حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَحَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، وَهِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي وَلاَ يَقُولَنَّ الْمَمْلُوكُ رَبِّي وَرَبَّتِي وَلْيَقُلِ الْمَالِكُ فَتَاىَ وَفَتَاتِي وَلْيَقُلِ الْمَمْلُوكُ سَيِّدِي وَسَيِّدَتِي فَإِنَّكُمُ الْمَمْلُوكُونَ وَالرَّبُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ " .
Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Hammod Ayyubdan, Habib ibn Shahiddan va Hishomdan, ular Muhammaddan, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Sizlardan biringiz ‹qulim’ va ‹cho'rim’ demasin, qul ham ‹robbim’ (rabbim) va ‹robbam’ demasin. Ega kishi ‹yigitim’ va ‹qizim’ desin, qul esa ‹sayyidim’ va ‹bekam’ desin. Chunki sizlar mamluklarsiz (qullarsiz), Robb esa azza va jalla Allahdir» dedi.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَا يُونُسَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فِي هَذَا الْخَبَرِ وَلَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَلْيَقُلْ سَيِّدِي وَمَوْلاَىَ " .
Bizga Ibnus-Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb xabar berdi, u: Menga Amr ibnul-Horis xabar berdi, unga Abu Yunus Abu Hurayradan ushbu xabarni rivoyat qildi, ammo u Nabiy sollallahu alayhi vasallamni zikr qilmadi, u: «‹Sayyidim’ va ‹mavlam’ (xojam) desin» dedi.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَيِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ يَكُ سَيِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ " .
Bizga Ubaydulloh ibn Umar ibn Maysara rivoyat qildi, bizga Muoz ibn Hishom rivoyat qildi, u: Menga otam Qatodadan, u Abdulloh ibn Burayadan, u otasidan rivoyat qildi, u aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Munofiqqa ‹sayyid’ (jentlmen, ulug') demanglar, chunki agar u sayyid bo'lsa, Robbingiz azza va jallani g'azablantirgan bo'lasiz» dedi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ خَبُثَتْ نَفْسِي وَلْيَقُلْ لَقِسَتْ نَفْسِي " .
Bizga Ahmad ibn Solih rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, u: Menga Yunus Ibn Shihobdan, u Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayfdan, u otasidan xabar berdi, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Sizlardan biringiz ‹nafsim yomonlashdi’ (xabusat) demasin, balki ‹nafsim siqildi’ (laqisat) desin» dedi.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ جَاشَتْ نَفْسِي وَلَكِنْ لِيَقُلْ لَقِسَتْ نَفْسِي " .
Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Hammod Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oishadan roziyallahu anho, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildi, u: «Sizlardan biringiz ‹nafsim qaynadi’ (joshat) demasin, balki ‹nafsim siqildi’ (laqisat) desin» dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَقُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلاَنٌ وَلَكِنْ قُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلاَنٌ " .
Bizga Abul-Valid Tayolisiy rivoyat qildi, bizga Shu'ba Mansurdan, u Abdulloh ibn Yasordan, u Huzayfadan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildi, u: «‹Allah va falonchi xohlagan narsa bo'ldi’ demanglar, balki ‹Allah xohlagan, so'ng falonchi xohlagan narsa bo'ldi’ denglar» dedi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، عَنْ تَمِيمٍ الطَّائِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، أَنَّ خَطِيبًا، خَطَبَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ رَشَدَ وَمَنْ يَعْصِهِمَا . فَقَالَ " قُمْ " . أَوْ قَالَ " اذْهَبْ فَبِئْسَ الْخَطِيبُ أَنْتَ " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Yahyo Sufyon ibn Sa'iddan rivoyat qildi, u: Menga Abdulaziz ibn Rufay' Tamiym Toiydan, u Adiy ibn Hotimdan rivoyat qildi: Bir notiq Nabiy sollallahu alayhi vasallamning huzurida xutba qilib: «Kim Allahga va Rasuliga itoat qilsa, to'g'ri yo'l topibdi, kim ikkisiga osiy bo'lsa...» dedi. Shunda u: «Tur» yoki «Ket, sen naqadar yomon notiqsan» dedi.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - عَنْ خَالِدٍ، - يَعْنِي الْحَذَّاءَ - عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ رَجُلٍ، قَالَ كُنْتُ رَدِيفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَعَثَرَتْ دَابَّتُهُ فَقُلْتُ تَعِسَ الشَّيْطَانُ . فَقَالَ " لاَ تَقُلْ تَعِسَ الشَّيْطَانُ فَإِنَّكَ إِذَا قُلْتَ ذَلِكَ تَعَاظَمَ حَتَّى يَكُونَ مِثْلَ الْبَيْتِ وَيَقُولَ بِقُوَّتِي وَلَكِنْ قُلْ بِسْمِ اللَّهِ فَإِنَّكَ إِذَا قُلْتَ ذَلِكَ تَصَاغَرَ حَتَّى يَكُونَ مِثْلَ الذُّبَابِ " .
