Odob kitobi

Sunani Abu Dovud · 500 hadis · 10/25-sahifa

كتاب الأدب

4955-hadis

حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ يَزِيدَ، - يَعْنِي ابْنَ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ، هَانِئٍ أَنَّهُ لَمَّا وَفَدَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ قَوْمِهِ سَمِعَهُمْ يَكْنُونَهُ بِأَبِي الْحَكَمِ فَدَعَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَكَمُ وَإِلَيْهِ الْحُكْمُ فَلِمَ تُكْنَى أَبَا الْحَكَمِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ قَوْمِي إِذَا اخْتَلَفُوا فِي شَىْءٍ أَتَوْنِي فَحَكَمْتُ بَيْنَهُمْ فَرَضِيَ كِلاَ الْفَرِيقَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَحْسَنَ هَذَا فَمَا لَكَ مِنَ الْوَلَدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لِي شُرَيْحٌ وَمُسْلِمٌ وَعَبْدُ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَنْ أَكْبَرُهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ شُرَيْحٌ قَالَ ‏"‏ فَأَنْتَ أَبُو شُرَيْحٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ شُرَيْحٌ هَذَا هُوَ الَّذِي كَسَرَ السِّلْسِلَةَ وَهُوَ مِمَّنْ دَخَلَ تُسْتَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَبَلَغَنِي أَنَّ شُرَيْحًا كَسَرَ بَابَ تُسْتَرَ وَذَلِكَ أَنَّهُ دَخَلَ مِنْ سِرْبٍ ‏.‏

Bizga Robiy' ibn Nofi' Yaziddan — ya'ni ibnul-Miqdom ibn Shurayhdan — u otasidan, u bobosi Shurayhdan, u otasi Honi'dan rivoyat qildiki, u qavmi bilan Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning huzuriga kelganida, (Rasulullah) ularning uni Abul-Hakam deb kunya bilan chaqirayotganlarini eshitdi. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uni chaqirib: «Albatta, Allah — U Hakamdir va hukm Unga (xosdir). Nega Abul-Hakam deb kunya qilinasan?» dedi. U: «Qavmim bir narsada ixtilof qilsalar, oldimga keladilar, men ular orasida hukm qilaman va ikkala tomon ham rozi bo'ladi», dedi. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Bu naqadar yaxshi! Farzandlaringdan kimlaring bor?» dedi. U: «Menda Shurayh, Muslim va Abdulloh (bor)», dedi. U: «Ularning eng kattasi kim?» dedi. Men: «Shurayh», dedim. U: «Bas, sen Abu Shurayhsan», dedi. Abu Dovud dedi: Mana shu Shurayh zanjirni singan kishidir va u Tustarga kirganlardandir. Abu Dovud dedi: Menga yetishicha, Shurayh Tustarning eshigini singan, bu uning yer ostidagi yo'ldan kirgani sababli edi.

4956-hadis

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ ‏"‏ مَا اسْمُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حَزْنٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتَ سَهْلٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ السَّهْلُ يُوطَأُ وَيُمْتَهَنُ ‏.‏ قَالَ سَعِيدٌ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُصِيبُنَا بَعْدَهُ حُزُونَةٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَغَيَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم اسْمَ الْعَاصِ وَعَزِيزٍ وَعَتَلَةَ وَشَيْطَانٍ وَالْحَكَمِ وَغُرَابٍ وَحُبَابٍ وَشِهَابٍ فَسَمَّاهُ هِشَامًا وَسَمَّى حَرْبًا سَلْمًا وَسَمَّى الْمُضْطَجِعَ الْمُنْبَعِثَ وَأَرْضًا تُسَمَّى عَفِرَةَ سَمَّاهَا خَضِرَةَ وَشِعْبَ الضَّلاَلَةِ سَمَّاهُ شِعْبَ الْهُدَى وَبَنُو الزِّنْيَةِ سَمَّاهُمْ بَنِي الرِّشْدَةِ وَسَمَّى بَنِي مُغْوِيَةَ بَنِي رِشْدَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ تَرَكْتُ أَسَانِيدَهَا لِلاِخْتِصَارِ ‏.‏

