حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَّرَ الْعِشَاءَ الآخِرَةَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ " إِنَّهُ حَبَسَنِي حَدِيثٌ كَانَ يُحَدِّثُنِيهِ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ عَنْ رَجُلٍ كَانَ فِي جَزِيرَةٍ مِنْ جَزَائِرِ الْبَحْرِ فَإِذَا أَنَا بِامْرَأَةٍ تَجُرُّ شَعْرَهَا قَالَ مَا أَنْتِ قَالَتْ أَنَا الْجَسَّاسَةُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْقَصْرِ فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا رَجُلٌ يَجُرُّ شَعْرَهُ مُسَلْسَلٌ فِي الأَغْلاَلِ يَنْزُو فِيمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ فَقُلْتُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا الدَّجَّالُ خَرَجَ نَبِيُّ الأُمِّيِّينَ بَعْدُ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ أَطَاعُوهُ أَمْ عَصَوْهُ قُلْتُ بَلْ أَطَاعُوهُ . قَالَ ذَاكَ خَيْرٌ لَهُمْ " .
Бизга ан-Нуфайлий ривоят қилди, бизга Усмон ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Ибн Абу Зиъб ривоят қилди, у аз-Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Фотима бинт Қайсдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир кечаси хуфтон намозини кечиктирдилар, сўнг чиқиб дедилар: «Мени Тамим ад-Дорий менга ривоят қиладиган бир ҳадис ушлаб қолди — денгиз оролларидан бирида бўлган бир киши ҳақида. Бирдан мен сочини судраб келаётган бир аёлни кўрдим. У деди: ‹Сен кимсан?› У: ‹Мен Жассосаман, анави қасрга бор›, деди. Мен унга келсам, сочини судраб, кишанларга занжирбанд қилинган, осмон билан ер орасида сакраётган бир киши турарди. Мен: ‹Сен кимсан?› дедим. У: ‹Мен Дажжолман. Уммийлар пайғамбари чиқдими?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Унга итоат қилишдими ёки осий бўлишдими?› деди. Мен: ‹Йўқ, унга итоат қилишди›, дедим. У: ‹Бу улар учун яхшироқдир›, деди».
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ حُسَيْنًا الْمُعَلِّمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ شَرَاحِيلَ الشَّعْبِيُّ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، قَالَتْ سَمِعْتُ مُنَادِيَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنَادِي أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةٌ . فَخَرَجْتُ فَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَضْحَكُ قَالَ " لِيَلْزَمْ كُلُّ إِنْسَانٍ مُصَلاَّهُ " . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ لِمَ جَمَعْتُكُمْ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " إِنِّي مَا جَمَعْتُكُمْ لِرَهْبَةٍ وَلاَ رَغْبَةٍ وَلَكِنْ جَمَعْتُكُمْ أَنَّ تَمِيمًا الدَّارِيَّ كَانَ رَجُلاً نَصْرَانِيًّا فَجَاءَ فَبَايَعَ وَأَسْلَمَ وَحَدَّثَنِي حَدِيثًا وَافَقَ الَّذِي حَدَّثْتُكُمْ عَنِ الدَّجَّالِ حَدَّثَنِي أَنَّهُ رَكِبَ فِي سَفِينَةٍ بَحْرِيَّةٍ مَعَ ثَلاَثِينَ رَجُلاً مِنْ لَخْمٍ وَجُذَامٍ فَلَعِبَ بِهِمُ الْمَوْجُ شَهْرًا فِي الْبَحْرِ وَأَرْفَئُوا إِلَى جَزِيرَةٍ حِينَ مَغْرِبِ الشَّمْسِ فَجَلَسُوا فِي أَقْرَبِ السَّفِينَةِ فَدَخَلُوا الْجَزِيرَةَ فَلَقِيَتْهُمْ دَابَّةٌ أَهْلَبُ كَثِيرَةُ الشَّعْرِ قَالُوا وَيْلَكِ مَا أَنْتِ قَالَتْ أَنَا الْجَسَّاسَةُ انْطَلِقُوا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ فِي هَذَا الدَّيْرِ فَإِنَّهُ إِلَى خَبَرِكُمْ بِالأَشْوَاقِ . قَالَ لَمَّا سَمَّتْ لَنَا رَجُلاً فَرِقْنَا مِنْهَا أَنْ تَكُونَ شَيْطَانَةً فَانْطَلَقْنَا سِرَاعًا حَتَّى دَخَلْنَا الدَّيْرَ فَإِذَا فِيهِ أَعْظَمُ إِنْسَانٍ رَأَيْنَاهُ قَطُّ خَلْقًا وَأَشَدُّهُ وَثَاقًا مَجْمُوعَةٌ يَدَاهُ إِلَى عُنُقِهِ " . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَسَأَلَهُمْ عَنْ نَخْلِ بَيْسَانَ وَعَنْ عَيْنِ زُغَرَ وَعَنِ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ قَالَ إِنِّي أَنَا الْمَسِيحُ وَإِنَّهُ يُوشِكُ أَنْ يُؤْذَنَ لِي فِي الْخُرُوجِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَإِنَّهُ فِي بَحْرِ الشَّامِ أَوْ بَحْرِ الْيَمَنِ لاَ بَلْ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ مَا هُوَ " . مَرَّتَيْنِ وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ قِبَلَ الْمَشْرِقِ قَالَتْ حَفِظْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Ҳажжож ибн Абу Яъқуб ривоят қилди, бизга Абдуссамад ривоят қилди, бизга отам ривоят қилиб айтди: Мен Ҳусайн ал-Муаллимдан эшитдим, бизга Абдуллаҳ ибн Бурайда ривоят қилди, бизга Омир ибн Шароҳил аш-Шаъбий ривоят қилди, у Фотима бинт Қайсдан ривоят қилди. У айтди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг «Намозга жам бўлинглар» деб чақираётган мунодисини эшитдим. Мен чиқиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан намоз ўқидим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намозни тугатиб, минбарга кулиб туриб ўтирдилар ва дедилар: «Ҳар бир инсон ўз жойнамозида қолсин». Сўнг дедилар: «Сизларни нима учун жам қилганимни биласизларми?» Улар: «Аллаҳ ва унинг Расули яхшироқ билади», дедилар. У дедилар: «Мен сизларни қўрқитиш ёки қизиқтириш учун жам қилмадим, балки сизларни шунинг учун жам қилдимки, Тамим ад-Дорий насроний киши эди. У келиб байъат қилди ва Ислом қабул қилди. У менга Дажжол ҳақида сизларга айтган нарсамга мувофиқ келган бир ҳадис айтиб берди. У менга айтдики, у Лахм ва Жузом қабиласидан ўттиз киши билан денгиз кемасига минди. Тўлқин уларни бир ой денгизда ўйнатди, сўнг қуёш ботар пайтида бир оролга ёндашдилар. Улар кеманинг қайиғига ўтириб, оролга кирдилар. Уларни жуни кўп, тукли бир жонзот учратди. Улар: ‹Вой сенга, сен кимсан?› дедилар. У: ‹Мен Жассосаман, анави дийрдаги (роҳиб уйидаги) кишига боринглар, чунки у сизларнинг хабарингизни жуда иштиёқ билан кутмоқда›, деди». У деди: «У бизга бир кишини номлаганда, биз унинг шайтона бўлишидан қўрқдик. Тез юриб дийрга кирдик. Унда биз ҳеч қачон кўрмаган энг катта гавдали ва энг қаттиқ боғланган инсон бор эди. Унинг қўллари бўйнига жамланган эди». Сўнг ҳадисни зикр қилди. У улардан Байсан хурмолари ҳақида, Зуғар булоқ ҳақида ва уммий пайғамбар ҳақида сўради. У деди: «Мен Масиҳман, менга чиқишга рухсат берилиши яқиндир». Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «У Шом денгизида ёки Яман денгизида... йўқ, балки шарқ томонидандир», деб икки марта айтиб, қўллари билан шарқ томонга ишора қилдилар. У (Фотима) деди: «Мен буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ёдладим». Ва ҳадисни давом эттирди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ صُدْرَانَ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ مُجَالِدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ صَعِدَ الْمِنْبَرَ وَكَانَ لاَ يَصْعَدُ عَلَيْهِ إِلاَّ يَوْمَ جُمُعَةٍ قَبْلَ يَوْمَئِذٍ ثُمَّ ذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ صُدْرَانَ بَصْرِيٌّ غَرِقَ فِي الْبَحْرِ مَعَ ابْنِ مِسْوَرٍ لَمْ يَسْلَمْ مِنْهُمْ غَيْرُهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Судрон ривоят қилди, бизга ал-Муътамир ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Абу Холид ривоят қилди, у Мужолид ибн Саъиддан, у Омирдан ривоят қилди. У айтди: Менга Фотима бинт Қайс ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам пешин намозини ўқидилар, сўнг минбарга чиқдилар — ўша кундан олдин минбарга жума кунидан бошқа кун чиқмасдилар — сўнг ушбу қиссани зикр қилдилар. Абу Довуд айтди: Ибн Судрон басралик бўлиб, Ибн Мисвар билан бирга денгизда ғарқ бўлди ва улардан ундан бошқа ҳеч ким қутулмади.
