حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَبِّحُ عَلَى ظَهْرِ رَاحِلَتِهِ حَيْثُ كَانَ وَجْهُهُ، يُومِئُ بِرَأْسِهِ، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُهُ.
Abul-Yamon bizga aytdi: Shu'ayb bizga xabar berdi, Zuhriydan: Salim ibn Abdulloh menga xabar berdi, Ibn Umar roziyallahu anhumadan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ulovi ustida — yuzlari qayoqda bo'lsa o'sha tomonga — boshlari bilan imo (ishora) qilib, nafl (subha) o'qir edilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ.
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi: Men Zuhriyni eshitdim, Salimdan, u otasidan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam — yo'l (yurish) zo'rga ketsa (shoshilsa) — shom bilan xuftonni jamlar edilar.
وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنِ الْحُسَيْنِ الْمُعَلِّمِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ إِذَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ سَيْرٍ، وَيَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ.
Ibrohim ibn Tahmon Husayn Mu'allimdan, u Yahyo ibn Abu Kasirdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan dedi: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam yo'l (safar) ustida bo'lsa, peshin va asr namozini jamlar, shom bilan xuftonni (ham) jamlar edilar.
وَعَنْ حُسَيْنٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي السَّفَرِ. وَتَابَعَهُ عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ وَحَرْبٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ حَفْصٍ عَنْ أَنَسٍ جَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Husayndan, u Yahyo ibn Abu Kasirdan, u Hafs ibn Ubaydulloh ibn Anasdan, u Anas ibn Molik roziyallahu anhudan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam safarda shom va xufton namozini jamlar edilar. Bunga Ali ibn Muborak va Harb Yahyodan, u Hafsdan, u Anasdan mutobaat qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam jamladi.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ فِي السَّفَرِ يُؤَخِّرُ صَلاَةَ الْمَغْرِبِ، حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ. قَالَ سَالِمٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَفْعَلُهُ إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ، وَيُقِيمُ الْمَغْرِبَ فَيُصَلِّيهَا ثَلاَثًا، ثُمَّ يُسَلِّمُ، ثُمَّ قَلَّمَا يَلْبَثُ حَتَّى يُقِيمَ الْعِشَاءَ، فَيُصَلِّيهَا رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ يُسَلِّمُ وَلاَ يُسَبِّحُ بَيْنَهَا بِرَكْعَةٍ، وَلاَ بَعْدَ الْعِشَاءِ بِسَجْدَةٍ حَتَّى يَقُومَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ.
Abul-Yamon bizga aytdi: Shu'ayb bizga xabar berdi, Zuhriydan: Salim menga xabar berdi, Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni ko'rdim — safarda yurish tezlashsa, shom namozini kechiktirib, uni xufton bilan jamlar edilar. Salim dedi: Abdulloh ham yurish tezlashsa shunday qilar edi, shomga iqomat aytib uni uch (rakat) o'qir, so'ng salom berar, so'ng kamdan-kam turar, darhol xuftonga iqomat aytib uni ikki rakat o'qir, so'ng salom berar, ular orasida bir rakat ham, xuftondan keyin bir sajda ham (nafl) o'qimas edilar, toki tun yarmidan (qiyomga) turguncha.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا حَرْبٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ هَاتَيْنِ الصَّلاَتَيْنِ فِي السَّفَرِ. يَعْنِي الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ.
Ishoq bizga aytdi: Abdussamad bizga aytdi: Harb bizga aytdi: Yahyo bizga aytdi: Hafs ibn Ubaydulloh ibn Anas menga aytdi, Anas roziyallahu anhu unga aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam safarda bu ikki namozni jamlar edilar — ya'ni shom va xuftonni.
حَدَّثَنَا حَسَّانُ الْوَاسِطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الظُّهْرَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ، ثُمَّ يَجْمَعُ بَيْنَهُمَا، وَإِذَا زَاغَتْ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَكِبَ.