Bizga Vahb ibn Baqiyya Xoliddan — ya'ni Ibn Abdulloh — u Xoliddan — ya'ni Hazzo — u Abu Tamimadan, u Abul-Malihdan, u bir kishidan rivoyat qildi, u aytdi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamning orqasida (ulovda) edim. Uning ulovi qoqildi, men: «Shayton halok bo'lsin» dedim. Shunda u: «‹Shayton halok bo'lsin’ dema, chunki sen buni desang, u uy kabi kattalashib: ‹Mening kuchim bilan› deydi. Balki ‹Bismillah’ deb ayt, chunki buni desang, u pashsha kabi kichrayib ketadi» dedi.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَمِعْتَ " . وَقَالَ مُوسَى " إِذَا قَالَ الرَّجُلُ هَلَكَ النَّاسُ فَهُوَ أَهْلَكُهُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مَالِكٌ إِذَا قَالَ ذَلِكَ تَحَزُّنًا لِمَا يَرَى فِي النَّاسِ - يَعْنِي فِي أَمْرِ دِينِهِمْ - فَلاَ أَرَى بِهِ بَأْسًا وَإِذَا قَالَ ذَلِكَ عُجْبًا بِنَفْسِهِ وَتَصَاغُرًا لِلنَّاسِ فَهُوَ الْمَكْرُوهُ الَّذِي نُهِيَ عَنْهُ .
Bizga Qa'nabiy Molikdan rivoyat qildi (h). Va bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Hammod Suhayl ibn Abu Solihdan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Agar eshitsang» dedi. Muso esa: «Agar kishi ‹odamlar halok bo'ldi’ desa, u o'zi ularning eng halok bo'lganidir» dedi. Abu Dovud aytdi: Molik aytdi: Agar buni odamlarda ko'rgan narsasidan — ya'ni dinlari ishida — qayg'urib aytsa, men buni yomon ko'rmayman. Agar buni o'zidan mag'rurlanib, odamlarni mensimaslik bilan aytsa, u man qilingan makruhdir.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَغْلِبَنَّكُمُ الأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلاَتِكُمْ أَلاَ وَإِنَّهَا الْعِشَاءُ وَلَكِنَّهُمْ يُعْتِمُونَ بِالإِبِلِ " .
Bizga Usmon ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Sufyon Ibn Abu Lubayddan, u Abu Salamadan rivoyat qildi, u aytdi: Men Ibn Umarning Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qilib: «A'robiylar (badaviylar) sizning namozingiz nomida sizdan ustun kelmasin. Bilingki, u ‹Ish0’dir (Isho namozi), ular esa uni tuyalar bilan kechiktirib ‹atama’ deydilar» deganini eshitdim.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا مِسْعَرُ بْنُ كِدَامٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ - قَالَ مِسْعَرٌ أُرَاهُ مِنْ خُزَاعَةَ - لَيْتَنِي صَلَّيْتُ فَاسْتَرَحْتُ فَكَأَنَّهُمْ عَابُوا عَلَيْهِ ذَلِكَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " يَا بِلاَلُ أَقِمِ الصَّلاَةَ أَرِحْنَا بِهَا " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Iyso ibn Yunus rivoyat qildi, bizga Mis'ar ibn Kidom Amr ibn Murradan, u Solim ibn Abul-Ja'ddan rivoyat qildi, u aytdi: Bir kishi — Mis'ar: «Uni Xuzoadan deb o'ylayman» dedi — «Qaniydi namoz o'qib, rohatlansam» dedi. Go'yo ular buni unga ayb qildilar. Shunda u: «Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning: ‹Ey Bilol, namozni qoim qil, uning bilan bizni rohatlantir› deganini eshitdim» dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ، قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَأَبِي، إِلَى صِهْرٍ لَنَا مِنَ الأَنْصَارِ نَعُودُهُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَقَالَ لِبَعْضِ أَهْلِهِ يَا جَارِيَةُ ائْتُونِي بِوَضُوءٍ لَعَلِّي أُصَلِّي فَأَسْتَرِيحَ - قَالَ - فَأَنْكَرْنَا ذَلِكَ عَلَيْهِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " قُمْ يَا بِلاَلُ أَقِمْ فَأَرِحْنَا بِالصَّلاَةِ " .
Bizga Muhammad ibn Kasir rivoyat qildi, bizga Isroil xabar berdi, bizga Usmon ibnul-Mug'iyra Solim ibn Abul-Ja'ddan, u Abdulloh ibn Muhammad ibnul-Hanafiyadan rivoyat qildi, u aytdi: Men va otam ansorlardan bo'lgan bir qudamizning oldiga uni ko'rgani jo'nadik. Namoz vaqti kirdi, u o'z ahlidan biriga: «Ey joriya, menga tahorat suvi keltir, balki men namoz o'qib rohatlansam» dedi. U aytdi: Biz buni unga inkor qildik. Shunda u: «Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning: ‹Tur, ey Bilol, qoim qil, bizni namoz bilan rohatlantir› deganini eshitdim» dedi.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها، قَالَتْ مَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْسُبُ أَحَدًا إِلاَّ إِلَى الدِّينِ .
Bizga Horun ibn Zayd ibn Abuz-Zarqo rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi, bizga Hishom ibn Sa'd Zayd ibn Aslamdan, u Oishadan roziyallahu anho rivoyat qildi, u aytdi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning birovni faqat diniga nisbat berib nasab qilganini eshitganman.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ فَقَالَ " مَا رَأَيْنَا شَيْئًا " . أَوْ " مَا رَأَيْنَا مِنْ فَزَعٍ وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا " .
Bizga Amr ibn Marzuq rivoyat qildi, bizga Shu'ba Qatodadan, u Anasdan xabar berdi, u aytdi: Madinada bir vahima (qo'rqinch) bo'ldi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Abu Talhaning otiga mindi-da: «Biz hech narsa ko'rmadik» yoki «Biz qo'rqadigan narsa ko'rmadik, biz uni (otni) dengizdek (tez) topdik» dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، أَخْبَرَنَا الأَعْمَشُ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ وَيَتَحَرَّى الْكَذِبَ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ وَيَتَحَرَّى الصِّدْقَ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقًا " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Vaki' rivoyat qildi, bizga A'mash xabar berdi (h). Va bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Abdulloh ibn Dovud rivoyat qildi, bizga A'mash Abu Voildan, u Abdullohdan rivoyat qildi, u aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Yolg'ondan saqlaninglar, chunki yolg'on fujurga (fosiqlikka) boshlaydi, fujur esa o'tga boshlaydi. Kishi yolg'on aytib va yolg'onni izlayverib, oxiri Allah huzurida kazzob (juda yolg'onchi) deb yoziladi. Rostgo'ylikni o'zingizga lozim tutinglar, chunki rostgo'ylik yaxshilikka boshlaydi, yaxshilik esa jannatga boshlaydi. Kishi rost so'zlab va rostni izlayverib, oxiri Allah huzurida siddiq (juda rostgo'y) deb yoziladi» dedi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ " .
Bizga Musaddad ibn Musarhad rivoyat qildi, bizga Yahyo Bahz ibn Hakiymdan rivoyat qildi, u: Menga otam o'z otasidan rivoyat qildi, u aytdi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning bunday deganini eshitdim: «Qavmni kuldirish uchun gapirib yolg'on aytadigan kishiga voy bo'lsin! Unga voy bo'lsin, unga voy bo'lsin!»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ مَوَالِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ الْعَدَوِيِّ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ أَنَّهُ قَالَ دَعَتْنِي أُمِّي يَوْمًا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ فِي بَيْتِنَا فَقَالَتْ هَا تَعَالَ أُعْطِيكَ . فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَمَا أَرَدْتِ أَنْ تُعْطِيهِ " . قَالَتْ أُعْطِيهِ تَمْرًا . فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّكِ لَوْ لَمْ تُعْطِيهِ شَيْئًا كُتِبَتْ عَلَيْكِ كِذْبَةٌ " .
