Janoza kitobi

Sahihul Buxoriy · 148 hadis · 6/8-sahifa

كتاب الجنائز

1295-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ وَجَعٍ اشْتَدَّ بِي فَقُلْتُ إِنِّي قَدْ بَلَغَ بِي مِنَ الْوَجَعِ وَأَنَا ذُو مَالٍ، وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ بِالشَّطْرِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ وَالثُّلْثُ كَبِيرٌ ـ أَوْ كَثِيرٌ ـ إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ أُجِرْتَ بِهَا، حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً صَالِحًا إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً، ثُمَّ لَعَلَّكَ أَنْ تُخَلَّفَ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ، يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Ibn Shihobdan, u Omir ibn Sa'd ibn Abu Vaqqosdan, u otasi roziyallahu anhudan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Vidolashuv haji yili — menga kuchaygan bir og'riqdan (kasaldan) — meni yo'qlab keldilar. Men: ‹Mening og'riqim shu darajaga yetdi, men mol-mulk egasiman, menga bir qizimdan boshqa hech kim meros qoldirmaydi (vorisim faqat bir qiz). Molim uchdan ikki qismini sadaqa qilaymi?› dedim. U zot: «Yo'q» dedilar. Men: ‹Yarmini-chi?› dedim. U zot: «Yo'q» dedilar, so'ng: «Uchdan biri (bo'lsin), uchdan biri ham katta — yoki ko'p. Sen vorislaringni boy qoldirishing, ularni — odamlarga qo'l ochib (tilab) yuruvchi muhtoj qoldirishingdan yaxshiroqdir. Sen Allah yuzini istab biror nafaqa qilsang, hatto sen xotining og'ziga solgan (luqma) ham — albatta unga ajr berilasan», dedilar. Men: ‹Yo Rasulullah, men sheriklarimdan keyin (Makkada) qoldirilamanmi (yolg'iz qolamanmi)?› dedim. U zot: «Sen (orqada) qoldirilmaysan, biror solih amal qilsang, albatta u bilan darajang va martabang ortadi. So'ng, ehtimol, sen (orqada) qoldirilib, ba'zi qavmlar sendan naf topar, boshqalar esa sendan zarar ko'rar. Allahim, sheriklarimning hijratini bajar (oxiriga yetkaz), ularni orqalariga qaytarma. Lekin bechora Sa'd ibn Xavla (dir)» — Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uning Makkada vafot etganiga achindilar.

1296-hadis

وَقَالَ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جَابِرٍ، أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُخَيْمِرَةَ، حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَجِعَ أَبُو مُوسَى وَجَعًا فَغُشِيَ عَلَيْهِ، وَرَأْسُهُ فِي حَجْرِ امْرَأَةٍ مِنْ أَهْلِهِ، فَلَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَرُدَّ عَلَيْهَا شَيْئًا، فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ أَنَا بَرِيءٌ مِمَّنْ بَرِئَ مِنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِئَ مِنَ الصَّالِقَةِ وَالْحَالِقَةِ وَالشَّاقَّةِ‏.‏

Hakam ibn Muso dedi: Yahyo ibn Hamza bizga aytdi, Abdurrahmon ibn Jobirdan: Qosim ibn Muxaymira unga aytdi: U dedi: Abu Burda ibn Abu Muso menga aytdi: U dedi: Abu Muso bir og'riq (kasal) bilan og'rib, hushdan ketdi, boshi ahlidan bir ayolning tizzasida edi. U unga hech narsa (javob) qaytara olmadi. O'ziga kelgach, u: ‹Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam beza (voz) bo'lgan kishidan beza(r)man. Albatta Rasulullah sollallahu alayhi vasallam soliqa (musibatda ovoz ko'taruvchi), holiqa (sochini qiruvchi) va shoqqa (yoqasini yirtuvchi)dan beza(r) bo'lganlar› dedi.

