باب وُجُوبِ الْقِرَاءَةِ لِلإِمَامِ وَالْمَأْمُومِ فِي الصَّلَوَاتِ كُلِّهَا فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ وَمَا يُجْهَرُ فِيهَا وَمَا يُخَافَتُ
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ شَكَا أَهْلُ الْكُوفَةِ سَعْدًا إِلَى عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَعَزَلَهُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْهِمْ عَمَّارًا، فَشَكَوْا حَتَّى ذَكَرُوا أَنَّهُ لاَ يُحْسِنُ يُصَلِّي، فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا إِسْحَاقَ إِنَّ هَؤُلاَءِ يَزْعُمُونَ أَنَّكَ لاَ تُحْسِنُ تُصَلِّي قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَمَّا أَنَا وَاللَّهِ فَإِنِّي كُنْتُ أُصَلِّي بِهِمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَخْرِمُ عَنْهَا، أُصَلِّي صَلاَةَ الْعِشَاءِ فَأَرْكُدُ فِي الأُولَيَيْنِ وَأُخِفُّ فِي الأُخْرَيَيْنِ. قَالَ ذَاكَ الظَّنُّ بِكَ يَا أَبَا إِسْحَاقَ. فَأَرْسَلَ مَعَهُ رَجُلاً أَوْ رِجَالاً إِلَى الْكُوفَةِ، فَسَأَلَ عَنْهُ أَهْلَ الْكُوفَةِ، وَلَمْ يَدَعْ مَسْجِدًا إِلاَّ سَأَلَ عَنْهُ، وَيُثْنُونَ مَعْرُوفًا، حَتَّى دَخَلَ مَسْجِدًا لِبَنِي عَبْسٍ، فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ أُسَامَةُ بْنُ قَتَادَةَ يُكْنَى أَبَا سَعْدَةَ قَالَ أَمَّا إِذْ نَشَدْتَنَا فَإِنَّ سَعْدًا كَانَ لاَ يَسِيرُ بِالسَّرِيَّةِ، وَلاَ يَقْسِمُ بِالسَّوِيَّةِ، وَلاَ يَعْدِلُ فِي الْقَضِيَّةِ. قَالَ سَعْدٌ أَمَا وَاللَّهِ لأَدْعُوَنَّ بِثَلاَثٍ، اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ عَبْدُكَ هَذَا كَاذِبًا، قَامَ رِيَاءً وَسُمْعَةً فَأَطِلْ عُمْرَهُ، وَأَطِلْ فَقْرَهُ، وَعَرِّضْهُ بِالْفِتَنِ، وَكَانَ بَعْدُ إِذَا سُئِلَ يَقُولُ شَيْخٌ كَبِيرٌ مَفْتُونٌ، أَصَابَتْنِي دَعْوَةُ سَعْدٍ. قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ فَأَنَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ قَدْ سَقَطَ حَاجِبَاهُ عَلَى عَيْنَيْهِ مِنَ الْكِبَرِ، وَإِنَّهُ لَيَتَعَرَّضُ لِلْجَوَارِي فِي الطُّرُقِ يَغْمِزُهُنَّ.