Bizga Ahmad ibn Solih rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq Ma'mardan, u Zuhriydan, u Sa'id ibnul-Musayyabdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildiki, Payg'ambar sollallahu alayhi vasallam unga: «Isming nima?» dedi. U: «Hazn (qattiqlik)», dedi. U: «Sen Sahl (tekislik)san», dedi. U: «Yo'q, tekislik bosib o'tiladi va mensiziladi», dedi. Sa'id dedi: Men undan keyin bizga qattiqlik (mashaqqat) yetadi deb gumon qildim. Abu Dovud dedi: Payg'ambar sollallahu alayhi vasallam Os, Aziyz, Atala, Shayton, Hakam, G'urob, Hubob va Shihob (degan) ismlarni ham o'zgartirdi va uni (Shihobni) Hishom deb atadi, Harbni Salm deb atadi, al-Muztaji'ni al-Munba'is deb atadi. Afira deb ataladigan bir yerni Xazira deb atadi, Zalolat (adashish) jarligini Hudo (hidoyat) jarligi deb atadi, Bani Zinya (zino farzandlari)ni Bani Rishda deb atadi va Bani Mug'viya (adashish o'g'illari)ni Bani Rishda deb atadi. Abu Dovud dedi: Qisqartirish uchun ularning isnodlarini tark qildim.

4957-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ الأَجْدَعُ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Hoshim ibnul-Qosim rivoyat qildi, bizga Abu Aqil rivoyat qildi, bizga Mujolid ibn Sa'id Sha'biydan, u Masruqdan rivoyat qildi. U dedi: Men Umar ibnul-Xattob roziyallahu anhu bilan uchrashdim. U: «Sen kimsan?» dedi. Men: «Masruq ibnul-Ajda'», dedim. Shunda Umar dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni: «Ajda' shaytondir», deganini eshitdim.

4958-hadis

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ رَبِيعِ بْنِ عُمَيْلَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ تُسَمِّيَنَّ غُلاَمَكَ يَسَارًا وَلاَ رَبَاحًا وَلاَ نَجِيحًا وَلاَ أَفْلَحَ فَإِنَّكَ تَقُولُ أَثَمَّ هُوَ فَيَقُولُ لاَ إِنَّمَا هُنَّ أَرْبَعٌ فَلاَ تَزِيدَنَّ عَلَىَّ ‏"‏ ‏.‏

Bizga an-Nufayliy rivoyat qildi, bizga Zuhayr rivoyat qildi, bizga Mansur ibnul-Mu'tamir Hilol ibn Yasofdan, u Robiy' ibn Umayladan, u Samura ibn Jundubdan rivoyat qildi. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «G'ulomingga (xizmatkoringga) Yasor (qulaylik), Raboh (foyda), Najih (muvaffaqiyatli) va Aflah (yutuqli) deb ism qo'yma. Chunki sen: ‹U shu yerdami?› deysan-u, u: ‹Yo'q›, deydi. Bular faqat to'rtta, bas, mening ustimga ko'paytirma».

4959-hadis

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ الرُّكَيْنَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُسَمِّيَ رَقِيقَنَا أَرْبَعَةَ أَسْمَاءٍ أَفْلَحَ وَيَسَارًا وَنَافِعًا وَرَبَاحًا ‏.‏

Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga al-Mu'tamir rivoyat qildi. U dedi: Men ar-Rukaynni otasidan, u Samuradan rivoyat qilayotganini eshitdim. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam qullarimizga to'rtta ism — Aflah, Yasor, Nofi' va Raboh deb qo'yishimizdan qaytardi.