1297-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ، وَشَقَّ الْجُيُوبَ، وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Bashshor bizga aytdi: Abdurrahmon bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi, A'mashdan, u Abdulloh ibn Murradan, u Masruqdan, u Abdulloh roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Yuzlarni urgan, yoqalarni yirtgan va johiliyat da'vati (nidosi) bilan chaqirgan kishi bizdan emas», dedilar.

1298-hadis

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ، وَشَقَّ الْجُيُوبَ، وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏‏.‏

Umar ibn Hafs bizga aytdi: Otam bizga aytdi: A'mash bizga aytdi, Abdulloh ibn Murradan, u Masruqdan, u Abdulloh roziyallahu anhudan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Yuzlarni urgan, yoqalarni yirtgan va johiliyat da'vati bilan chaqirgan kishi bizdan emas», dedilar.

1299-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمَّا جَاءَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَتْلُ ابْنِ حَارِثَةَ وَجَعْفَرٍ وَابْنِ رَوَاحَةَ جَلَسَ يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ، وَأَنَا أَنْظُرُ مِنْ صَائِرِ الْبَابِ ـ شَقِّ الْبَابِ ـ فَأَتَاهُ رَجُلٌ، فَقَالَ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ، وَذَكَرَ بُكَاءَهُنَّ، فَأَمَرَهُ أَنْ يَنْهَاهُنَّ، فَذَهَبَ ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ، لَمْ يُطِعْنَهُ فَقَالَ انْهَهُنَّ‏.‏ فَأَتَاهُ الثَّالِثَةَ قَالَ وَاللَّهِ غَلَبْنَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَزَعَمَتْ أَنَّهُ قَالَ ‏ "‏ فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَكَ، لَمْ تَفْعَلْ مَا أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ تَتْرُكْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْعَنَاءِ‏.‏

Muhammad ibn Musanno bizga aytdi: Abdulvahhob bizga aytdi: Men Yahyoni eshitdi: Amra menga xabar berdi: Men Oisha roziyallahu anhoni eshitdi: Oisha roziyallahu anho dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallamga Ibn Horisa (Zayd), Ja'far va Ibn Ravohaning o'ldirilgani (xabari) kelganida, u zot o'tirdilar, unda hazinlik bilinib turardi, men eshik tirqishidan qarab turardim. U zotning oldiga bir kishi kelib: ‹Albatta Ja'farning ayollari...› dedi va ularning yig'lashini zikr qildi. U zot unga ularni qaytarishni buyurdi. U bordi, so'ng ikkinchi marta keldi, ular unga itoat qilmadi. U zot: ‹Ularni qaytar› dedilar. U uchinchi marta kelib: ‹Allahga qasamki, ular bizdan g'olib keldi (gapimizni olmadi), yo Rasulullah› dedi. U (Oisha) u zot: ‹Bo'lmasa, ularning og'izlariga tuproq sochib qo'y› deganini da'vo qildi. Men (ichimda): ‹Allah burningni yerga ishqalasin! Sen Rasulullah sollallahu alayhi vasallam senga buyurganni qilmading, Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni ham mashaqqatdan qutqarmading› dedim.

1300-hadis

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَهْرًا حِينَ قُتِلَ الْقُرَّاءُ، فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَزِنَ حُزْنًا قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ‏.‏

Amr ibn Ali bizga aytdi: Muhammad ibn Fuzayl bizga aytdi: Osim Ahval bizga aytdi, Anas roziyallahu anhudan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam — qorrolar (Qur'an hofizlari) o'ldirilganida — bir oy qunut o'qidi. Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni hech qachon undan qattiqroq hazinlangan holda ko'rmadim.