Hasson Vositiy bizga aytdi: Mufazzal ibn Fazola bizga aytdi, Aqildan, u Ibn Shihobdan, u Anas ibn Molik roziyallahu anhudan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam quyosh og'ishdan oldin ko'chsa (yo'lga chiqsa), peshinni asr vaqtiga qadar kechiktirar, so'ng ularni (peshin-asr) jamlar edilar. Quyosh og'gan bo'lsa, peshinni o'qib, so'ng (ulovga) minar edilar.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الظُّهْرَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ، ثُمَّ نَزَلَ فَجَمَعَ بَيْنَهُمَا، فَإِنْ زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَرْتَحِلَ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَكِبَ.
Qutayba bizga aytdi: Mufazzal ibn Fazola bizga aytdi, Aqildan, u Ibn Shihobdan, u Anas ibn Molikdan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam quyosh og'ishdan oldin ko'chsa, peshinni asr vaqtiga qadar kechiktirar, so'ng tushib ularni jamlar edilar. Agar quyosh ko'chishdan oldin og'gan bo'lsa, peshinni o'qib, so'ng minar edilar.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِهِ وَهْوَ شَاكٍ، فَصَلَّى جَالِسًا وَصَلَّى وَرَاءَهُ قَوْمٌ قِيَامًا، فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اجْلِسُوا، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا ".
Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi, Molikdan, u Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oisha roziyallahu anhodan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uylarida — kasal holda — namoz o'qidilar, o'tirgan holda o'qidilar, ortlarida bir qavm tik turib o'qidi. U zot ularga: ‹O'tiringlar› deb ishora qildilar. (Namozdan) qaytganlarida: «Albatta imom unga ergashilish uchun (tayinlangandir). U ruku qilsa, siz ham ruku qilinglar; u (boshini) ko'tarsa, siz ham ko'taringlar», dedilar.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَقَطَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ فَرَسٍ فَخُدِشَ ـ أَوْ فَجُحِشَ ـ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا قُعُودًا وَقَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ".
Abu Nu'aym bizga aytdi: Ibn Uyayna bizga aytdi, Zuhriydan, u Anas roziyallahu anhudan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bir otdan yiqildilar, o'ng yonlari shilindi (yoki tirnaldi). Biz u zotni ko'rgani (kasal yo'qlagani) kirdik. Namoz vaqti bo'ldi, u zot o'tirgan holda namoz o'qidilar, biz ham o'tirib o'qidik va: «Albatta imom unga ergashilish uchun (tayinlangandir). U takbir aytsa, siz ham takbir aytinglar; u ruku qilsa, siz ham ruku qilinglar; u (boshini) ko'tarsa, siz ham ko'taringlar; u ‹Sami'allahu liman hamidah› desa, siz ‹Robbana va lakal-hamd› denglar», dedilar.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، أَخْبَرَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَأَلَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ ـ وَكَانَ مَبْسُورًا ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ الرَّجُلِ قَاعِدًا فَقَالَ " إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَهْوَ أَفْضَلُ، وَمَنْ صَلَّى قَاعِدًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ، وَمَنْ صَلَّى نَائِمًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَاعِدِ ".
Ishoq ibn Mansur bizga aytdi: Ravh ibn Uboda bizga xabar berdi: Husayn bizga xabar berdi, Abdulloh ibn Buraydadan, u Imron ibn Husayn roziyallahu anhudan: U Allahning Nabiysi sollallahu alayhi vasallamdan so'radi. Ishoq bizga xabar berdi: Abdussamad bizga xabar berdi: Men otamni eshitdim: Husayn bizga aytdi, Ibn Buraydadan: Imron ibn Husayn menga aytdi — u bavosir kasaliga giriftor edi: U dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan kishining o'tirgan holda namoz o'qishi haqida so'radim. U zot: «Kim tik turib o'qisa, u afzalroq. Kim o'tirib o'qisa, unga tik turuvchining ajrining yarmi (bor). Kim yotgan holda o'qisa, unga o'tiruvchining ajrining yarmi (bor)», dedilar.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ ـ وَكَانَ رَجُلاً مَبْسُورًا ـ وَقَالَ أَبُو مَعْمَرٍ مَرَّةً عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ الرَّجُلِ وَهْوَ قَاعِدٌ فَقَالَ " مَنْ صَلَّى قَائِمًا فَهْوَ أَفْضَلُ، وَمَنْ صَلَّى قَاعِدًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ، وَمَنْ صَلَّى نَائِمًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَاعِدِ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ نَائِمًا عِنْدِي مُضْطَجِعًا هَا هُنَا.