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى الْمِنْبَرِ " إِنَّهُ بَيْنَمَا أُنَاسٌ يَسِيرُونَ فِي الْبَحْرِ فَنَفِدَ طَعَامُهُمْ فَرُفِعَتْ لَهُمْ جَزِيرَةٌ فَخَرَجُوا يُرِيدُونَ الْخُبْزَ فَلَقِيَتْهُمُ الْجَسَّاسَةُ " . قُلْتُ لأَبِي سَلَمَةَ وَمَا الْجَسَّاسَةُ قَالَ امْرَأَةٌ تَجُرُّ شَعْرَ جِلْدِهَا وَرَأْسِهَا . قَالَتْ فِي هَذَا الْقَصْرِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَسَأَلَ عَنْ نَخْلِ بَيْسَانَ وَعَنْ عَيْنِ زُغَرَ قَالَ هُوَ الْمَسِيحُ فَقَالَ لِي ابْنُ أَبِي سَلَمَةَ إِنَّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ شَيْئًا مَا حَفِظْتُهُ قَالَ شَهِدَ جَابِرٌ أَنَّهُ هُوَ ابْنُ صَيَّادٍ قُلْتُ فَإِنَّهُ قَدْ مَاتَ . قَالَ وَإِنْ مَاتَ . قُلْتُ فَإِنَّهُ أَسْلَمَ . قَالَ وَإِنْ أَسْلَمَ . قُلْتُ فَإِنَّهُ قَدْ دَخَلَ الْمَدِينَةَ . قَالَ وَإِنْ دَخَلَ الْمَدِينَةَ .
Бизга Восил ибн Абдул-Аъло ривоят қилди, бизга Ибн Фузайл хабар берди, у Валид ибн Абдуллаҳ ибн Жумайъдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Жобирдан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир куни минбар устида дедилар: «Бир вақтлар бир қанча одамлар денгизда сузиб кетаётган эдилар, овқатлари тугаб қолди. Уларга бир орол кўриниб, улар нон излаб чиқдилар. Уларни Жассоса учратди». Мен Абу Саламага: «Жассоса нима?» дедим. У: «Сочларини, терисини ва бошини судраб келувчи аёл», деди. У деди: «Бу қасрда», сўнг ҳадисни зикр қилди. У Байсан хурмолари ва Зуғар булоқ ҳақида сўради. У: «У Масиҳдир», деди. Ибн Абу Салама менга деди: «Бу ҳадисда мен ёдламаган бир нарса бор», деди: «Жобир гувоҳлик бердики, у — Ибн Сайёд». Мен: «Лекин у ўлди-ку», дедим. У: «Ўлса ҳам», деди. Мен: «У Ислом қабул қилди-ку», дедим. У: «Ислом қабул қилса ҳам», деди. Мен: «У Мадинага кирди-ку», дедим. У: «Мадинага кирса ҳам», деди.