1301-hadis

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ اشْتَكَى ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ ـ قَالَ ـ فَمَاتَ وَأَبُو طَلْحَةَ خَارِجٌ، فَلَمَّا رَأَتِ امْرَأَتُهُ أَنَّهُ قَدْ مَاتَ هَيَّأَتْ شَيْئًا وَنَحَّتْهُ فِي جَانِبِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا جَاءَ أَبُو طَلْحَةَ قَالَ كَيْفَ الْغُلاَمُ قَالَتْ قَدْ هَدَأَتْ نَفْسُهُ، وَأَرْجُو أَنْ يَكُونَ قَدِ اسْتَرَاحَ‏.‏ وَظَنَّ أَبُو طَلْحَةَ أَنَّهَا صَادِقَةٌ، قَالَ فَبَاتَ، فَلَمَّا أَصْبَحَ اغْتَسَلَ، فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ، أَعْلَمَتْهُ أَنَّهُ قَدْ مَاتَ، فَصَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ أَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَا كَانَ مِنْهُمَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُبَارِكَ لَكُمَا فِي لَيْلَتِكُمَا ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَرَأَيْتُ لَهُمَا تِسْعَةَ أَوْلاَدٍ كُلُّهُمْ قَدْ قَرَأَ الْقُرْآنَ‏.‏

Bishr ibn Hakam bizga aytdi: Sufyon ibn Uyayna bizga aytdi: Ishoq ibn Abdulloh ibn Abu Talha bizga xabar berdi: U Anas ibn Molik roziyallahu anhuni shunday deganini eshitdi: Abu Talhaning bir o'g'li og'rib qoldi. U dedi: Abu Talha tashqarida bo'lgan chogda (bola) vafot etdi. Xotini uning vafot etganini ko'rgach, bir narsa (taom) tayyorlab, uni (bolani) uyning bir chetiga (surib) qo'ydi. Abu Talha kelganida: ‹Bola qanday?› dedi. U: ‹Joni tinchlandi, men u rohatlangan (osoyishta) bo'lgan deb umid qilaman› dedi. Abu Talha uni rost (gapiryapti) deb o'yladi. U dedi: U tundi, tong otganda g'usl qildi. Chiqmoqchi bo'lganida, u (xotin) unga bola vafot etganini bildirdi. U Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan namoz o'qidi, so'ng Nabiy sollallahu alayhi vasallamga ikkalasidan bo'lgan (voqea)ni xabar berdi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ehtimol, Allah ikkalangizning kechangizda sizlarga barakat berar», dedilar. Sufyon dedi: Ansordan bir kishi: ‹Men ikkalasi uchun to'qqiz farzandni ko'rdim, ularning hammasi Qur'anni o'qigan (yodlagan) edi› dedi.

1302-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الأُولَى ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Bashshor bizga aytdi: G'undar bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi, Sobitdan: U dedi: Men Anas roziyallahu anhuni Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan eshitdi: U zot: «Sabr — birinchi zarba (musibat) paytidadir», dedilar.

1303-hadis

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا قُرَيْشٌ ـ هُوَ ابْنُ حَيَّانَ ـ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَبِي سَيْفٍ الْقَيْنِ ـ وَكَانَ ظِئْرًا لإِبْرَاهِيمَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِبْرَاهِيمَ فَقَبَّلَهُ وَشَمَّهُ، ثُمَّ دَخَلْنَا عَلَيْهِ بَعْدَ ذَلِكَ، وَإِبْرَاهِيمُ يَجُودُ بِنَفْسِهِ، فَجَعَلَتْ عَيْنَا رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَذْرِفَانِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ ـ رضى الله عنه ـ وَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ‏"‏ يَا ابْنَ عَوْفٍ إِنَّهَا رَحْمَةٌ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَتْبَعَهَا بِأُخْرَى فَقَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْعَيْنَ تَدْمَعُ، وَالْقَلْبَ يَحْزَنُ، وَلاَ نَقُولُ إِلاَّ مَا يَرْضَى رَبُّنَا، وَإِنَّا بِفِرَاقِكَ يَا إِبْرَاهِيمُ لَمَحْزُونُونَ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ مُوسَى عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Hasan ibn Abdulaziz bizga aytdi: Yahyo ibn Hasson bizga aytdi: Quraysh — u Ibn Hayyon — bizga aytdi, Sobitdan, u Anas ibn Molik roziyallahu anhudan: U dedi: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan Abu Sayf temirchining oldiga kirdik — u Ibrohim alayhissalomning emizuvchisi (enagasining eri) edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Ibrohimni olib o'pdilar va hidladilar. So'ng shundan keyin uning oldiga (yana) kirdik, Ibrohim jon berayotgan edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning ikki ko'zlari yosh to'ka boshladi. Abdurrahmon ibn Avf roziyallahu anhu u zotga: ‹Siz ham (yig'laysizmi), yo Rasulullah?› dedi. U zot: «Ey Ibn Avf, bu rahmat (mehr)dir» dedilar. So'ng uni boshqa (yosh) bilan ergashtirib, u zot sollallahu alayhi vasallam: «Albatta ko'z yoshlanadi, qalb hazinlanadi, biz faqat Robbimiz rozi bo'ladigan (so'z)ni aytamiz. Va biz sening firoqing bilan, ey Ibrohim, albatta hazinmiz», dedilar. Buni Muso Sulaymon ibn Mug'iyradan, u Sobitdan, u Anas roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildi.