4960-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْهَى أُمَّتِي أَنْ يُسَمُّوا نَافِعًا وَأَفْلَحَ وَبَرَكَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الأَعْمَشُ وَلاَ أَدْرِي ذَكَرَ نَافِعًا أَمْ لاَ ‏"‏ فَإِنَّ الرَّجُلَ يَقُولُ إِذَا جَاءَ أَثَمَّ بَرَكَةٌ فَيَقُولُونَ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ لَمْ يَذْكُرْ بَرَكَةَ ‏.‏

Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Ubayd A'mashdan, u Abu Sufyondan, u Jobirdan rivoyat qildi. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Agar Allah xohlasa, yashasam, ummatimni Nofi', Aflah va Barakat deb ism qo'yishdan qaytaraman». A'mash dedi: Nofi'ni zikr qildimi yoki yo'qmi bilmayman: «Chunki kishi kelganida: ‹Shu yerda Barakat bormi?› deydi, ular esa: ‹Yo'q›, deydilar». Abu Dovud dedi: Abuz-Zubayr Jobirdan, u Payg'ambar sollallahu alayhi vasallamdan shunga o'xshashni rivoyat qildi, Barakatni zikr qilmadi.

4961-hadis

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَخْنَعُ اسْمٍ عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ تَسَمَّى مَلِكَ الأَمْلاَكِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ ‏"‏ أَخْنَى اسْمٍ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Sufyon ibn Uyayna Abuz-Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi, u buni Nabiy sollallahu alayhi vasallamga yetkazib aytdi: «Qiyomat kuni Allah tabaraka va taoloning huzurida eng manfur ism — o'zini «mulklar podshohi» deb atagan kishining ismidir». Abu Dovud aytdi: Buni Shuayb ibn Abu Hamza Abuz-Zinoddan o'z isnodi bilan rivoyat qilib: «Eng past ism» dedi.

4962-hadis

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جُبَيْرَةَ بْنُ الضَّحَّاكِ، قَالَ فِينَا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي بَنِي سَلِمَةَ ‏{‏ وَلاَ تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الإِيمَانِ ‏}‏ قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ مِنَّا رَجُلٌ إِلاَّ وَلَهُ اسْمَانِ أَوْ ثَلاَثَةٌ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَا فُلاَنُ ‏"‏ ‏.‏ فَيَقُولُونَ مَهْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ يَغْضَبُ مِنْ هَذَا الاِسْمِ فَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَلاَ تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ ‏}‏ ‏.‏

Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Vuhayb Dovuddan, u Omirdan rivoyat qildi, u aytdi: Menga Abu Jubayra ibn Zahhok rivoyat qilib aytdi: Biz haqimizda, Banu Salima haqida ushbu oyat nozil bo'ldi: {Bir-biringizni laqablar bilan chaqirmang. Iymondan keyin fosiqlik bilan nom olish naqadar yomon}. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam huzurimizga keldi, bizdan har bir kishining ikki yoki uchta ismi bor edi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Ey falonchi» deb chaqira boshladi. Shunda ular: «To'xtang, ey Rasulullah, u bu ismdan g'azablanadi» derdilar. Shunda ushbu oyat nozil bo'ldi: {Bir-biringizni laqablar bilan chaqirmang}.

4963-hadis

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رضى الله عنه ضَرَبَ ابْنًا لَهُ تَكَنَّى أَبَا عِيسَى وَأَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ تَكَنَّى بِأَبِي عِيسَى فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَمَا يَكْفِيكَ أَنْ تُكَنَّى بِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَنَّانِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ وَإِنَّا فِي جَلْجَلَتِنَا فَلَمْ يَزَلْ يُكْنَى بِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ حَتَّى هَلَكَ ‏.‏

Bizga Horun ibn Zayd ibn Abuz-Zarqo rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi, bizga Hishom ibn Sa'd Zayd ibn Aslamdan, u otasidan rivoyat qildi: Umar ibn Xattob roziyallahu anhu o'zini Abu Iyso deb kunya qilib olgan o'g'lini urdi. Va Mug'iyra ibn Shu'ba ham o'zini Abu Iyso deb kunya qilib olgan edi. Umar unga: «Abu Abdulloh deb kunya olish senga kifoya qilmaydimi?» dedi. U: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam menga shu kunyani bergan» dedi. Umar: «Albatta Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldingi va keyingi gunohlari kechirilgan, biz esa o'z g'avg'omiz ichidamiz» dedi. So'ng u o'lguncha Abu Abdulloh deb kunya qilinaverdi.

4964-hadis

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، - وَسَمَّاهُ ابْنُ مَحْبُوبٍ الْجَعْدَ - عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ ‏ "‏ يَا بُنَىَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ مَعِينٍ يُثْنِي عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ مَحْبُوبٍ وَيَقُولُ كَثِيرُ الْحَدِيثِ ‏.‏

Bizga Amr ibn Avn rivoyat qildi, u: «Bizga xabar berdi» dedi (h). Va bizga Musaddad hamda Muhammad ibn Mahbub rivoyat qildi, ular: Bizga Abu Avona Abu Usmondan rivoyat qildi — Ibn Mahbub uni Ja'd deb atadi — u Anas ibn Molikdan rivoyat qildiki, Nabiy sollallahu alayhi vasallam unga: «Ey o'g'ilcham» dedi. Abu Dovud aytdi: Men Yahyo ibn Ma'iyn Muhammad ibn Mahbubni maqtab: «Ko'p hadis rivoyat qilgan» deganini eshitdim.

4965-hadis

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَسَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ وَسُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ نَحْوَهُمْ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏.‏

Bizga Musaddad va Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, ular: Bizga Sufyon Ayyub Saxtiyoniydan, u Muhammad ibn Siyriyndan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi, u aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ismimni o'zingizga ism qilib oling, ammo kunyamni o'zingizga kunya qilib olmang» dedi. Abu Dovud aytdi: Shuningdek buni Abu Solih Abu Hurayradan rivoyat qildi, shuningdek Abu Sufyonning Jobirdan, Solim ibn Abul-Ja'dning Jobirdan, Sulaymon Yashkuriyning Jobirdan va Ibnul-Munkadirning Jobirdan rivoyatlari ham shularga o'xshashdir, hamda Anas ibn Molik ham.

4966-hadis

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ تَسَمَّى بِاسْمِي فَلاَ يَكْتَنِي بِكُنْيَتِي وَمَنْ تَكَنَّى بِكُنْيَتِي فَلاَ يَتَسَمَّى بِاسْمِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى بِهَذَا الْمَعْنَى ابْنُ عَجْلاَنَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَرُوِيَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مُخْتَلِفًا عَلَى الرِّوَايَتَيْنِ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِيهِ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ جُرَيْجٍ عَلَى مَا قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ وَرَوَاهُ مَعْقِلُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَلَى مَا قَالَ ابْنُ سِيرِينَ وَاخْتُلِفَ فِيهِ عَلَى مُوسَى بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَيْضًا عَلَى الْقَوْلَيْنِ اخْتَلَفَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ وَابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ ‏.‏

Bizga Muslim ibn Ibrohim rivoyat qildi, bizga Hishom Abuz-Zubayrdan, u Jobirdan rivoyat qildiki, Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Kim ismimni o'zicha ism qilib olsa, kunyamni kunya qilib olmasin, kim kunyamni kunya qilib olsa, ismimni ism qilib olmasin» dedi. Abu Dovud aytdi: Shu ma'noda Ibn Ajlon o'z otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. Va Abu Zur'adan, u Abu Hurayradan ikki rivoyatga ko'ra turlicha rivoyat qilingan. Shuningdek Abdurrahmon ibn Abu Amraning Abu Hurayradan rivoyati ham, u haqida ixtilof qilingan. Buni Savriy va Ibn Jurayj Abuz-Zubayr aytganidek rivoyat qildi, Ma'qil ibn Ubaydulloh esa Ibn Siyriyn aytganidek rivoyat qildi. Muso ibn Yasorning Abu Hurayradan rivoyatida ham ikki qavlga ko'ra ixtilof qilingan, u haqida Hammod ibn Xolid va Ibn Abu Fudayk ixtilof qildilar.

