حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُمْهَانَ، حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَنْزِلُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي بِغَائِطٍ يُسَمُّونَهُ الْبَصْرَةَ عِنْدَ نَهْرٍ يُقَالُ لَهُ دِجْلَةُ يَكُونُ عَلَيْهِ جِسْرٌ يَكْثُرُ أَهْلُهَا وَتَكُونُ مِنْ أَمْصَارِ الْمُهَاجِرِينَ " . قَالَ ابْنُ يَحْيَى قَالَ أَبُو مَعْمَرٍ " وَتَكُونُ مِنْ أَمْصَارِ الْمُسْلِمِينَ فَإِذَا كَانَ فِي آخِرِ الزَّمَانِ جَاءَ بَنُو قَنْطُورَاءَ عِرَاضُ الْوُجُوهِ صِغَارُ الأَعْيُنِ حَتَّى يَنْزِلُوا عَلَى شَطِّ النَّهْرِ فَيَتَفَرَّقُ أَهْلُهَا ثَلاَثَ فِرَقٍ فِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ أَذْنَابَ الْبَقَرِ وَالْبَرِّيَّةِ وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ لأَنْفُسِهِمْ وَكَفَرُوا وَفِرْقَةٌ يَجْعَلُونَ ذَرَارِيَّهُمْ خَلْفَ ظُهُورِهِمْ وَيُقَاتِلُونَهُمْ وَهُمُ الشُّهَدَاءُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Абдуссамад ибн Абдулворис ривоят қилди, менга отам ривоят қилди, бизга Саид ибн Жумҳон ривоят қилди, бизга Муслим ибн Абу Бакра ривоят қилди: У деди: Отамнинг ривоят қилиб айтганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Менинг умматимдан баъзи одамлар Басра деб атайдиган бир пастликка, Дажла деб аталадиган дарё ёнида тушади. Унинг устида кўприк бўлади, аҳли кўпаяди ва у муҳожирларнинг шаҳарларидан бўлади» деди. Ибн Яҳё деди: Абу Маъмар: «У мусулмонларнинг шаҳарларидан бўлади. Охир замонда Қантуро ўғиллари — юзлари кенг, кўзлари кичик (қавм) — келиб, дарё қирғоғига тушади. Шунда унинг аҳли уч фирқага бўлинади: бир фирқа сигир ва саҳро (ҳайвонлари)нинг думларидан ушлайди ва ҳалок бўлади; бир фирқа ўзлари учун (омон қолишни танлайди) ва куфр келтиради; бир фирқа эса ўз бола-чақасини ортида қолдириб, улар билан жанг қилади ва улар шаҳидлардир» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا مُوسَى الْحَنَّاطُ، - لاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ ذَكَرَهُ - عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " يَا أَنَسُ إِنَّ النَّاسَ يُمَصِّرُونَ أَمْصَارًا وَإِنَّ مِصْرًا مِنْهَا يُقَالُ لَهُ الْبَصْرَةُ أَوِ الْبُصَيْرَةُ فَإِنْ أَنْتَ مَرَرْتَ بِهَا أَوْ دَخَلْتَهَا فَإِيَّاكَ وَسِبَاخَهَا وَكِلاَءَهَا وَسُوقَهَا وَبَابَ أُمَرَائِهَا وَعَلَيْكَ بِضَوَاحِيهَا فَإِنَّهُ يَكُونُ بِهَا خَسْفٌ وَقَذْفٌ وَرَجْفٌ وَقَوْمٌ يَبِيتُونَ يُصْبِحُونَ قِرَدَةً وَخَنَازِيرَ " .
Бизга Абдуллаҳ ибнус-Саббоҳ ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Абдуссамад ривоят қилди, бизга Мусо ал-Ҳаннот ривоят қилди — уни фақат зикр қилганини биламан — у Мусо ибн Анасдан, у Анас ибн Моликдан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Эй Анас, албатта одамлар шаҳарлар қуради ва улардан Басра ёки Бусайра деб аталадиган бир шаҳар бўлади. Агар сен ундан ўтсанг ёки унга кирсанг, унинг шўрхокларидан, дарё бўйидаги яйловидан, бозоридан ва амирлари эшигидан эҳтиёт бўл, балки унинг четларига йўл ол. Чунки унда ерга ютилиш, отилиш ва силкиниш бўлади ва шундай қавм бўладики, улар кечқурун (ухлаб) ётиб, эрталаб маймун ва тўнғиз бўлиб туради» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ صَالِحِ بْنِ دِرْهَمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، انْطَلَقْنَا حَاجِّينَ فَإِذَا رَجُلٌ فَقَالَ لَنَا إِلَى جَنْبِكُمْ قَرْيَةٌ يُقَالُ لَهَا الأُبُلَّةُ قُلْنَا نَعَمْ . قَالَ مَنْ يَضْمَنُ لِي مِنْكُمْ أَنْ يُصَلِّيَ لِي فِي مَسْجِدِ الْعَشَّارِ رَكْعَتَيْنِ أَوْ أَرْبَعًا وَيَقُولَ هَذِهِ لأَبِي هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ خَلِيلِي أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مِنْ مَسْجِدِ الْعَشَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُهَدَاءَ لاَ يَقُومُ مَعَ شُهَدَاءِ بَدْرٍ غَيْرُهُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا الْمَسْجِدُ مِمَّا يَلِي النَّهْرَ .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно ривоят қилди, менга Иброҳим ибн Солиҳ ибн Дирҳам ривоят қилди: У деди: Отамнинг шундай деганини эшитдим: Биз ҳажга равона бўлдик, шунда бир киши бизга: ‹Ёнингизда Убулла деб аталадиган қишлоқ борми?› деди. Биз: ‹Ҳа› дедик. У: ‹Сизлардан ким менга ал-Ашшор масжидида мен учун икки ёки тўрт ракат намоз ўқиб, ‹Бу Абу Ҳурайра учун› деб айтишни зиммасига олади? Мен дўстим Абул-Қосим соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдим: ‹Албатта, Аллаҳ Қиёмат кунида ал-Ашшор масжидидан шаҳидларни қайтаради, улар билан бирга Бадр шаҳидларидан бошқа ҳеч ким турмайди›› деди. Абу Довуд деди: Бу масжид дарёга туташ (жойда)дир.