1304-hadis

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ اشْتَكَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ شَكْوَى لَهُ فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُهُ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنهم ـ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ فَوَجَدَهُ فِي غَاشِيَةِ أَهْلِهِ فَقَالَ ‏"‏ قَدْ قَضَى ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَبَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَأَى الْقَوْمُ بُكَاءَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَكَوْا فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَسْمَعُونَ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُعَذِّبُ بِدَمْعِ الْعَيْنِ، وَلاَ بِحُزْنِ الْقَلْبِ، وَلَكِنْ يُعَذِّبُ بِهَذَا ـ وَأَشَارَ إِلَى لِسَانِهِ ـ أَوْ يَرْحَمُ وَإِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَضْرِبُ فِيهِ بِالْعَصَا، وَيَرْمِي بِالْحِجَارَةِ وَيَحْثِي بِالتُّرَابِ‏.‏

Asbag' bizga aytdi, Ibn Vahbdan: Amr menga xabar berdi, Sa'id ibn Horis Ansoriydan, u Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Sa'd ibn Uboda o'z kasaliga (giriftor bo'lib) og'rib qoldi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam uni — Abdurrahmon ibn Avf, Sa'd ibn Abu Vaqqos va Abdulloh ibn Mas'ud roziyallahu anhum bilan birga — yo'qlab keldilar. U zot uning oldiga kirgach, uni ahli o'rab olgan (behush) holda topdilar. U zot: «(Joni) chiqib bo'ldimi?» dedilar. Ular: ‹Yo'q, yo Rasulullah› dedilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam yig'lab yubordilar. Qavm Nabiy sollallahu alayhi vasallamning yig'laganini ko'rgach, ular ham yig'ladi. U zot: «Eshitmaysizmi? Albatta Allah ko'z yoshi bilan ham, qalb hazinligi bilan ham azoblamaydi, balki bu bilan — qo'llari bilan tillariga ishora qildilar — azoblaydi yoki rahm qiladi. Albatta mayyit ahlining unga yig'lashi sababli azoblanadi», dedilar. Umar roziyallahu anhu esa u (mayyit) uchun (nola qiluvchini) tayoq bilan urar, tosh otar va tuproq sochar edi.

1305-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوْشَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تَقُولُ لَمَّا جَاءَ قَتْلُ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَجَعْفَرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ، جَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ، وَأَنَا أَطَّلِعُ مِنْ شَقِّ الْبَابِ، فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ وَذَكَرَ بُكَاءَهُنَّ فَأَمَرَهُ بِأَنْ يَنْهَاهُنَّ، فَذَهَبَ الرَّجُلُ ثُمَّ أَتَى فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ، وَذَكَرَ أَنَّهُنَّ لَمْ يُطِعْنَهُ، فَأَمَرَهُ الثَّانِيَةَ أَنْ يَنْهَاهُنَّ، فَذَهَبَ، ثُمَّ أَتَى، فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ غَلَبْنَنِي أَوْ غَلَبْنَنَا الشَّكُّ مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَوْشَبٍ ـ فَزَعَمَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَكَ، فَوَاللَّهِ مَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ وَمَا تَرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْعَنَاءِ‏.‏

