqligini ko'rdim, u qo'llarini ochib bo'shashtirib turgandi.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، حَدَّثَنَا أَحْمَرُ بْنُ جَزْءٍ، صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَجَدَ جَافَى عَضُدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ حَتَّى نَأْوِيَ لَهُ .
Bizga Muslim ibn Ibrohim rivoyat qildi, bizga Abbod ibn Roshid rivoyat qildi, bizga Hasan rivoyat qildi, bizga Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning sahobasi Ahmar ibn Juz' rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam sajda qilganida ikki yelkasini ikki yonidan shunday uzoqlatardiki, biz uning uchun rahmimiz kelardi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ دَرَّاجٍ، عَنِ ابْنِ حُجَيْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلاَ يَفْتَرِشْ يَدَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِ وَلْيَضُمَّ فَخِذَيْهِ " .
Bizga Abdulmalik ibn Shuayb ibn al-Lays rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, bizga Lays Darrojdan, u Ibn Hujayradan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedi: «Biringiz sajda qilganida qo'llarini it bilaklarini yoyganidek yoymasin va sonlarini bir-biriga qo'shsin.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ اشْتَكَى أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَشَقَّةَ السُّجُودِ عَلَيْهِمْ إِذَا انْفَرَجُوا فَقَالَ " اسْتَعِينُوا بِالرُّكَبِ " .
Bizga Qutayba ibn Said rivoyat qildi, bizga Lays Ibn Ajlondan, u Sumayydan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallamning sahobalari oyoqlarini ochib turganlarida sajda qilish mashaqqatli ekanidan Nabiy sollallahu alayhi vasallamga shikoyat qildilar. Shunda u: «Tizzalardan yordam olinglar» dedi.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ صُبَيْحٍ الْحَنَفِيِّ، قَالَ صَلَّيْتُ إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ فَوَضَعْتُ يَدَىَّ عَلَى خَاصِرَتَىَّ فَلَمَّا صَلَّى قَالَ هَذَا الصَّلْبُ فِي الصَّلاَةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُ .
Bizga Hannod ibn as-Sariy Vakiy'dan, u Said ibn Ziyoddan, u Ziyod ibn Subayh al-Hanafiydan rivoyat qildi. U dedi: Men Ibn Umarning yonida namoz o'qidim va qo'llarimni belimga qo'ydim. U namozni o'qib bo'lgach: «Bu namozdagi as-salb (qo'lni belga qo'yib turish)dir, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam undan qaytarardi» dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ - أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَفِي صَدْرِهِ أَزِيزٌ كَأَزِيزِ الرَّحَى مِنَ الْبُكَاءِ صلى الله عليه وسلم .
Bizga Abdurrahmon ibn Muhammad ibn Sallom rivoyat qildi, bizga Yazid — ya'ni ibn Horun — xabar berdi, bizga Hammod — ya'ni ibn Salama — Sobitdan, u Mutarrifdan, u otasidan xabar berdi. U dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning namoz o'qiyotganini va ko'kragidan yig'idan tegirmon shovqiniga o'xshash ovoz chiqayotganini ko'rdim, sollallahu alayhi vasallam.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لاَ يَسْهُو فِيهِمَا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Bizga Ahmad ibn Muhammad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Abdulmalik ibn Amr rivoyat qildi, bizga Hishom — ya'ni ibn Sa'd — Zayd ibn Aslamdan, u Ato ibn Yasordan, u Zayd ibn Xolid al-Juhaniydan rivoyat qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedi: «Kim tahorat qilib uni chiroyli qilsa, so'ng ikki rak'at namoz o'qib unda g'aflatga ketmasa, uning o'tgan gunohi mag'firat qilinadi.»
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ أَحَدٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ يُقْبِلُ بِقَلْبِهِ وَوَجْهِهِ عَلَيْهِمَا إِلاَّ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " .
Bizga Usmon ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Zayd ibn al-Hubob rivoyat qildi, bizga Muoviya ibn Solih Rabia ibn Yaziddan, u Abu Idris al-Xavloniydan, u Jubayr ibn Nufayr al-Hazramiydan, u Uqba ibn Omir al-Juhaniydan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Tahorat qilib uni chiroyli qiladigan va qalbi hamda yuzi bilan unga yuzlanib ikki rak'at namoz o'qiydigan har bir kishiga jannat vojib bo'ladi.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَلِيُّ لاَ تَفْتَحْ عَلَى الإِمَامِ فِي الصَّلاَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو إِسْحَاقَ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ الْحَارِثِ إِلاَّ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ لَيْسَ هَذَا مِنْهَا .
Bizga Abdulvahhob ibn Najda rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Yusuf al-Firyobiy Yunus ibn Abu Ishoqdan, u Abu Ishoqdan, u al-Horisdan, u Alidan — roziyallahu anhu — rivoyat qildi. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Ey Ali, namozda imomga (xato qilganida) ochib yordam berma.» Abu Dovud dedi: Abu Ishoq al-Horisdan faqat to'rtta hadis eshitgan, bu ulardan emas.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَحْوَصِ، يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلاً عَلَى الْعَبْدِ وَهُوَ فِي صَلاَتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا الْتَفَتَ انْصَرَفَ عَنْهُ " .
Bizga Ahmad ibn Solih rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, u dedi: Menga Yunus Ibn Shihobdan xabar berdi. U dedi: Men Abul-Ahvasning Said ibn al-Musayyabning majlisida bizga rivoyat qilayotganini eshitdim. U dedi: Abu Zarr dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Banda namozida ekan, u o'girilmagunicha Allah azza va jalla unga doimo yuzlanib turadi. U o'girilsa, undan yuz buradi.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَشْعَثِ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمٍ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْتِفَاتِ الرَّجُلِ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ " إِنَّمَا هُوَ اخْتِلاَسٌ يَخْتَلِسُهُ الشَّيْطَانُ مِنْ صَلاَةِ الْعَبْدِ " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Abul-Ahvas al-Ash'asdan — ya'ni ibn Sulaym — u otasidan, u Masruqdan, u Oishadan — roziyallahu anho — rivoyat qildi. U dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan kishining namozda o'girilishi haqida so'radim. U: «Bu shaytonning banda namozidan o'g'irlab oladigan o'g'irligidir» dedi.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رُئِيَ عَلَى جَبْهَتِهِ وَعَلَى أَرْنَبَتِهِ أَثَرُ طِينٍ مِنْ صَلاَةٍ صَلاَّهَا بِالنَّاسِ . قَالَ أَبُو عَلِيٍّ هَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يَقْرَأْهُ أَبُو دَاوُدَ فِي الْعَرْضَةِ الرَّابِعَةِ .
Bizga Mu'ammal ibn al-Fazl rivoyat qildi, bizga Iso Ma'mardan, u Yahyo ibn Abu Kasirdan, u Abu Salamadan, u Abu Said al-Xudriydan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning peshanasida va burni uchida odamlarga o'qib bergan namozdan loy izi ko'rildi. Abu Ali dedi: Bu hadisni Abu Dovud to'rtinchi o'qishda o'qimagan.