Abu Ma'mar bizga aytdi: Abdulvoris bizga aytdi: Husayn Mu'allim bizga aytdi, Abdulloh ibn Buraydadan: Imron ibn Husayn — u bavosirli kishi edi — Abu Ma'mar bir marta ‹Imrondan› dedi: U dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan kishining o'tirgan holda namoz o'qishi haqida so'radim. U zot: «Kim tik turib o'qisa, u afzalroq. Kim o'tirib o'qisa, unga tik turuvchining ajrining yarmi (bor). Kim yotgan holda o'qisa, unga o'tiruvchining ajrining yarmi (bor)», dedilar. Abu Abdulloh (Buxoriy) dedi: ‹Yotgan› — menimcha bu yerda ‹yonboshlagan holda› (degani).
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ الْمُكْتِبُ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَتْ بِي بَوَاسِيرُ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّلاَةِ فَقَالَ " صَلِّ قَائِمًا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَعَلَى جَنْبٍ ".
Abdon bizga aytdi, Abdullohdan, u Ibrohim ibn Tahmondan: Husayn Muktib menga aytdi, Ibn Buraydadan, u Imron ibn Husayn roziyallahu anhudan: U dedi: Menda bavosir bor edi, men Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan namoz haqida so'radim. U zot: «Tik turib o'qi, qodir bo'lmasang, o'tirib (o'qi), qodir bo'lmasang, yon (boshlab o'qi)», dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا لَمْ تَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةَ اللَّيْلِ قَاعِدًا قَطُّ حَتَّى أَسَنَّ، فَكَانَ يَقْرَأُ قَاعِدًا حَتَّى إِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ، فَقَرَأَ نَحْوًا مِنْ ثَلاَثِينَ آيَةً أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً، ثُمَّ رَكَعَ.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u onamizning onasi Oisha roziyallahu anhodan: U unga xabar berdi: U Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni — keksargunlarincha — kechasi namozini o'tirgan holda o'qiganini hech qachon ko'rmagan. (Keksarganlarida) o'tirgan holda qiroat qilar, ruku qilmoqchi bo'lganlarida turib, taxminan o'ttiz oyat yoki qirq oyat o'qib, so'ng ruku qilar edilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، وَأَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي جَالِسًا فَيَقْرَأُ وَهْوَ جَالِسٌ، فَإِذَا بَقِيَ مِنْ قِرَاءَتِهِ نَحْوٌ مِنْ ثَلاَثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَهَا وَهْوَ قَائِمٌ، ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَسْجُدُ، يَفْعَلُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، فَإِذَا قَضَى صَلاَتَهُ نَظَرَ، فَإِنْ كُنْتُ يَقْظَى تَحَدَّثَ مَعِي، وَإِنْ كُنْتُ نَائِمَةً اضْطَجَعَ.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Abdulloh ibn Yazid va Umar ibn Ubaydullohning ozodi Abun-Nazrdan, u Abu Salama ibn Abdurrahmondan, u onamizning onasi Oisha roziyallahu anhodan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam o'tirgan holda namoz o'qir, o'tirgan holda qiroat qilar edilar. Qiroatidan taxminan o'ttiz yoki qirq oyat qolganda, turib uni tik turgan holda o'qir, so'ng ruku qilar, so'ng sajda qilar edilar, ikkinchi rakatda ham shunday qilar edilar. Namozini tugatgach, qarar edilar: agar men uyg'oq bo'lsam, men bilan gaplashar, agar uxlab yotgan bo'lsam, yonboshlar edilar.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ " اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ، لَكَ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ، وَقَوْلُكَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَمُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ـ أَوْ لاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ـ ". قَالَ سُفْيَانُ وَزَادَ عَبْدُ الْكَرِيمِ أَبُو أُمَيَّةَ " وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ". قَالَ سُفْيَانُ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ سَمِعَهُ مِنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi: Sulaymon ibn Abu Muslim bizga aytdi, Tovusdan: U Ibn Abbos roziyallahu anhumani eshitdi: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam kechasi tahajjudga tursalar: «Allahumma lakal-hamd, anta qayyimus-samavati val-arzi va man fihinna va lakal-hamd, laka mulkus-samavati val-arzi va man fihinna, va lakal-hamd, anta nurus-samavati val-arz, va lakal-hamd, antal-haqq, va va'dukal-haqq, va liqouka haqq, va qovluka haqq, val-jannatu haqq, van-naru haqq, van-nabiyyuna haqq, va Muhammadun sollallahu alayhi vasallam haqq, vas-sa'atu haqq. Allahumma laka aslamtu, va bika amantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka anabtu, va bika xosamtu, va ilayka hakamtu, fag'fir li ma qoddamtu va ma axxortu, va ma asrortu va ma a'lantu, antal-muqaddimu va antal-muaxxir, la ilaha illa anta — yoki: la ilaha g'ayruk (Allahim, hamd Senga. Sen osmonlar, yer va ulardagi (mavjudot)ni tutib turuvchisan, hamd Senga. Osmonlar, yer va ulardagi mulk Seniki, hamd Senga. Sen osmonlar va yerning nurisan, hamd Senga. Sen Haqsan, va'dang haq, Senga yo'liqish haq, so'zing haq, jannat haq, do'zax haq, payg'ambarlar haq, Muhammad sollallahu alayhi vasallam haq, qiyomat haq. Allahim, Senga taslim bo'ldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga qaytdim, Sen (bilan) tortishdim, Senga hakam qildim. Avval qilgan va keyin qilgan, yashirgan va oshkora qilgan (gunoh)larimni mag'firat qil. Sen oldinga suruvchisan, Sen keyinga suruvchisan, Sendan o'zga iloh yo'q)», der edilar. Sufyon dedi: Abdulkarim Abu Umayya ziyoda qildi: ‹va la havla va la quvvata illa billah›. Sufyon dedi: Sulaymon ibn Abu Muslim uni Tovusdan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan eshitdi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ،. وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ الرَّجُلُ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَأَى رُؤْيَا قَصَّهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَمَنَّيْتُ أَنْ أَرَى رُؤْيَا فَأَقُصَّهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنْتُ غُلاَمًا شَابًّا، وَكُنْتُ أَنَامُ فِي الْمَسْجِدِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُ فِي النَّوْمِ كَأَنَّ مَلَكَيْنِ أَخَذَانِي فَذَهَبَا بِي إِلَى النَّارِ فَإِذَا هِيَ مَطْوِيَّةٌ كَطَىِّ الْبِئْرِ، وَإِذَا لَهَا قَرْنَانِ، وَإِذَا فِيهَا أُنَاسٌ قَدْ عَرَفْتُهُمْ فَجَعَلْتُ أَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ ـ قَالَ ـ فَلَقِيَنَا مَلَكٌ آخَرُ فَقَالَ لِي لَمْ تُرَعْ. فَقَصَصْتُهَا عَلَى حَفْصَةَ فَقَصَّتْهَا حَفْصَةُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " نِعْمَ الرَّجُلُ عَبْدُ اللَّهِ، لَوْ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ". فَكَانَ بَعْدُ لاَ يَنَامُ مِنَ اللَّيْلِ إِلاَّ قَلِيلاً.
Abdulloh ibn Muhammad bizga aytdi: Hishom bizga aytdi: Ma'mar bizga xabar berdi; va Mahmud menga aytdi: Abdurazzoq bizga aytdi: Ma'mar bizga xabar berdi, Zuhriydan, u Salimdan, u otasidan roziyallahu anhu: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam hayotlik chog'larida bir kishi tush ko'rsa, uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga aytib berar edi. Men ham bir tush ko'rib, uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga aytib berishni orzu qildim. Men yosh yigit edim, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam zamonida masjidda uxlar edim. Men tushimda — go'yo ikki farishta meni ushlab do'zaxga olib ketdi, qarasam u quduq devori kabi (tosh) terilgan, ikki shoxi (ustuni) bor, unda men tanigan kishilar bor. Men: ‹Do'zaxdan Allahga panoh tilayman› deya boshladim. U dedi: Bizga boshqa bir farishta yo'liqib, menga: ‹Qo'rqma› dedi. Men buni Hafsaga aytib berdim, Hafsa uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga aytib berdi. U zot: «Abdulloh qanday yaxshi kishi, agar kechasi namoz o'qisa (edi)», dedilar. U (Abdulloh) shundan keyin kechasi ozdan boshqa uxlamas edi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ،. وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ الرَّجُلُ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَأَى رُؤْيَا قَصَّهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَمَنَّيْتُ أَنْ أَرَى رُؤْيَا فَأَقُصَّهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنْتُ غُلاَمًا شَابًّا، وَكُنْتُ أَنَامُ فِي الْمَسْجِدِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُ فِي النَّوْمِ كَأَنَّ مَلَكَيْنِ أَخَذَانِي فَذَهَبَا بِي إِلَى النَّارِ فَإِذَا هِيَ مَطْوِيَّةٌ كَطَىِّ الْبِئْرِ، وَإِذَا لَهَا قَرْنَانِ، وَإِذَا فِيهَا أُنَاسٌ قَدْ عَرَفْتُهُمْ فَجَعَلْتُ أَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ ـ قَالَ ـ فَلَقِيَنَا مَلَكٌ آخَرُ فَقَالَ لِي لَمْ تُرَعْ. فَقَصَصْتُهَا عَلَى حَفْصَةَ فَقَصَّتْهَا حَفْصَةُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " نِعْمَ الرَّجُلُ عَبْدُ اللَّهِ، لَوْ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ". فَكَانَ بَعْدُ لاَ يَنَامُ مِنَ اللَّيْلِ إِلاَّ قَلِيلاً.
Abdulloh ibn Muhammad bizga aytdi: Hishom bizga aytdi: Ma'mar bizga xabar berdi; va Mahmud menga aytdi: Abdurazzoq bizga aytdi: Ma'mar bizga xabar berdi, Zuhriydan, u Salimdan, u otasidan roziyallahu anhu: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam hayotlik chog'larida bir kishi tush ko'rsa, uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga aytib berar edi. Men ham bir tush ko'rib, uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga aytib berishni orzu qildim. Men yosh yigit edim, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam zamonida masjidda uxlar edim. Men tushimda — go'yo ikki farishta meni ushlab do'zaxga olib ketdi, qarasam u quduq devori kabi (tosh) terilgan, ikki shoxi (ustuni) bor, unda men tanigan kishilar bor. Men: ‹Do'zaxdan Allahga panoh tilayman› deya boshladim. U dedi: Bizga boshqa bir farishta yo'liqib, menga: ‹Qo'rqma› dedi. Men buni Hafsaga aytib berdim, Hafsa uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga aytib berdi. U zot: «Abdulloh qanday yaxshi kishi, agar kechasi namoz o'qisa (edi)», dedilar. U (Abdulloh) shundan keyin kechasi ozdan boshqa uxlamas edi.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، كَانَتْ تِلْكَ صَلاَتَهُ، يَسْجُدُ السَّجْدَةَ مِنْ ذَلِكَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ، وَيَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ، ثُمَّ يَضْطَجِعُ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُنَادِي لِلصَّلاَةِ.
Abul-Yamon bizga aytdi: Shu'ayb bizga xabar berdi, Zuhriydan: Urva menga xabar berdi, Oisha roziyallahu anho unga xabar berdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam o'n bir rakat o'qir edilar, u zotning (kechasi) namozi shu edi. Ulardan (har) bir sajdani — boshini ko'tarishdan oldin — biringiz ellik oyat o'qiydigan miqdorda (uzun) qilar edilar. Fajr namozidan oldin ikki rakat ruku qilar (o'qir), so'ng namozga chaqiruvchi (muazzin) kelguncha o'ng yonlari bilan yonboshlab yotar edilar.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ اشْتَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَقُمْ لَيْلَةً أَوْ لَيْلَتَيْنِ.
Abu Nu'aym bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi, Asvaddan: U dedi: Men Jundabni shunday deganini eshitdim: Nabiy sollallahu alayhi vasallam og'rib qoldilar, bir yoki ikki kecha (tahajjudga) turmadilar.