حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ كَيْفَ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَقَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَزِيدُ فِي رَمَضَانَ وَلاَ فِي غَيْرِهِ عَلَى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلاَ تَسَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ، ثُمَّ يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلاَ تَسَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ، ثُمَّ يُصَلِّي ثَلاَثًا، قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنَامُ قَبْلَ أَنْ تُوتِرَ. فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ، إِنَّ عَيْنَىَّ تَنَامَانِ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Sa'id ibn Abu Sa'id Maqburiydan, u Abu Salama ibn Abdurrahmondan: U unga xabar berdi, u Oisha roziyallahu anhodan: ‹Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning Ramazondagi namozi qanday edi?› deb so'radi. U: ‹Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Ramazonda ham, undan boshqasida ham o'n bir rakatdan ortiq qilmas edilar. To'rt (rakat) o'qir edilar — ularning go'zalligi va uzunligini so'rama; so'ng to'rt o'qir edilar — ularning go'zalligi va uzunligini so'rama; so'ng uch o'qir edilar›, dedi. Oisha dedi: Men: ‹Yo Rasulullah, vitr o'qishdan oldin uxlaysizmi?› dedim. U zot: «Ey Oisha, albatta mening ko'zlarim uxlaydi, qalbim uxlamaydi», dedilar.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي شَىْءٍ مِنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ جَالِسًا، حَتَّى إِذَا كَبِرَ قَرَأَ جَالِسًا، فَإِذَا بَقِيَ عَلَيْهِ مِنَ السُّورَةِ ثَلاَثُونَ أَوْ أَرْبَعُونَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَهُنَّ ثُمَّ رَكَعَ.
Muhammad ibn Musanno bizga aytdi: Yahyo ibn Sa'id bizga aytdi, Hishomdan: Otam menga xabar berdi, Oisha roziyallahu anhodan: U dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni kechasi namozining biror qismida o'tirgan holda qiroat qilganini ko'rmadim, toki keksargunlarincha. (Keksarganlarida) o'tirgan holda qiroat qilar, suradan o'ttiz yoki qirq oyat qolganida turib ularni o'qir, so'ng ruku qilar edilar.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِبِلاَلٍ عِنْدَ صَلاَةِ الْفَجْرِ " يَا بِلاَلُ حَدِّثْنِي بِأَرْجَى عَمَلٍ عَمِلْتَهُ فِي الإِسْلاَمِ، فَإِنِّي سَمِعْتُ دَفَّ نَعْلَيْكَ بَيْنَ يَدَىَّ فِي الْجَنَّةِ ". قَالَ مَا عَمِلْتُ عَمَلاً أَرْجَى عِنْدِي أَنِّي لَمْ أَتَطَهَّرْ طُهُورًا فِي سَاعَةِ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ إِلاَّ صَلَّيْتُ بِذَلِكَ الطُّهُورِ مَا كُتِبَ لِي أَنْ أُصَلِّيَ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ دَفَّ نَعْلَيْكَ يَعْنِي تَحْرِيكَ.
Ishoq ibn Nasr bizga aytdi: Abu Usoma bizga aytdi, Abu Hayyondan, u Abu Zur'adan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan: Nabiy sollallahu alayhi vasallam bomdod namozi payti Bilolga: «Ey Bilol, Islomda qilgan eng umidvor (savobli) ishingni menga aytib ber, chunki men jannatda oldimda oyoq kiyiming (oyoq tovushini) eshitdim», dedilar. U: ‹Men menga eng umidvor biror amal qilmadim — faqat men kecha yoki kunduzning biror soatida tahorat qilsam, o'sha tahorat bilan menga nasib bo'lgan (miqdorda) namoz o'qirdim›, dedi. Abu Abdulloh (Buxoriy) dedi: ‹Dafa na'layka› — ya'ni harakati (tovushi).
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا حَبْلٌ مَمْدُودٌ بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَقَالَ " مَا هَذَا الْحَبْلُ ". قَالُوا هَذَا حَبْلٌ لِزَيْنَبَ فَإِذَا فَتَرَتْ تَعَلَّقَتْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ، حُلُّوهُ، لِيُصَلِّ أَحَدُكُمْ نَشَاطَهُ، فَإِذَا فَتَرَ فَلْيَقْعُدْ ".
Abu Ma'mar bizga aytdi: Abdulvoris bizga aytdi, Abdulaziz ibn Suhaybdan, u Anas ibn Molik roziyallahu anhudan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam (masjidga) kirdilar, qarasalar ikki ustun orasida bir arqon tortilgan edi. U zot: «Bu arqon nima?» dedilar. Ular: ‹Bu Zaynabning arqoni, u (namozda) holdan toysa, unga osiladi› dedilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Yo'q, uni yechinglar! Biringiz tetik holda namoz o'qisin, holdan toysa, o'tirsin», dedilar.
قَالَ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَتْ عِنْدِي امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ هَذِهِ ". قُلْتُ فُلاَنَةُ لاَ تَنَامُ بِاللَّيْلِ. فَذُكِرَ مِنْ صَلاَتِهَا فَقَالَ " مَهْ عَلَيْكُمْ مَا تُطِيقُونَ مِنَ الأَعْمَالِ، فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا ".
U (rovi) dedi: Abdulloh ibn Maslama Molikdan, u Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oisha roziyallahu anhodan dedi: U dedi: Mening oldimda Banu Asaddan bir ayol bor edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam mening oldimga kirdilar va: «Bu kim?» dedilar. Men: ‹Falon (ayol), kechasi uxlamaydi› dedim va uning namozini zikr qildim. U zot: «Bas (to'xta)! Sizlarga amallardan qancha qodir bo'lsangiz, o'shanchasi (lozim), chunki Allah — siz zerikmaguningizcha zerikmaydi (sizlarga savob berishdan tinmaydi)», dedilar.
