حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ .
Бизга Махлад ибн Холид ва Ибн Абу Халаф — маъноси бир — ривоят қилди, улар: бизга Суфён Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга етказиб: «Ким рамазонни иймон ва савобни умид қилиб рўза тутса, олдинги гуноҳи мағфират қилинади; ким Лайлатул-қадрни иймон ва савобни умид қилиб қиём қилса, олдинги гуноҳи мағфират қилинади.» Абу Довуд деди: Уни Яҳё ибн Абу Касир Абу Саламадан, Муҳаммад ибн Амр ҳам Абу Саламадан шундай ривоят қилдилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ " قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ " . وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ .
Бизга ал-Қаънабий Молик ибн Анасдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ибн аз-Зубайрдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хотини Оишадан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам масжидда намоз ўқиди, баъзи одамлар унинг намози билан (унга иқтидо қилиб) ўқидилар. Сўнг кейинги кечаси ўқиди, одамлар кўпайди. Сўнг учинчи кечаси йиғилдилар, аммо Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга (намозга) чиқмади. Тонг отганида деди: «Сизлар қилган ишни кўрдим, чиқишимга сизларга (таровеҳ) фарз қилинишидан қўрққанимдан бошқа нарса тўсқинлик қилмади.» Бу рамазонда эди.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي الْمَسْجِدِ فِي رَمَضَانَ أَوْزَاعًا فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبْتُ لَهُ حَصِيرًا فَصَلَّى عَلَيْهِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَتْ فِيهِ قَالَ - تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - " أَيُّهَا النَّاسُ أَمَا وَاللَّهِ مَا بِتُّ لَيْلَتِي هَذِهِ بِحَمْدِ اللَّهِ غَافِلاً وَلاَ خَفِيَ عَلَىَّ مَكَانُكُمْ " .
Бизга Ҳаннод ибн ас-Сарий ривоят қилди, бизга Абда Муҳаммад ибн Амрдан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Оишадан ривоят қилди, деди: Одамлар рамазонда масжидда гуруҳ-гуруҳ бўлиб намоз ўқир эдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга буюрди, мен унга бўйра тўшадим, у унда намоз ўқиди — шу қисса билан. У (Оиша) бу ҳақда деди: У — яъни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам — деди: «Эй одамлар, Аллаҳга қасам, алҳамдулиллаҳ, мен бу кечамни ғафлатда ўтказганим йўқ ва сизларнинг ўрнингиз менга махфий ҳам бўлмади.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَتِ السَّادِسَةُ لَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا قِيَامَ هَذِهِ اللَّيْلَةِ . قَالَ فَقَالَ " إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا صَلَّى مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ حُسِبَ لَهُ قِيَامُ لَيْلَةٍ " . قَالَ فَلَمَّا كَانَتِ الرَّابِعَةُ لَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَتِ الثَّالِثَةُ جَمَعَ أَهْلَهُ وَنِسَاءَهُ وَالنَّاسَ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلاَحُ . قَالَ قُلْتُ مَا الْفَلاَحُ قَالَ السُّحُورُ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا بَقِيَّةَ الشَّهْرِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Язид ибн Зурайъ, бизга Довуд ибн Абу Ҳинд Валид ибн Абдурраҳмондан, у Жубайр ибн Нуфайрдан, у Абу Заррдан хабар берди, деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан рамазон рўзасини тутдик. У ойдан бирор нарса билан бизга (таровеҳ) қиём қилдирмади, токи етти (кун) қолгунча. Сўнг туннинг учдан бири ўтгунча бизга қиём қилдирди. Олтинчи (кеча) бўлганида бизга қиём қилдирмади. Бешинчи (кеча) бўлганида туннинг ярми ўтгунча бизга қиём қилдирди. Мен дедим: «Эй Расулуллаҳ, агар бу кечанинг қиёмини бизга нафл қилиб давом эттирсангиз эди.» У деди: «Албатта, киши имом билан у (намоздан) қайтгунча намоз ўқиса, унга бир кечалик қиём (савоби) ёзилади.» Сўнг тўртинчи (кеча) бўлганида қиём қилдирмади. Учинчи (кеча) бўлганида аҳлини, аёлларини ва одамларни йиғди ва бизга шундай қиём қилдирдики, биз ал-фалоҳни бой бериб қўйишдан қўрқдик. Мен дедим: «Ал-фалоҳ нима?» У деди: «Саҳарлик.» Сўнг ойнинг қолган қисмида бизга қиём қилдирмади.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَدَاوُدُ بْنُ أُمَيَّةَ، أَنَّ سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، - وَقَالَ دَاوُدُ عَنِ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ، - عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَأَبُو يَعْفُورٍ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ .
Бизга Наср ибн Алий ва Довуд ибн Умайя ривоят қилди, уларга Суфён Абу Яъфурдан хабар берди — Довуд эса: «Ибн Убайд ибн Нистосдан» деди — у Абуз-Зуҳодан, у Масруқдан, у Оишадан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам (рамазоннинг охирги) ўн кунлигига кирганда кечани тирилтирар (ибодат билан ўтказар), белини маҳкам боғлар ва аҳлини уйғотар эди. Абу Довуд деди: Абу Яъфурнинг исми Абдурраҳмон ибн Убайд ибн Нистосдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا أُنَاسٌ فِي رَمَضَانَ يُصَلُّونَ فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ " مَا هَؤُلاَءِ " . فَقِيلَ هَؤُلاَءِ نَاسٌ لَيْسَ مَعَهُمْ قُرْآنٌ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ يُصَلِّي وَهُمْ يُصَلُّونَ بِصَلاَتِهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَصَابُوا وَنِعْمَ مَا صَنَعُوا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَيْسَ هَذَا الْحَدِيثُ بِالْقَوِيِّ مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ ضَعِيفٌ .
Бизга Аҳмад ибн Саид ал-Ҳамдоний ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб, менга Муслим ибн Холид ал-Алоо ибн Абдурраҳмондан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан хабар берди, деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам чиқди ва рамазонда масжиднинг бир четида намоз ўқиётган бир гуруҳ одамларни кўрди. У деди: «Булар кимлар?» Айтилди: «Булар Қуръан (ёд) билмайдиган одамлар, Убайй ибн Каъб эса намоз ўқияпти, улар унинг намози билан ўқияптилар.» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Тўғри қилибдилар, қилган ишлари нақадар яхши.» Абу Довуд деди: Бу ҳадис кучли эмас, Муслим ибн Холид заифдир.