Muhammad ibn Abdulloh ibn Havshab bizga aytdi: Abdulvahhob bizga aytdi: Yahyo ibn Sa'id bizga aytdi: Amra menga xabar berdi: Men Oisha roziyallahu anhoni shunday deganini eshitdi: Zayd ibn Horisa, Ja'far va Abdulloh ibn Ravohaning o'ldirilgani (xabari) kelganida, Nabiy sollallahu alayhi vasallam o'tirdilar, unda hazinlik bilinib turardi, men eshik tirqishidan qarab turardim. U zotning oldiga bir kishi kelib: ‹Yo Rasulullah, albatta Ja'farning ayollari...› dedi va ularning yig'lashini zikr qildi. U zot unga ularni qaytarishni buyurdi. U kishi bordi, so'ng kelib: ‹Men ularni qaytardim› dedi va ular unga itoat qilmaganini zikr qildi. U zot ikkinchi marta unga ularni qaytarishni buyurdi. U bordi, so'ng kelib: ‹Allahga qasamki, ular mendan g'olib keldi — yoki: bizdan› — shubha Muhammad ibn Havshabdan — dedi. U (Oisha) Nabiy sollallahu alayhi vasallam: ‹Bo'lmasa, ularning og'izlariga tuproq soch› deganini da'vo qildi. Men: ‹Allah burningni yerga ishqalasin! Allahga qasamki, sen (buni) qiluvchi emassan, Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni ham mashaqqatdan qutqarmading› dedim.

1306-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَخَذَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ الْبَيْعَةِ أَنْ لاَ نَنُوحَ، فَمَا وَفَتْ مِنَّا امْرَأَةٌ غَيْرَ خَمْسِ نِسْوَةٍ أُمِّ سُلَيْمٍ وَأُمِّ الْعَلاَءِ وَابْنَةِ أَبِي سَبْرَةَ امْرَأَةِ مُعَاذٍ وَامْرَأَتَيْنِ أَوِ ابْنَةِ أَبِي سَبْرَةَ وَامْرَأَةِ مُعَاذٍ وَامْرَأَةٍ أُخْرَى‏.‏

Abdulloh ibn Abdulvahhob bizga aytdi: Hammod ibn Zayd bizga aytdi: Ayyub bizga aytdi, Muhammaddan, u Ummu Atiyya roziyallahu anhodan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam bizdan bay'at paytida nola (noha) qilmaslikka (ahd) oldilar. Bizdan besh ayoldan boshqa biror ayol (bu ahdga to'liq) vafo qilmadi: Ummu Sulaym, Ummul-Alo', Muozning xotini Abu Sabraning qizi va ikki ayol — yoki: Abu Sabraning qizi, Muozning xotini va boshqa bir ayol.

1307-hadis

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا حَتَّى تُخَلِّفَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَامِرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ زَادَ الْحُمَيْدِيُّ ‏"‏ حَتَّى تُخَلِّفَكُمْ أَوْ تُوضَعَ ‏"‏‏.‏

Ali ibn Abdulloh bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi: Zuhriy bizga aytdi, Salimdan, u otasidan, u Omir ibn Robia'dan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Janozani ko'rsangiz, u sizlarni ortda qoldirguncha (o'tib ketguncha) turing (qad ko'tarib)», dedilar. Sufyon dedi: Zuhriy dedi: Salim menga xabar berdi, otasidan: U dedi: Omir ibn Robia bizga Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan xabar berdi. Humaydiy ziyoda qildi: «toki u sizlarni ortda qoldirguncha yoki (yerga) qo'yilguncha».

1308-hadis

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ جَنَازَةً فَإِنْ لَمْ يَكُنْ مَاشِيًا مَعَهَا فَلْيَقُمْ حَتَّى يُخَلِّفَهَا، أَوْ تُخَلِّفَهُ أَوْ تُوضَعَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُخَلِّفَهُ ‏"‏‏.‏

Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi: Lays bizga aytdi, Nofi'dan, u Ibn Umar roziyallahu anhumadan, u Omir ibn Robia roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Sizdan biringiz janozani ko'rsa, agar u bilan birga yurmagan bo'lsa, u (janoza) o'zini ortda qoldirguncha — yoki o'zini ortda qoldirguncha (o'tib ketguncha) — yoki ortda qoldirishdan oldin (yerga) qo'yilguncha tursin», dedilar.

1309-hadis

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فَأَخَذَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ بِيَدِ مَرْوَانَ فَجَلَسَا قَبْلَ أَنْ تُوضَعَ، فَجَاءَ أَبُو سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ فَأَخَذَ بِيَدِ مَرْوَانَ فَقَالَ قُمْ فَوَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا عَنْ ذَلِكَ‏.‏ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ صَدَقَ‏.‏

Ahmad ibn Yunus bizga aytdi: Ibn Abu Zi'b bizga aytdi, Sa'id Maqburiydan, u otasidan: U dedi: Biz bir janozada edik. Abu Hurayra roziyallahu anhu Marvonning qo'lidan ushlab (oldi), ular (janoza yerga) qo'yilishdan oldin o'tirdi. Abu Sa'id roziyallahu anhu kelib, Marvonning qo'lidan ushlab: ‹Tur! Allahga qasamki, bu (kishi — Marvon) buni biladi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam bizni shundan qaytargan edilar› dedi. Abu Hurayra: ‹Rost aytdi› dedi.

1310-hadis

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ ـ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ ـ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا، فَمَنْ تَبِعَهَا فَلاَ يَقْعُدْ حَتَّى تُوضَعَ ‏"‏‏.‏

Muslim — ya'ni Ibn Ibrohim — bizga aytdi: Hishom bizga aytdi: Yahyo bizga aytdi, Abu Salamadan, u Abu Sa'id Xudriy roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Janozani ko'rsangiz, turing. Kim unga ergashsa, u (janoza yerga) qo'yilguncha o'tirmasin», dedilar.

1311-hadis

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ مَرَّ بِنَا جَنَازَةٌ فَقَامَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقُمْنَا بِهِ‏.‏ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ‏.‏ قَالَ ‏ "‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا ‏"‏‏.‏

Muoz ibn Fazola bizga aytdi: Hishom bizga aytdi, Yahyodan, u Ubaydulloh ibn Miqsamdan, u Jobir ibn Abdulloh roziyallahu anhumadan: U dedi: Bizning yonimizdan bir janoza o'tdi, Nabiy sollallahu alayhi vasallam u uchun (qad ko'tarib) turdilar, biz ham u zot bilan turdik. Biz: ‹Yo Rasulullah, bu yahudiyning janozasi-ku› dedik. U zot: «Janozani ko'rsangiz, turing», dedilar.

1312-hadis

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كَانَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ وَقَيْسُ بْنُ سَعْدٍ قَاعِدَيْنِ بِالْقَادِسِيَّةِ، فَمَرُّوا عَلَيْهِمَا بِجَنَازَةٍ فَقَامَا‏.‏ فَقِيلَ لَهُمَا إِنَّهَا مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ، أَىْ مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ فَقَالاَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَقَامَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ أَلَيْسَتْ نَفْسًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو حَمْزَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كُنْتُ مَعَ قَيْسٍ وَسَهْلٍ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالاَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ زَكَرِيَّاءُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ أَبُو مَسْعُودٍ وَقَيْسٌ يَقُومَانِ لِلْجِنَازَةِ‏.‏

Odam bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi: Amr ibn Murra bizga aytdi: Men Abdurrahmon ibn Abu Layloni shunday deganini eshitdi: Sahl ibn Hunayf va Qays ibn Sa'd Qodisiyada o'tirgan edilar. Ularning yonidan bir janoza olib o'tildi, ikkalasi turdi. Ularga: ‹Bu (mayyit) yer ahlidan (ya'ni zimmiy ahlidan)› deyildi. Ikkalasi: ‹Nabiy sollallahu alayhi vasallamning yonidan bir janoza o'tdi, u zot turdilar. Unga: ‹Bu yahudiyning janozasi› deyildi. U zot: ‹Bu bir jon (inson) emasmi?› dedilar› dedi. Abu Hamza A'mashdan, u Amrdan, u Ibn Abu Laylodan: U dedi: Men Qays va Sahl roziyallahu anhuma bilan edim, ikkalasi: ‹Biz Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan edik› dedi. Zakariyo Sha'biydan, u Ibn Abu Laylodan: Abu Mas'ud va Qays janoza uchun turar edilar.

1313-hadis

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كَانَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ وَقَيْسُ بْنُ سَعْدٍ قَاعِدَيْنِ بِالْقَادِسِيَّةِ، فَمَرُّوا عَلَيْهِمَا بِجَنَازَةٍ فَقَامَا‏.‏ فَقِيلَ لَهُمَا إِنَّهَا مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ، أَىْ مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ فَقَالاَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَقَامَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ أَلَيْسَتْ نَفْسًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو حَمْزَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كُنْتُ مَعَ قَيْسٍ وَسَهْلٍ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالاَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ زَكَرِيَّاءُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ أَبُو مَسْعُودٍ وَقَيْسٌ يَقُومَانِ لِلْجِنَازَةِ‏.‏

Odam bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi: Amr ibn Murra bizga aytdi: Men Abdurrahmon ibn Abu Layloni shunday deganini eshitdi: Sahl ibn Hunayf va Qays ibn Sa'd Qodisiyada o'tirgan edilar. Ularning yonidan bir janoza olib o'tildi, ikkalasi turdi. Ularga: ‹Bu (mayyit) yer ahlidan (ya'ni zimmiy ahlidan)› deyildi. Ikkalasi: ‹Nabiy sollallahu alayhi vasallamning yonidan bir janoza o'tdi, u zot turdilar. Unga: ‹Bu yahudiyning janozasi› deyildi. U zot: ‹Bu bir jon (inson) emasmi?› dedilar› dedi. Abu Hamza A'mashdan, u Amrdan, u Ibn Abu Laylodan: U dedi: Men Qays va Sahl roziyallahu anhuma bilan edim, ikkalasi: ‹Biz Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan edik› dedi. Zakariyo Sha'biydan, u Ibn Abu Laylodan: Abu Mas'ud va Qays janoza uchun turar edilar.

1314-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا وُضِعَتِ الْجِنَازَةُ وَاحْتَمَلَهَا الرِّجَالُ عَلَى أَعْنَاقِهِمْ، فَإِنْ كَانَتْ صَالِحَةً قَالَتْ قَدِّمُونِي‏.‏ وَإِنْ كَانَتْ غَيْرَ صَالِحَةٍ قَالَتْ يَا وَيْلَهَا أَيْنَ يَذْهَبُونَ بِهَا يَسْمَعُ صَوْتَهَا كُلُّ شَىْءٍ إِلاَّ الإِنْسَانَ، وَلَوْ سَمِعَهُ صَعِقَ ‏"‏‏.‏

Abdulaziz ibn Abdulloh bizga aytdi: Lays bizga aytdi, Sa'id Maqburiydan, u otasidan: U Abu Sa'id Xudriy roziyallahu anhuni (shunday deganini) eshitdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Janoza qo'yilib, kishilar uni yelkalariga ko'targanida, agar u solih bo'lsa: ‹Meni (tezroq) oldinga oboringlar› deydi. Agar solih bo'lmasa: ‹Voy holiga! Uni qayoqqa olib ketyaptilar?› deydi. Uning ovozini insondan boshqa har bir narsa eshitadi. Agar (inson) uni eshitsa, behush bo'lib yiqilar edi», dedilar.