4967-hadis

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، وَأَبُو بَكْرٍ ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ فِطْرٍ، عَنْ مُنْذِرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ رَحِمَهُ اللَّهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ وُلِدَ لِي مِنْ بَعْدِكَ وَلَدٌ أُسَمِّيهِ بِاسْمِكَ وَأُكْنِيهِ بِكُنْيَتِكَ قَالَ ‏ "‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَقُلْ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Bizga Usmon va Abu Bakr — Ibn Abu Shaybaning ikki o'g'li — rivoyat qildi, ular: Bizga Abu Usoma Fitrdan, u Munzirdan, u Muhammad ibnul-Hanafiyadan rivoyat qildi, u aytdi: Ali rahimahulloh aytdi: «Ey Rasulullah, agar sizdan keyin menga farzand tug'ilsa, unga ismingiz bilan ism qo'yib, kunyangiz bilan kunya qilsam bo'ladimi?» dedim. U: «Ha» dedi. Abu Bakr: «dedim» demadi. Ali alayhissalom Nabiy sollallahu alayhi vasallamga aytdi, dedi.

4968-hadis

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِمْرَانَ الْحَجَبِيُّ، عَنْ جَدَّتِهِ، صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ وَلَدْتُ غُلاَمًا فَسَمَّيْتُهُ مُحَمَّدًا وَكَنَّيْتُهُ أَبَا الْقَاسِمِ فَذُكِرَ لِي أَنَّكَ تَكْرَهُ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ مَا الَّذِي أَحَلَّ اسْمِي وَحَرَّمَ كُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏ أَوْ ‏"‏ مَا الَّذِي حَرَّمَ كُنْيَتِي وَأَحَلَّ اسْمِي ‏"‏ ‏.‏

Bizga Nufayliy rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Imron Hajabiy o'z buvisi Safiyya binti Shaybadan, u Oishadan roziyallahu anho rivoyat qildi, u aytdi: Bir ayol Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning huzuriga kelib: «Ey Rasulullah, men bir o'g'il tug'dim, unga Muhammad deb ism qo'ydim va Abul-Qosim deb kunya qildim. Menga sizning bundan karohat qilishingiz aytildi» dedi. Shunda u: «Ismimni halol qilib, kunyamni harom qilgan narsa nima?» yoki «Kunyamni harom qilib, ismimni halol qilgan narsa nima?» dedi.

4969-hadis

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ عَلَيْنَا وَلِي أَخٌ صَغِيرٌ يُكْنَى أَبَا عُمَيْرٍ وَكَانَ لَهُ نُغَرٌ يَلْعَبُ بِهِ فَمَاتَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ فَرَآهُ حَزِينًا فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا مَاتَ نُغَرُهُ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Hammod rivoyat qildi, bizga Sobit Anas ibn Molikdan rivoyat qildi, u aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam huzurimizga kirib turardi, mening Abu Umayr deb kunya qilingan kichkina ukam bor edi. Uning bir chumchug'i bor edi, u bilan o'ynardi. So'ng u chumchuq o'ldi. Bir kuni Nabiy sollallahu alayhi vasallam uning oldiga kirib, uni g'amgin ko'rdi-da: «Unga nima bo'ldi?» dedi. Ular: «Chumchug'i o'ldi» dedilar. Shunda u: «Ey Abu Umayr, chumchuqcha nima qildi?» dedi.

4970-hadis

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ صَوَاحِبِي لَهُنَّ كُنًى ‏.‏ قَالَ ‏ "‏ فَاكْتَنِي بِابْنِكِ عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي ابْنَ أُخْتِهَا قَالَ مُسَدَّدٌ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ فَكَانَتْ تُكَنَّى بِأُمِّ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَكَذَا قَالَ قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ وَمَعْمَرٌ جَمِيعًا عَنْ هِشَامٍ نَحْوَهُ وَرَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ حَمْزَةَ وَكَذَلِكَ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَمَسْلَمَةُ بْنُ قَعْنَبٍ عَنْ هِشَامٍ كَمَا قَالَ أَبُو أُسَامَةَ ‏.‏

Bizga Musaddad va Sulaymon ibn Harb — ma'no bir — rivoyat qildi, ular: Bizga Hammod Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oishadan roziyallahu anho rivoyat qildi, u aytdi: «Ey Rasulullah, hamma dugonalarimning kunyasi bor» dedi. U: «O'g'ling Abdulloh bilan kunya ol» dedi — ya'ni opasining o'g'lini nazarda tutdi. Musaddad: «Abdulloh ibn Zubayr» dedi. U aytdi: Shunday qilib u Ummu Abdulloh deb kunya qilinardi. Abu Dovud aytdi: Shunday qilib Qurron ibn Tammom va Ma'mar birgalikda Hishomdan shunga o'xshash aytdi. Va buni Abu Usoma Hishomdan, u Abbod ibn Hamzadan rivoyat qildi, shuningdek Hammod ibn Salama va Maslama ibn Qa'nab Hishomdan Abu Usoma aytganidek rivoyat qildilar.

4971-hadis

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ الْحَضْرَمِيُّ، - إِمَامُ مَسْجِدِ حِمْصٍ - حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ ضُبَارَةَ بْنِ مَالِكٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدٍ الْحَضْرَمِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ كَبُرَتْ خِيَانَةً أَنْ تُحَدِّثَ أَخَاكَ حَدِيثًا هُوَ لَكَ بِهِ مُصَدِّقٌ وَأَنْتَ لَهُ بِهِ كَاذِبٌ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Haywa ibn Shurayh Hazramiy — Hims masjidining imomi — rivoyat qildi, bizga Baqiyya ibnul-Valid Zubora ibn Molik Hazramiydan, u otasidan, u Abdurrahmon ibn Jubayr ibn Nufayrdan, u otasidan, u Sufyon ibn Asiyd Hazramiydan rivoyat qildi, u aytdi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning bunday deganini eshitdim: «Birodaringga seni rost deb tasdiqlaydigan, sen esa unga yolg'on aytayotgan bir gapni gapirishing katta xiyonatdir».

4972-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَوْ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ لأَبِي مَسْعُودٍ مَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي ‏"‏ زَعَمُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ بِئْسَ مَطِيَّةُ الرَّجُلِ زَعَمُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ هَذَا حُذَيْفَةُ ‏.‏

Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Vaki' Avzoiydan, u Yahyodan, u Abu Qilobadan rivoyat qildi, u aytdi: Abu Mas'ud Abu Abdullohga, yoki Abu Abdulloh Abu Mas'udga: «Sen Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning «za'amu» (ular gumon qildilar) haqida nima deganini eshitdingmi?» dedi. U: «Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning: ‹Kishining ‹za'amu’ degani naqadar yomon ulovdir› deganini eshitdim» dedi. Abu Dovud aytdi: Bu Abu Abdulloh — Huzayfadir.

4973-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ حَيَّانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَهُمْ فَقَالَ ‏ "‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Fudayl Abu Hayyondan, u Yazid ibn Hayyondan, u Zayd ibn Arqamdan rivoyat qildiki, Nabiy sollallahu alayhi vasallam ularga xutba qilib: «Ammo ba'd» dedi.

4974-hadis

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمُ الْكَرْمَ فَإِنَّ الْكَرْمَ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ وَلَكِنْ قُولُوا حَدَائِقَ الأَعْنَابِ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Sulaymon ibn Dovud rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb xabar berdi, u: Bizga Lays ibn Sa'd Ja'far ibn Robi'adan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan xabar berdi, u: «Sizlardan biringiz toknu uzumni ‹karm’ deb atamasin, chunki ‹karm’ — musulmon kishidir. Balki ‹uzumzorlar’ (hadoiqul-a'nob) deyinglar» dedi.