Haj kitobi

Sahihul Buxoriy · 247 hadis · 12/13-sahifa

كتاب الحج

1673-hadis

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ جَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِجَمْعٍ، كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِإِقَامَةٍ، وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا وَلاَ عَلَى إِثْرِ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا‏.‏

Odam bizga aytdi: Ibn Abu Zi'b bizga aytdi, Zuhriydan, u Salim ibn Abdullohdan, u Ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Jam'(Muzdalifa)da shom bilan xuftonni jam qildi, har birini bir iqomat bilan (o'qidi), u ikkisi orasida ham, har biridan keyin ham (nafl) o'qimadi.

1674-hadis

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْخَطْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ‏.‏

Xolid ibn Maxlad bizga aytdi: Sulaymon ibn Bilol bizga aytdi: Yahyo ibn Sa'id bizga aytdi: Adiy ibn Sobit menga xabar berdi: Abdulloh ibn Yazid Xatmiy menga aytdi: Abu Ayyub Ansoriy menga aytdi-ki, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Vidolashuv hajida Muzdalifada shom bilan xuftonni jam qildi.

1675-hadis

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ حَجَّ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ فَأَتَيْنَا الْمُزْدَلِفَةَ حِينَ الأَذَانِ بِالْعَتَمَةِ، أَوْ قَرِيبًا مِنْ ذَلِكَ، فَأَمَرَ رَجُلاً فَأَذَّنَ وَأَقَامَ، ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ، وَصَلَّى بَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ دَعَا بِعَشَائِهِ فَتَعَشَّى، ثُمَّ أَمَرَ ـ أُرَى رَجُلاً ـ فَأَذَّنَ وَأَقَامَ ـ قَالَ عَمْرٌو لاَ أَعْلَمُ الشَّكَّ إِلاَّ مِنْ زُهَيْرٍ ـ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ، فَلَمَّا طَلَعَ الْفَجْرُ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يُصَلِّي هَذِهِ السَّاعَةَ إِلاَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ، فِي هَذَا الْمَكَانِ، مِنْ هَذَا الْيَوْمِ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ هُمَا صَلاَتَانِ تُحَوَّلاَنِ عَنْ وَقْتِهِمَا صَلاَةُ الْمَغْرِبِ بَعْدَ مَا يَأْتِي النَّاسُ الْمُزْدَلِفَةَ، وَالْفَجْرُ حِينَ يَبْزُغُ الْفَجْرُ‏.‏ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ‏.‏

Amr ibn Xolid bizga aytdi: Zuhayr bizga aytdi: Abu Ishoq bizga aytdi: U dedi: Men Abdurrahmon ibn Yazidni shunday deganini eshitdi: Abdulloh roziyallahu anhu haj qildi, biz Muzdalifaga — xufton azoni paytida yoki shunga yaqin (paytda) — keldik. U bir kishiga buyurdi, u azon aytdi va iqomat qildi, so'ng shomni o'qidi, undan keyin ikki rakaat o'qidi, so'ng kechki ovqatini so'rab, kechki ovqat yedi. So'ng buyurdi — bir kishi deb o'ylayman — u azon aytdi va iqomat qildi — Amr: ‹Bu shubhani faqat Zuhayrdan deb bilaman› dedi — so'ng xuftonni ikki rakaat o'qidi. Fajr tug'ganida, u: ‹Nabiy sollallahu alayhi vasallam bu soatda — bu joyda, bu kundan — faqat bu namozni o'qir edi› dedi. Abdulloh dedi: U ikkisi — o'z vaqtidan o'zgartirilgan ikki namozdir: shom namozi — odamlar Muzdalifaga kelganidan keyin, va fajr — fajr tug'gan paytda. U: ‹Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni shunday qilayotganini ko'rdim› dedi.

1676-hadis

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَالِمٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يُقَدِّمُ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ، فَيَقِفُونَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ بِلَيْلٍ، فَيَذْكُرُونَ اللَّهَ مَا بَدَا لَهُمْ، ثُمَّ يَرْجِعُونَ قَبْلَ أَنْ يَقِفَ الإِمَامُ، وَقَبْلَ أَنْ يَدْفَعَ، فَمِنْهُمْ مَنْ يَقْدَمُ مِنًى لِصَلاَةِ الْفَجْرِ، وَمِنْهُمْ مَنْ يَقْدَمُ بَعْدَ ذَلِكَ، فَإِذَا قَدِمُوا رَمَوُا الْجَمْرَةَ، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ أَرْخَصَ فِي أُولَئِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi: Lays bizga aytdi, Yunusdan, u Ibn Shihobdan: Salim dedi: Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhuma o'z ahlining (oilasining) zaiflarini (ayollar, bolalar, kuchsizlarni) oldinga yuborar, ular Muzdalifadagi Mash'arul-Haromda kechasi turar, ularga ko'ringancha Allahni zikr qilar, so'ng imom turishdan oldin va (Arafadan) qaytishdan oldin (Minoga) qaytar edi. Ulardan ba'zisi Minoga fajr namoziga yetib borar, ba'zisi shundan keyin yetib borar edi. Yetib borgach, ular Jamraga (tosh) otar edi. Ibn Umar roziyallahu anhuma: ‹Ana o'shalarga Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ruxsat berdi› der edi.

1677-hadis

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ‏.‏

Sulaymon ibn Harb bizga aytdi: Hammod ibn Zayd bizga aytdi, Ayyubdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam meni Jam'(Muzdalifa)dan kechasi yubordi.

1678-hadis

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ أَنَا مِمَّنْ، قَدَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ فِي ضَعَفَةِ أَهْلِهِ‏.‏

Ali bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi: U dedi: Ubaydulloh ibn Abu Yazid menga xabar berdi: U Ibn Abbos roziyallahu anhumani shunday deganini eshitdi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallam Muzdalifa kechasi o'z ahlining zaiflari orasida (oldinga) yuborgan(lar)dan edim.

1679-hadis

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ، مَوْلَى أَسْمَاءَ عَنْ أَسْمَاءَ، أَنَّهَا نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ عِنْدَ الْمُزْدَلِفَةِ، فَقَامَتْ تُصَلِّي، فَصَلَّتْ سَاعَةً، ثُمَّ قَالَتْ يَا بُنَىَّ هَلْ غَابَ الْقَمَرُ قُلْتُ لاَ‏.‏ فَصَلَّتْ سَاعَةً، ثُمَّ قَالَتْ هَلْ غَابَ الْقَمَرُ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ فَارْتَحِلُوا‏.‏ فَارْتَحَلْنَا، وَمَضَيْنَا حَتَّى رَمَتِ الْجَمْرَةَ، ثُمَّ رَجَعَتْ فَصَلَّتِ الصُّبْحَ فِي مَنْزِلِهَا‏.‏ فَقُلْتُ لَهَا يَا هَنْتَاهْ مَا أُرَانَا إِلاَّ قَدْ غَلَّسْنَا‏.‏ قَالَتْ يَا بُنَىَّ، إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَذِنَ لِلظُّعُنِ‏.‏

Musaddad bizga aytdi, Yahyodan, u Ibn Jurayjdan: U dedi: Menga Asmoning cho'risi Abdulloh aytdi, Asmodan: U Jam'(Muzdalifa) kechasi Muzdalifa yonida (manzilga) tushdi, turib namoz o'qidi, bir soat namoz o'qidi, so'ng: ‹Ey o'g'lim, oy botdimi?› dedi. Men: ‹Yo'q› dedim. U bir soat namoz o'qidi, so'ng: ‹Oy botdimi?› dedi. Men: ‹Ha› dedim. U: ‹Bo'lmasa, yo'lga tushinglar› dedi. Biz yo'lga tushdik va davom etdik, hatto u Jamraga (tosh) otdi, so'ng qaytib, subhni o'z manzilida o'qidi. Men unga: ‹Ey (xotin), biz juda erta (qorong'ida) yo'lga chiqdik shekilli› dedim. U: ‹Ey o'g'lim, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam (tuyada ketadigan) ayollarga izn berdi› dedi.

1680-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ ـ هُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ ـ عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ جَمْعٍ وَكَانَتْ ثَقِيلَةً ثَبْطَةً فَأَذِنَ لَهَا‏.‏

Muhammad ibn Kasir bizga aytdi: Sufyon bizga xabar berdi: Abdurrahmon — u Ibn Qosim — bizga aytdi, Qosimdan, u Oisha roziyallahu anhodan: U dedi: Savda Jam'(Muzdalifa) kechasi Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan izn so'radi — u og'ir (vaznli), sust (yurishda sekin) ayol edi — u zot unga izn berdi.

1681-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ نَزَلْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَاسْتَأْذَنَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَوْدَةُ أَنْ تَدْفَعَ قَبْلَ حَطْمَةِ النَّاسِ، وَكَانَتِ امْرَأَةً بَطِيئَةً، فَأَذِنَ لَهَا، فَدَفَعَتْ قَبْلَ حَطْمَةِ النَّاسِ، وَأَقَمْنَا حَتَّى أَصْبَحْنَا نَحْنُ، ثُمَّ دَفَعْنَا بِدَفْعِهِ، فَلأَنْ أَكُونَ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ مَفْرُوحٍ بِهِ‏.‏

Abu Nu'aym bizga aytdi: Aflah ibn Humayd bizga aytdi, Qosim ibn Muhammaddan, u Oisha roziyallahu anhodan: U dedi: Biz Muzdalifaga tushdik. Savda Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan odamlarning tiqilishidan oldin (Minoga) qaytishga izn so'radi — u sust (sekin) ayol edi — u zot unga izn berdi, u odamlarning tiqilishidan oldin qaytdi. Biz esa tongga chiqguncha turdik, so'ng u zotning qaytishi bilan (birga) qaytdik. Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan — Savda izn so'ragandek — izn so'ragan bo'lishim, men uchun har qanday shod (xursand) bo'linadigan narsadan sevimliroqdir.

1682-hadis

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَارَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى صَلاَةً بِغَيْرِ مِيقَاتِهَا إِلاَّ صَلاَتَيْنِ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ، وَصَلَّى الْفَجْرَ قَبْلَ مِيقَاتِهَا‏.‏

Umar ibn Hafs ibn G'iyos bizga aytdi: Otam bizga aytdi: A'mash bizga aytdi: Umora menga aytdi, Abdurrahmondan, u Abdulloh roziyallahu anhudan: U dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni biror namozni o'z vaqtidan boshqa (vaqtda) o'qiganini ko'rmadim, faqat ikki namozdan boshqa: shom bilan xuftonni jam qildi, va fajrni o'z vaqtidan oldin o'qidi.

1683-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ إِلَى مَكَّةَ، ثُمَّ قَدِمْنَا جَمْعًا، فَصَلَّى الصَّلاَتَيْنِ، كُلَّ صَلاَةٍ وَحْدَهَا بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ، وَالْعَشَاءُ بَيْنَهُمَا، ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ، قَائِلٌ يَقُولُ طَلَعَ الْفَجْرُ‏.‏ وَقَائِلٌ يَقُولُ لَمْ يَطْلُعِ الْفَجْرُ‏.‏ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ هَاتَيْنِ الصَّلاَتَيْنِ حُوِّلَتَا عَنْ وَقْتِهِمَا فِي هَذَا الْمَكَانِ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ، فَلاَ يَقْدَمُ النَّاسُ جَمْعًا حَتَّى يُعْتِمُوا، وَصَلاَةَ الْفَجْرِ هَذِهِ السَّاعَةَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ وَقَفَ حَتَّى أَسْفَرَ، ثُمَّ قَالَ لَوْ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَفَاضَ الآنَ أَصَابَ السُّنَّةَ‏.‏ فَمَا أَدْرِي أَقَوْلُهُ كَانَ أَسْرَعَ أَمْ دَفْعُ عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ فَلَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ يَوْمَ النَّحْرِ‏.‏

Abdulloh ibn Rajo bizga aytdi: Isroil bizga aytdi, Abu Ishoqdan, u Abdurrahmon ibn Yaziddan: U dedi: Biz Abdulloh roziyallahu anhu bilan Makkaga chiqdik, so'ng Jam'(Muzdalifa)ga keldik. U ikki namozni — har birini alohida, azon va iqomat bilan — o'qidi, kechki ovqat u ikkisi orasida (edi). So'ng fajrni — fajr tug'gan paytda — o'qidi. Bir aytuvchi: ‹Fajr tug'di› dedi, bir aytuvchi: ‹Fajr tug'madi› dedi. So'ng u: ‹Albatta Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: ‹Bu ikki namoz bu joyda o'z vaqtidan o'zgartirildi: shom va xufton, shuning uchun odamlar Muzdalifaga xufton (qorong'i) bo'lmaguncha kelmaydi, va fajr namozi bu soatda› dedi› dedi. So'ng (Mash'arda) turdi, hatto (osmon) yorishdi, so'ng: ‹Agar amirul-mo'minin hozir qaytsa (ifoza qilsa), sunnatga muvofiq qilgan bo'lar edi› dedi. Men uning so'zi tezroq (bo'ldimi) yoki Usmon roziyallahu anhuning qaytishi (tezroq bo'ldimi) — bilmayman. U qurbonlik kuni Jamratul-Aqabaga tosh otguncha talbiya aytishda davom etdi.

1684-hadis

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ، يَقُولُ شَهِدْتُ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ صَلَّى بِجَمْعٍ الصُّبْحَ، ثُمَّ وَقَفَ فَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لاَ يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ، وَيَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ‏.‏ وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَالَفَهُمْ، ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ‏.‏

Hajjoj ibn Minhol bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi, Abu Ishoqdan: Men Amr ibn Maymunni shunday deganini eshitdi: Men Umar roziyallahu anhuga hozir bo'ldim, u Jam'(Muzdalifa)da subhni o'qidi, so'ng (Mash'arda) turib: ‹Albatta mushriklar quyosh chiqmaguncha qaytmas (ifoza qilmas) va: ‹Charog'la (yorish), ey Sabir (tog'i)!› der edi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam esa ularga muxolif bo'ldi, so'ng quyosh chiqmasdan oldin qaytdi› dedi.

1685-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرْدَفَ الْفَضْلَ، فَأَخْبَرَ الْفَضْلُ أَنَّهُ لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ‏.‏

Abu Osim Zahhok ibn Maxlad bizga aytdi: Ibn Jurayj bizga xabar berdi, Atodan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Fazlni ortiga mingashtirdi. Fazl xabar berdi-ki, u (Nabiy) Jamraga tosh otguncha talbiya aytishda davom etdi.

1686-hadis

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ الأَيْلِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ رِدْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَةَ إِلَى الْمُزْدَلِفَةِ، ثُمَّ أَرْدَفَ الْفَضْلَ مِنَ الْمُزْدَلِفَةِ إِلَى مِنًى ـ قَالَ ـ فَكِلاَهُمَا قَالاَ لَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ‏.‏

Zuhayr ibn Harb bizga aytdi: Vahb ibn Jarir bizga aytdi: Otam bizga aytdi, Yunus Ayliydan, u Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: Usoma ibn Zayd roziyallahu anhuma Arafadan Muzdalifagacha Nabiy sollallahu alayhi vasallamning ortidagi hamrohi edi, so'ng Muzdalifadan Minogacha Fazlni ortiga mingashtirdi. U dedi: Ikkalasi ham: ‹Nabiy sollallahu alayhi vasallam Jamratul-Aqabaga tosh otguncha talbiya aytishda davom etdi› dedi.

1687-hadis

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ الأَيْلِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ رِدْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَةَ إِلَى الْمُزْدَلِفَةِ، ثُمَّ أَرْدَفَ الْفَضْلَ مِنَ الْمُزْدَلِفَةِ إِلَى مِنًى ـ قَالَ ـ فَكِلاَهُمَا قَالاَ لَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ‏.‏

Zuhayr ibn Harb bizga aytdi: Vahb ibn Jarir bizga aytdi: Otam bizga aytdi, Yunus Ayliydan, u Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: Usoma ibn Zayd roziyallahu anhuma Arafadan Muzdalifagacha Nabiy sollallahu alayhi vasallamning ortidagi hamrohi edi, so'ng Muzdalifadan Minogacha Fazlni ortiga mingashtirdi. U dedi: Ikkalasi ham: ‹Nabiy sollallahu alayhi vasallam Jamratul-Aqabaga tosh otguncha talbiya aytishda davom etdi› dedi.

1688-hadis

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا النَّضْرُ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو جَمْرَةَ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ الْمُتْعَةِ، فَأَمَرَنِي بِهَا، وَسَأَلْتُهُ عَنِ الْهَدْىِ، فَقَالَ فِيهَا جَزُورٌ أَوْ بَقَرَةٌ أَوْ شَاةٌ أَوْ شِرْكٌ فِي دَمٍ قَالَ وَكَأَنَّ نَاسًا كَرِهُوهَا، فَنِمْتُ فَرَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ كَأَنَّ إِنْسَانًا يُنَادِي حَجٌّ مَبْرُورٌ، وَمُتْعَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ‏.‏ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَقَالَ آدَمُ وَوَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ وَغُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ عُمْرَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ، وَحَجٌّ مَبْرُورٌ‏.‏

Ishoq ibn Mansur bizga aytdi: Nazr bizga xabar berdi: Shu'ba bizga xabar berdi: Abu Jamra bizga aytdi: U dedi: Men Ibn Abbos roziyallahu anhumadan mut'a (tamattu) haqida so'radi, u menga uni (tamattuni) buyurdi. Va undan hadya (qurbonlik) haqida so'radi, u: ‹Unda (tamattuda) tuya yoki sigir yoki qo'y yoki bir qonda (qurbonlikda) sheriklik bor› dedi. U dedi: Go'yo ba'zi kishilar uni (tamattuni) yoqtirmadi. Men uxlab, tushimda go'yo bir inson: ‹Mabrur haj va maqbul mut'a (qilding)› deb nido qilayotganini ko'rdim. Men Ibn Abbos roziyallahu anhumaning oldiga kelib, unga aytdim. U: ‹Allahu akbar! Abul-Qosim sollallahu alayhi vasallamning sunnati!› dedi. U dedi: Odam, Vahb ibn Jarir va G'undar Shu'badan: ‹Maqbul umra va mabrur haj› dedi.

1689-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً فَقَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا، وَيْلَكَ ‏"‏‏.‏ فِي الثَّالِثَةِ أَوْ فِي الثَّانِيَةِ‏.‏

Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Abuz-Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bir kishini (qurbonlik) tuyani haydab ketayotganini ko'rdi. U zot: «Unga min» dedilar. U: ‹Bu — (qurbonlik) tuya-ku› dedi. U zot: «Unga min» dedilar. U: ‹Bu — (qurbonlik) tuya-ku› dedi. U zot: «Unga min, senga voy!» dedilar — uchinchida yoki ikkinchida.

1690-hadis

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، وَشُعْبَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً، فَقَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏‏.‏ ثَلاَثًا‏.‏

Muslim ibn Ibrohim bizga aytdi: Hishom va Shu'ba bizga aytdi: Ikkalasi: Qatoda bizga aytdi, Anas roziyallahu anhudan: Nabiy sollallahu alayhi vasallam bir kishini (qurbonlik) tuyani haydab ketayotganini ko'rdi. U zot: «Unga min» dedilar. U: ‹Bu — (qurbonlik) tuya-ku› dedi. U zot: «Unga min» dedilar. U: ‹Bu — (qurbonlik) tuya-ku› dedi. U zot: «Unga min» dedilar — uch marta.

1691-hadis

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، وَأَهْدَى فَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْىَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ، وَبَدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ، ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ، فَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى فَسَاقَ الْهَدْىَ، وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ، قَالَ لِلنَّاسِ ‏ "‏ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لِشَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ، وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَلْيُقَصِّرْ، وَلْيَحْلِلْ، ثُمَّ لِيُهِلَّ بِالْحَجِّ، فَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ ‏"‏‏.‏ فَطَافَ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ، وَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَىْءٍ، ثُمَّ خَبَّ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ، وَمَشَى أَرْبَعًا، فَرَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ، فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ، ثُمَّ لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ، وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ، وَفَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ مِنَ النَّاسِ‏.‏

Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi: Lays bizga aytdi, Uqayldan, u Ibn Shihobdan, u Salim ibn Abdullohdan: Ibn Umar roziyallahu anhuma dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Vidolashuv hajida umradan hajga (o'tib) tamattu qildi, hadya keltirdi va hadyani o'zi bilan Zul-Hulayfadan haydab keldi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam (avval) boshlab umra bilan talbiya aytdi, so'ng haj bilan talbiya aytdi. Odamlar (ham) Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan umradan hajga tamattu qildi. Odamlardan hadya keltirib, hadyani haydab kelgani ham bor edi, ulardan hadya keltirmagani ham (bor edi). Nabiy sollallahu alayhi vasallam Makkaga kelganida, odamlarga: «Sizlardan kim hadya keltirgan bo'lsa, u — hajini ado etguncha — undan harom bo'lgan hech narsadan (ihromdan) chiqmaydi. Sizlardan kim hadya keltirmagan bo'lsa, Baytni va Safo bilan Marvani tavof qilsin, (soch)ni qisqartirsin va (ihromdan) chiqsin, so'ng haj bilan talbiya aytsin. Kim hadya topmasa, hajda uch kun va ahli (oilasi)ga qaytganida yetti kun ro'za tutsin» dedilar. U zot Makkaga kelganida tavof qildi, birinchi (ishi) Ruknni istilom qildi, so'ng uch tavof (shavt) yugurdi, to'rt (shavt) (oddiy) yurdi. Baytni tavof qilishni ado etgach, Maqom yonida ikki rakaat o'qidi, so'ng salom berib (chiqdi), Safoga keldi va Safo bilan Marvani yetti tavof (shavt) qildi. So'ng hajini ado etib, qurbonlik kuni hadyasini so'ymaguncha undan harom bo'lgan hech narsadan (ihromdan) chiqmadi. (Qurbonlik kuni) ifoza (tavofini) qildi, Baytni tavof qildi, so'ng undan harom bo'lgan har narsadan (ihromdan) chiqdi. Odamlardan hadya keltirib, hadyani haydab kelgan kishilar (ham) Rasulullah sollallahu alayhi vasallam qilgan kabi qildi.

1692-hadis

وَعَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي تَمَتُّعِهِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَهُ بِمِثْلِ الَّذِي أَخْبَرَنِي سَالِمٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Urvadan: Oisha roziyallahu anho unga Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan — u zotning umradan hajga tamattu qilgani haqida — xabar berdi. Odamlar (ham) u zot bilan — Salim menga Ibn Umar roziyallahu anhumadan, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan xabar bergan(narsa)ning misli kabi — tamattu qildi.