Қўл кесилмайдиган ҳолатлар

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، أَنَّ عَبْدًا، سَرَقَ وَدِيًّا مِنْ حَائِطِ رَجُلٍ فَغَرَسَهُ فِي حَائِطِ سَيِّدِهِ فَخَرَجَ صَاحِبُ الْوَدِيِّ يَلْتَمِسُ وَدِيَّهُ فَوَجَدَهُ فَاسْتَعْدَى عَلَى الْعَبْدِ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ وَهُوَ أَمِيرُ الْمَدِينَةِ يَوْمَئِذٍ فَسَجَنَ مَرْوَانُ الْعَبْدَ وَأَرَادَ قَطْعَ يَدِهِ فَانْطَلَقَ سَيِّدُ الْعَبْدِ إِلَى رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ قَطْعَ فِي ثَمَرٍ وَلاَ كَثَرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ إِنَّ مَرْوَانَ أَخَذَ غُلاَمِي وَهُوَ يُرِيدُ قَطْعَ يَدِهِ وَأَنَا أُحِبُّ أَنْ تَمْشِيَ مَعِي إِلَيْهِ فَتُخْبِرَهُ بِالَّذِي سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَشَى مَعَهُ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ حَتَّى أَتَى مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ فَقَالَ لَهُ رَافِعٌ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ قَطْعَ فِي ثَمَرٍ وَلاَ كَثَرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَ مَرْوَانُ بِالْعَبْدِ فَأُرْسِلَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْكَثَرُ الْجُمَّارُ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Молик ибн Анасдан, у Яҳё ибн Саиддан, у Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббондан ривоят қилдики, бир қул бир кишининг боғидан хурмо ниҳолини ўғирлаб, уни хўжасининг боғига экди. Ниҳол эгаси ўз ниҳолини излаб чиқди ва уни топди. У қул устидан ўша кунларда Мадина амири бўлган Марвон ибнул-Ҳакамга шикоят қилди. Марвон қулни қамади ва унинг қўлини кесмоқчи бўлди. Шунда қулнинг хўжаси Рофеъ ибн Хадижнинг олдига бориб, бу ҳақда ундан сўради. У унга хабар бердики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганини эшитган: «Мева ва хурмо ўзаги (учун қўл) кесилмайди». Шунда у киши деди: Марвон менинг қулимни олиб, қўлини кесмоқчи бўляпти, мен сен у билан мен билан бирга бориб, унга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитганингни хабар беришингни хоҳлайман. Шунда Рофеъ ибн Хадиж у билан бирга борди, то Марвон ибнул-Ҳакамнинг олдига келди. Рофеъ унга деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганини эшитдим: «Мева ва хурмо ўзаги (учун қўл) кесилмайди». Шунда Марвон қул ҳақида буюрди ва у қўйиб юборилди. Абу Довуд деди: Касар — хурмо ўзагидир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَجَلَدَهُ مَرْوَانُ جَلَدَاتٍ وَخَلَّى سَبِيلَهُ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Убайд ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди, бизга Яҳё Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббондан ушбу ҳадисни ривоят қилди. У деди: Марвон уни бир неча бор қамчилади ва йўлини қўйиб юборди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ فَقَالَ ‏ "‏ مَنْ أَصَابَ بِفِيهِ مِنْ ذِي حَاجَةٍ غَيْرَ مُتَّخِذٍ خُبْنَةً فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ وَمَنْ خَرَجَ بِشَىْءٍ مِنْهُ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ وَمَنْ سَرَقَ مِنْهُ شَيْئًا بَعْدَ أَنْ يُئْوِيَهُ الْجَرِينُ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَعَلَيْهِ الْقَطْعُ وَمَنْ سَرَقَ دُونَ ذَلِكَ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْجَرِينُ الْجُوخَانُ ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Лайс Ибн Ажлондан, у Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобоси Абдуллаҳ ибн Амр ибнул-Осдан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдики, у кишидан (дарахтга) осилиб турган мева ҳақида сўралганида, деди: «Ким ҳожатманд бўлиб, этагига (яшириб) олмаган ҳолда оғзи билан ундан еса, унга ҳеч нарса (жазо) йўқ. Ким ундан бирор нарсани (яшириб) олиб чиқса, унга икки баробар товон ва жазо бор. Ким ундан, у хирмонга (йиғиб) қўйилгандан кейин бирор нарса ўғирласа ва у қалқон нархига етса, унга (қўл) кесиш бор. Ким ундан камроқ (қийматда) ўғирласа, унга икки баробар товон ва жазо бор». Абу Довуд деди: Жарийн — хирмон (хурмо қуритиладиган жой)дир.