حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي بُرَيْدَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " فِي الإِنْسَانِ ثَلاَثُمِائَةٍ وَسِتُّونَ مَفْصِلاً فَعَلَيْهِ أَنْ يَتَصَدَّقَ عَنْ كُلِّ مَفْصِلٍ مِنْهُ بِصَدَقَةٍ " . قَالُوا وَمَنْ يُطِيقُ ذَلِكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ " النُّخَاعَةُ فِي الْمَسْجِدِ تَدْفِنُهَا وَالشَّىْءُ تُنَحِّيهِ عَنِ الطَّرِيقِ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فَرَكْعَتَا الضُّحَى تُجْزِئُكَ " .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Марвазий ривоят қилиб айтди: Менга Алий ибн Ҳусайн ривоят қилди: Менга отам ривоят қилиб айтди: Менга Абдуллаҳ ибн Бурайда ривоят қилиб айтди: Мен отам Бурайдадан эшитдим, у айтди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деётганларини эшитдим: «Инсонда уч юз олтмиш бўғин бордир. Унга ҳар бир бўғини учун садақа қилиши лозим». Улар: ‹Бунга ким кучи етади, эй Аллаҳнинг Набийи?› дедилар. У: «Масжиддаги тупукни кўмишинг, йўлдаги (зарарли) нарсани олиб ташлашинг (садақадир). Агар (буни) топа олмасанг, дуҳо намозининг икки ракъати сенга кифоядир» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ، - وَهَذَا لَفْظُهُ وَهُوَ أَتَمُّ - عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلاَمَى مِنِ ابْنِ آدَمَ صَدَقَةٌ تَسْلِيمُهُ عَلَى مَنْ لَقِيَ صَدَقَةٌ وَأَمْرُهُ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيُهُ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَإِمَاطَتُهُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ وَبُضْعَتُهُ أَهْلَهُ صَدَقَةٌ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ يَأْتِي شَهْوَتَهُ وَتَكُونُ لَهُ صَدَقَةٌ قَالَ " أَرَأَيْتَ لَوْ وَضَعَهَا فِي غَيْرِ حَقِّهَا أَكَانَ يَأْثَمُ " . قَالَ " وَيُجْزِئُ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ رَكْعَتَانِ مِنَ الضُّحَى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرْ حَمَّادٌ الأَمْرَ وَالنَّهْىَ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди: Бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди (ҳ). Яна бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди: У Аббод ибн Аббоддан — бу унинг лафзи бўлиб, у тўлиқроқдир — у Восилдан, у Яҳё ибн Уқайлдан, у Яҳё ибн Яъмардан, у Абу Заррдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У айтди: «Одам боласининг ҳар бир бўғини устига (ҳар) тонг садақа (лозим бўлади): Учраган кишига салом бериши садақа, яхшиликка буюриши садақа, ёмонликдан қайтариши садақа, йўлдан озорни олиб ташлаши садақа, аҳли (хотини) билан жинсий яқинлиги садақадир». Улар: ‹Эй Расулуллаҳ, у ўз шаҳватини қондиради-ю, унга садақа бўладими?› дедилар. У: «Айтгин-чи, агар уни ҳаром йўлга қўйганида, гуноҳкор бўлмасмиди?» дедилар. (Яна) айтди: «Буларнинг ҳаммасидан дуҳо намозининг икки ракъати кифоя қилади». Абу Довуд айтди: Ҳаммод яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтаришни зикр қилмаган.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، بِهَذَا الْحَدِيثِ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي وَسْطِهِ .
Бизга Ваҳб ибн Бақийя ривоят қилди: Бизга Холид хабар берди: У Восилдан, у Яҳё ибн Уқайлдан, у Яҳё ибн Яъмардан, у Абул-Асвад ад-Дийлийдан, у Абу Заррдан шу ҳадисни ривоят қилди ва Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни унинг ўртасида зикр қилди.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " نَزَعَ رَجُلٌ لَمْ يَعْمَلْ خَيْرًا قَطُّ غُصْنَ شَوْكٍ عَنِ الطَّرِيقِ إِمَّا كَانَ فِي شَجَرَةٍ فَقَطَعَهُ وَأَلْقَاهُ وَإِمَّا كَانَ مَوْضُوعًا فَأَمَاطَهُ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ بِهَا فَأَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ " .
Бизга Ийсо ибн Ҳаммод ривоят қилди: Бизга Лайс хабар берди: У Муҳаммад ибн Ажлондан, у Зайд ибн Асламдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У шундай дедилар: «Ҳеч қачон ҳеч қандай яхшилик қилмаган бир киши йўлдан тиканли шохни олиб ташлади — ё у дарахтда бўлиб, уни кесиб улоқтирди, ё қўйилган бўлиб, уни олиб ташлади. Шунда Аллаҳ бу (амал) учун ундан миннатдор бўлиб, уни жаннатга киритди».