Иймон аҳлининг амаллардаги даражалари

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ، وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ، ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ‏.‏ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدِ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا ـ أَوِ الْحَيَاةِ، شَكَّ مَالِكٌ ـ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ، أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً ‏"‏‏.‏ قَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو ‏"‏ الْحَيَاةِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ ‏"‏‏.‏

Бизга Исмоил ривоят қилди, у деди: менга Молик, Амр ибн Яҳё ал-Мозинийдан, у отасидан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди), у дедилар: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга киради. Сўнг Аллаҳ таоло: ‹Қалбида хантал уруғича иймон бўлган кимсани (дўзахдан) чиқаринглар›, дейди. Улар қорайиб кетган ҳолда ундан чиқарилади ва Ҳаё (ёки: Ҳаёт) дарёсига ташланади — Молик шубҳа қилди — сўнг сел четидаги уруғ ўсганидек ўсадилар. (Бу уруғ) сарғиш, бурама бўлиб чиқишини кўрмадингми?» (дедилар). Вуҳайб деди: бизга Амр: «Ҳаёт» (деб) ривоят қилди ва: «хантал уруғича хайр (яхшилик)» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَىَّ، وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ، وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ، وَعُرِضَ عَلَىَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ الدِّينَ ‏"‏‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Убайдуллаҳ ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн Саъд, Солиҳдан, у Ибн Шиҳобдан, у Абу Умома ибн Саҳлдан (ривоят қилдики), у Абу Саид ал-Худрийни шундай деганини эшитди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен ухлаб ётганимда, одамлар менга кўрсатилаётганини кўрдим; уларнинг эгнида кўйлаклар бор эди: баъзиси кўкрагигача етар, баъзиси ундан паст эди. Менга Умар ибн ал-Хаттоб ҳам кўрсатилди — эгнида (узун) кўйлак бор, уни судраб (кетарди),» дедилар. (Саҳобалар): «Буни нимага таъбир қилдингиз, эй Расулуллаҳ?» дедилар. У: «Дийнга,» дедилар.