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَنَا مُبَشِّرٌ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ،. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَبْدَ اللَّهِ، لاَ تَكُنْ مِثْلَ فُلاَنٍ، كَانَ يَقُومُ اللَّيْلَ فَتَرَكَ قِيَامَ اللَّيْلِ ". وَقَالَ هِشَامٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الْعِشْرِينَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، مِثْلَهُ. وَتَابَعَهُ عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ،.
Abbos ibn Husayn bizga aytdi: Mubashshir bizga aytdi, Avzoiydan; va Muhammad ibn Muqotil Abul-Hasan menga aytdi: Abdulloh bizga xabar berdi: Avzoiy bizga xabar berdi: Yahyo ibn Abu Kasir menga aytdi: Abu Salama ibn Abdurrahmon menga aytdi: Abdulloh ibn Amr ibn Os roziyallahu anhuma menga aytdi: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam menga: «Ey Abdulloh, falon kabi bo'lma, u kechasi (ibodatga) turar edi, so'ng kechasi qiyomini tark qildi», dedilar. Hishom dedi: Ibn Abul-Ishrin bizga aytdi: Avzoiy bizga aytdi: Yahyo menga aytdi, Umar ibn Hakam ibn Savbondan: Abu Salama menga shuning mislini aytdi. Bunga Amr ibn Abu Salama Avzoiydan mutobaat qildi.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَقُومُ اللَّيْلَ وَتَصُومُ النَّهَارَ " قُلْتُ إِنِّي أَفْعَلُ ذَلِكَ. قَالَ " فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ عَيْنُكَ وَنَفِهَتْ نَفْسُكَ، وَإِنَّ لِنَفْسِكَ حَقٌّ، وَلأَهْلِكَ حَقٌّ، فَصُمْ وَأَفْطِرْ، وَقُمْ وَنَمْ ".
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi, Amrdan, u Abul-Abbosdan: U dedi: Men Abdulloh ibn Amr roziyallahu anhumani eshitdi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam menga: «Senga — kechasi (ibodatda) turasan, kunduzi ro'za tutasan deb — xabar berilmadimi?» dedilar. Men: ‹Men shunday qilaman› dedim. U zot: «Sen buni qilsang, ko'zing botib ketadi, joning holdan ketadi. Albatta joning (zimmang)da haq bor, ahling (oilang)da haq bor. Shunday ekan, ro'za tut va (ba'zan) ro'zasiz bo'l, (ibodatga) tur va uxla», dedilar.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ، حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَعَارَّ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ. الْحَمْدُ لِلَّهِ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ، وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ. ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي. أَوْ دَعَا اسْتُجِيبَ، فَإِنْ تَوَضَّأَ وَصَلَّى قُبِلَتْ صَلاَتُهُ ".
Sadaqa ibn Fazl bizga aytdi: Valid bizga xabar berdi, Avzoiydan: Umayr ibn Hony' menga aytdi: Junoda ibn Abu Umayya menga aytdi: Uboda ibn Somit menga aytdi, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Kim kechasi uyg'onib: ‹La ilaha illallahu vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva ala kulli shay'in qodir. Alhamdu lillah, va subhanallah, va la ilaha illallah, vallahu akbar, va la havla va la quvvata illa billah› desa, so'ng: ‹Allahum-mag'fir li› desa, yoki (boshqa) duo qilsa, (duosi) ijobat qilinadi. Agar tahorat qilib namoz o'qisa, namozi qabul qilinadi», dedilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي الْهَيْثَمُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ وَهُوَ يَقْصُصُ فِي قَصَصِهِ وَهُوَ يَذْكُرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَخًا لَكُمْ لاَ يَقُولُ الرَّفَثَ. يَعْنِي بِذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ وَفِينَا رَسُولُ اللَّهِ يَتْلُو كِتَابَهُ إِذَا انْشَقَّ مَعْرُوفٌ مِنَ الْفَجْرِ سَاطِعُ أَرَانَا الْهُدَى بَعْدَ الْعَمَى فَقُلُوبُنَا بِهِ مُوقِنَاتٌ أَنَّ مَا قَالَ وَاقِعُ يَبِيتُ يُجَافِي جَنْبَهُ عَنْ فِرَاشِهِ إِذَا اسْتَثْقَلَتْ بِالْمُشْرِكِينَ الْمَضَاجِعُ تَابَعَهُ عُقَيْلٌ. وَقَالَ الزُّبَيْدِيُّ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدٍ وَالأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه.
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi: Lays bizga aytdi, Yunusdan, u Ibn Shihobdan: Haysam ibn Abu Sinon menga xabar berdi, u Abu Hurayra roziyallahu anhuni — qissasini so'zlab, Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni zikr qilayotganida — eshitdi: ‹Sizlarning bir birodaringiz fahsh (bema'ni so'z) gapirmaydi›. Bu bilan u Abdulloh ibn Ravohani (nazarda tutdi): ‹Bizning ichimizda Rasulullah, U Kitobini tilovat qiladi — go'zal (tong) fajrdan yorishib chiqganda. U bizga ko'rlik (zalolat)dan keyin hidoyatni ko'rsatdi, qalblarimiz unga ishondiki, U aytgan (narsa) voqe bo'lguvchidir. U mushriklarga yotoqlar og'ir kelganida (uxlab qolganida), yonini to'shagidan tortib (ibodatda) tunar edi›. Bunga Aqil mutobaat qildi. Zubaydiy dedi: Menga Zuhriy xabar berdi, Sa'id va A'rajdan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan.