حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عُقْبَةَ الْفَزَارِيِّ، عَنْ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمَسَائِلُ كُدُوحٌ يَكْدَحُ بِهَا الرَّجُلُ وَجْهَهُ فَمَنْ شَاءَ أَبْقَى عَلَى وَجْهِهِ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَ إِلاَّ أَنْ يَسْأَلَ الرَّجُلُ ذَا سُلْطَانٍ أَوْ فِي أَمْرٍ لاَ يَجِدُ مِنْهُ بُدًّا " .
Бизга Ҳафс ибн Умар ан-Намарий ривоят қилди, бизга Шуъба Абдулмалик ибн Умайрдан, у Зайд ибн Уқба ал-Фазорийдан, у Самурадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Сўровлар тирнашлардир, киши улар билан ўз юзини тирнайди. Ким хоҳласа, (сўрамай) юзини сақлаб қолади, ким хоҳласа, тарк этади (сўраб тирнайди). Фақат киши султон (ҳоким) эгасидан сўраса ёки иложи йўқ ишда сўраса, мустасно.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ هَارُونَ بْنِ رِيَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي كِنَانَةُ بْنُ نُعَيْمٍ الْعَدَوِيُّ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ مُخَارِقٍ الْهِلاَلِيِّ، قَالَ تَحَمَّلْتُ حَمَالَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَقِمْ يَا قَبِيصَةُ حَتَّى تَأْتِيَنَا الصَّدَقَةُ فَنَأْمُرَ لَكَ بِهَا " . ثُمَّ قَالَ " يَا قَبِيصَةُ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لاَ تَحِلُّ إِلاَّ لأَحَدِ ثَلاَثَةٍ رَجُلٌ تَحَمَّلَ حَمَالَةً فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ فَسَأَلَ حَتَّى يُصِيبَهَا ثُمَّ يُمْسِكُ وَرَجُلٌ أَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ فَاجْتَاحَتْ مَالَهُ فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ فَسَأَلَ حَتَّى يُصِيبَ قِوَامًا مِنْ عَيْشٍ " . أَوْ قَالَ " سِدَادًا مِنْ عَيْشٍ " . " وَرَجُلٌ أَصَابَتْهُ فَاقَةٌ حَتَّى يَقُولَ ثَلاَثَةٌ مِنْ ذَوِي الْحِجَا مِنْ قَوْمِهِ قَدْ أَصَابَتْ فُلاَنًا الْفَاقَةُ فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ فَسَأَلَ حَتَّى يُصِيبَ قِوَامًا مِنْ عَيْشٍ - أَوْ سِدَادًا مِنْ عَيْشٍ - ثُمَّ يُمْسِكُ وَمَا سِوَاهُنَّ مِنَ الْمَسْأَلَةِ يَا قَبِيصَةُ سُحْتٌ يَأْكُلُهَا صَاحِبُهَا سُحْتًا " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд Ҳорун ибн Риёбдан ривоят қилди, у деди: менга Кинона ибн Нуайм ал-Адавий, Қабийса ибн Мухориқ ал-Ҳилолийдан ривоят қилди, у деди: Мен бир ҳамола (кафолат-товон) ўз зиммамга олдим, сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келдим. У: «Эй Қабийса, садақа келгунча туриб тур, биз уни сенга ажратишни буюрамиз», дедилар. Сўнг у: «Эй Қабийса, сўраш фақат уч кишидан бирига ҳалол бўлади: ўз зиммасига ҳамола олган киши — унга сўраш ҳалол бўлади, токи уни топгунча сўрайди, сўнг тўхтайди; ва молига офат етиб, мулкини ҳалокат элтган киши — унга сўраш ҳалол бўлади, токи тирикчилик учун етарли нарсани топгунча сўрайди» — ёки «яшаш учун етарлича нарсани топгунча» дедилар — «ва қашшоқлик етган киши, токи қавмидан ақл-идрокли уч киши ‹фалончига қашшоқлик етди› дегунча — унга сўраш ҳалол бўлади, токи тирикчилик учун етарли нарсани — ёки яшаш учун етарлича нарсани — топгунча сўрайди, сўнг тўхтайди. Улардан бошқа сўрашлар эса, эй Қабийса, ҳаром (сулар)дир, уни эгаси ҳаром йўл билан ейди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَخْضَرِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الْحَنَفِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُهُ فَقَالَ " أَمَا فِي بَيْتِكَ شَىْءٌ " . قَالَ بَلَى حِلْسٌ نَلْبَسُ بَعْضَهُ وَنَبْسُطُ بَعْضَهُ وَقَعْبٌ نَشْرَبُ فِيهِ مِنَ الْمَاءِ . قَالَ " ائْتِنِي بِهِمَا " . فَأَتَاهُ بِهِمَا فَأَخَذَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ وَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِي هَذَيْنِ " . قَالَ رَجُلٌ أَنَا آخُذُهُمَا بِدِرْهَمٍ . قَالَ " مَنْ يَزِيدُ عَلَى دِرْهَمٍ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا قَالَ رَجُلٌ أَنَا آخُذُهُمَا بِدِرْهَمَيْنِ . فَأَعْطَاهُمَا إِيَّاهُ وَأَخَذَ الدِّرْهَمَيْنِ وَأَعْطَاهُمَا الأَنْصَارِيَّ وَقَالَ " اشْتَرِ بِأَحَدِهِمَا طَعَامًا فَانْبِذْهُ إِلَى أَهْلِكَ وَاشْتَرِ بِالآخَرِ قَدُومًا فَأْتِنِي بِهِ " . فَأَتَاهُ بِهِ فَشَدَّ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُودًا بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ " اذْهَبْ فَاحْتَطِبْ وَبِعْ وَلاَ أَرَيَنَّكَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا " . فَذَهَبَ الرَّجُلُ يَحْتَطِبُ وَيَبِيعُ فَجَاءَ وَقَدْ أَصَابَ عَشَرَةَ دَرَاهِمَ فَاشْتَرَى بِبَعْضِهَا ثَوْبًا وَبِبَعْضِهَا طَعَامًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَجِيءَ الْمَسْأَلَةُ نُكْتَةً فِي وَجْهِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لاَ تَصْلُحُ إِلاَّ لِثَلاَثَةٍ لِذِي فَقْرٍ مُدْقِعٍ أَوْ لِذِي غُرْمٍ مُفْظِعٍ أَوْ لِذِي دَمٍ مُوجِعٍ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, бизга Ийсо ибн Юнус ал-Ахзар ибн Ажлондан, у Абу Бакр ал-Ҳанафийдан, у Анас ибн Моликдан хабар бердики, Ансорлардан бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига сўраб келганида, у: «Уйингда бирор нарса йўқми?» дедилар. У: «Бор, бир ҳилсимиз бор — бир қисмини устимизга ёпамиз, бир қисмини остимизга тўшаймиз, ҳамда бир қадаҳимиз бор — ундан сув ичамиз», деди. У: «Иккаласини менга келтир», дедилар. У иккаласини келтирди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни қўлига олиб: «Буларни ким сотиб олади?» дедилар. Бир киши: «Мен уларни бир дирҳамга оламан», деди. У: «Ким бир дирҳамдан ортиқ беради?» дедилар — икки ёки уч марта. Бир киши: «Мен уларни икки дирҳамга оламан», деди. У уларни унга бериб, икки дирҳамни олди ва уни Ансорийга бериб: «Буларнинг бирига таом сотиб олиб, аҳлингга элтиб бер, иккинчисига бир болта сотиб олиб менга келтир», дедилар. У болтани келтирди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга ўз қўллари билан бир даста ўрнатиб қўйдилар, сўнг унга: «Бор, ўтин терибкел ва сот, ўн беш кунгача сени кўрмай», дедилар. У киши ўтин териб сотгани кетди, ўн дирҳам топиб келди, унинг бир қисмига кийим, бир қисмига таом сотиб олди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу сен учун қиёмат куни сўраш юзингда доғ бўлиб келганидан кўра яхшироқдир. Албатта сўраш фақат уч кишига тўғри келади: оғир камбағаллик эгасига, ёки оғир қарз эгасига, ёки дардли (қонбаҳоси) қарз эгасига», дедилар.