Bizga Qutayba rivoyat qildi, bizga Lays Ibn Ajlondan rivoyat qildi, Abdulloh ibn Omir ibn Robi'a Adaviyning mavlolaridan bir kishi unga Abdulloh ibn Omirdan rivoyat qildiki, u aytdi: Bir kuni onam meni chaqirdi, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uyimizda o'tirar edi. U: «Ha, kel, senga beraman» dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga: «Unga nima bermoqchi eding?» dedi. U: «Unga xurmo beraman» dedi. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga: «Bilki, agar unga hech narsa bermaganingda, senga bir yolg'on yozilardi» dedi.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، - قَالَ ابْنُ حُسَيْنٍ فِي حَدِيثِهِ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْمًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَذْكُرْ حَفْصٌ أَبَا هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يُسْنِدْهُ إِلاَّ هَذَا الشَّيْخُ يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ حَفْصٍ الْمَدَائِنِيَّ .
Bizga Hafs ibn Umar rivoyat qildi, bizga Shu'ba rivoyat qildi (h). Va bizga Muhammad ibnul-Husayn rivoyat qildi, bizga Ali ibn Hafs rivoyat qildi, u: Bizga Shu'ba Xubayb ibn Abdurrahmondan, u Hafs ibn Osimdan — Ibn Husayn o'z hadisida: «u Abu Hurayradan» dedi — rivoyat qildiki, Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Kishiga gunoh sifatida eshitgan har bir narsasini gapirishi kifoyadir» dedi. Abu Dovud aytdi: Hafs Abu Hurayrani zikr qilmadi. Abu Dovud aytdi: Buni ushbu shayxdan — ya'ni Ali ibn Hafs Madoiniydan — boshqa hech kim musnad qilib (Payg'ambarga ulab) rivoyat qilmadi.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ مُهَنَّا أَبِي شِبْلٍ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ أَفْهَمْهُ مِنْهُ جَيِّدًا - عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ، عَنْ شُتَيْرٍ، - قَالَ نَصْرٌ : ابْنِ نَهَّارٍ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - قَالَ نَصْرٌ - عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " حُسْنُ الظَّنِّ مِنْ حُسْنِ الْعِبَادَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مُهَنَّا ثِقَةٌ بَصْرِيٌّ .
Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Hammod rivoyat qildi (h). Va bizga Nasr ibn Ali Muhanno Abu Shibldan rivoyat qildi — Abu Dovud aytdi: Men buni undan yaxshi tushunmadim — u Hammod ibn Salamadan, u Muhammad ibn Vosi'dan, u Shutayrdan — Nasr: «Ibn Nahhor» dedi — u Abu Hurayradan — Nasr: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan» dedi — rivoyat qildi, u: «Husni zann (yaxshi gumon) qilish ibodatning go'zalligidandir» dedi. Abu Dovud aytdi: Muhanno — ishonchli, basralik.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ صَفِيَّةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُعْتَكِفًا فَأَتَيْتُهُ أَزُورُهُ لَيْلاً فَحَدَّثْتُهُ وَقُمْتُ فَانْقَلَبْتُ فَقَامَ مَعِي لِيَقْلِبَنِي - وَكَانَ مَسْكَنُهَا فِي دَارِ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ - فَمَرَّ رَجُلاَنِ مِنَ الأَنْصَارِ فَلَمَّا رَأَيَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَسْرَعَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَى رِسْلِكُمَا إِنَّهَا صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ " . قَالاَ سُبْحَانَ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنَ الإِنْسَانِ مَجْرَى الدَّمِ فَخَشِيتُ أَنْ يَقْذِفَ فِي قُلُوبِكُمَا شَيْئًا " . أَوْ قَالَ " شَرًّا " .
Bizga Ahmad ibn Muhammad Marvaziy rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar Zuhriydan, u Ali ibn Husayndan, u Safiyyadan xabar berdi, u aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam mu'takif (e'tikofda) edi. Men kechasi uni ziyorat qilgani keldim. Men u bilan suhbatlashdim, so'ng turib qaytdim. U meni kuzatib qo'yish uchun men bilan turdi — uning (Safiyyaning) maskani Usoma ibn Zaydning hovlisida edi. Shunda ansorlardan ikki kishi o'tdi. Ular Nabiy sollallahu alayhi vasallamni ko'rgach, tezlashib ketdilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Shoshmanglar, bu Safiyya binti Huyaydir» dedi. Ular: «Subhanallah, ey Rasulullah!» dedilar. U: «Shayton inson tanasida qon yurganidek yuradi, men sizlarning qalbingizga biror narsa solishidan qo'rqdim» yoki «yomonlik solishidan» dedi.