Мусо бизга айтди: Абу Авона бизга айтди: Абдулмалик ибн Умайр бизга айтди, Жобир ибн Самурадан: У деди: Куфа аҳли Саъд (ибн Абу Ваққос)дан Умар розияллаҳу анҳуга шикоят қилдилар. У уни (вазифадан) четлатиб, уларга Амморни тайинлади. Улар шунчаки шикоят қилдиларки, ҳатто уни намозни яхши ўқимайди деб айтдилар. (Умар) унга одам юбориб: ‹Эй Абу Ишоқ, мана булар сен намозни яхши ўқимайсан деб даъво қилмоқдалар›, деди. Абу Ишоқ (Саъд): ‹Аллаҳга қасамки, мен уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозини ўқир эдим, ундан бирор нарсани камайтирмас эдим. Мен хуфтон намозини ўқисам, дастлабки икки (ракат)да (қироатни) чўзар, охирги икки (ракат)да енгиллатар эдим›, деди. (Умар): ‹Сен ҳақда гумоним шу эди, эй Абу Ишоқ›, деди. Сўнг у билан бир ёки бир неча кишини Куфага юборди, улар у ҳақда Куфа аҳлидан сўрадилар, бирор масжидни қолдирмай у ҳақда сўрадилар, улар (уни) яхшилик билан мақташар эди. Ҳатто Бану Абс масжидига кирдилар, улардан Усома ибн Қатода — куняси Абу Саъда — деган бир киши туриб: ‹Модомики бизни (Аллаҳ номи билан) сўрадинг, (айтайлики) Саъд қўшинни (ғазотда) (ўзи) юритмас, (ўлжани) баравар тақсимламас ва ҳукмда адолатли бўлмас эди›, деди. Саъд: ‹Аллаҳга қасамки, уч (дуо) билан дуо қиламан: Аллаҳим, агар бу банданг ёлғончи бўлиб, риё ва шуҳрат учун турган бўлса, унинг умрини узун қил, фақирлигини узун қил ва уни фитналарга гирифтар қил›, деди. У (Усома) кейин (ҳоли) сўралса: ‹Мен фитнага гирифтар бўлган кекса чолман, Саъднинг дуоси менга тегди›, дерди. Абдулмалик деди: Мен уни кейин кўрдим, кексаликдан қошлари кўзлари устига тушиб кетган эди, ва у йўлларда қизларга осилиб, уларни (гуноҳ) қистар эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ ".
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди: Суфён бизга айтди: Зуҳрий бизга айтди, Маҳмуд ибн Робиъдан, у Убода ибн Сомитдан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Китобнинг фотиҳасини (Фотиҳа сурасини) ўқимаган кишининг намози йўқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ الْمَسْجِدَ، فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَدَّ وَقَالَ " ارْجِعْ فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ". فَرَجَعَ يُصَلِّي كَمَا صَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " ثَلاَثًا. فَقَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أُحْسِنُ غَيْرَهُ فَعَلِّمْنِي. فَقَالَ " إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاَةِ فَكَبِّرْ، ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا، ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ جَالِسًا، وَافْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلاَتِكَ كُلِّهَا ".
Муҳаммад ибн Башшор бизга айтди: Яҳё бизга айтди, Убайдуллаҳдан: Саъид ибн Абу Саъид менга айтди, отасидан, у Абу Ҳурайрадан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам масжидга кирдилар. Бир киши (ҳам) кириб намоз ўқиди, сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга салом берди. У зот (саломни) қайтариб: «Қайтиб, (яна) намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар. У қайтиб аввалгидек намоз ўқиди, сўнг келиб Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга салом берди. У зот: «Қайтиб, (яна) намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар — уч марта. У: ‹Сени ҳақ билан юборган (Аллаҳ)га қасамки, мен бундан бошқасини яхши билмайман, менга ўргатинг›, деди. У зот: «Намозга турсанг, такбир айт, сўнг Қуръандан сен учун осон бўлганини ўқи, сўнг руку қилиб, руку ҳолатида тинчлангунча (тароват топгунча тур), сўнг (бошни) кўтариб, тик туриб меъёрга келгунча (тур), сўнг сажда қилиб, сажда ҳолатида тинчлангунча (тур), сўнг (бошни) кўтариб, ўтирган ҳолда тинчлангунча (тур). Буни бутун намозингда қил», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ سَعْدٌ كُنْتُ أُصَلِّي بِهِمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ لاَ أَخْرِمُ عَنْهَا، أَرْكُدُ فِي الأُولَيَيْنِ وَأَحْذِفُ فِي الأُخْرَيَيْنِ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَلِكَ الظَّنُّ بِكَ.
Абун-Нуъмон бизга айтди: Абу Авона бизга айтди, Абдулмалик ибн Умайрдан, у Жобир ибн Самурадан: У деди: Саъд: ‹Мен уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозини — кечки икки намозни — ўқир эдим, ундан бирор нарсани камайтирмас эдим, дастлабки икки (ракат)да (қироатни) чўзар, охирги икки (ракат)да қисқартирар эдим›, деди. Умар розияллаҳу анҳу: ‹Сен ҳақда гумон шу эди›, деди.