بَابُ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: {وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ}
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ {حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ} عَمَدْتُ إِلَى عِقَالٍ أَسْوَدَ وَإِلَى عِقَالٍ أَبْيَضَ، فَجَعَلْتُهُمَا تَحْتَ وِسَادَتِي، فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ فِي اللَّيْلِ، فَلاَ يَسْتَبِينُ لِي، فَغَدَوْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ " إِنَّمَا ذَلِكَ سَوَادُ اللَّيْلِ وَبَيَاضُ النَّهَارِ ".
Ҳажжож ибн Минҳол бизга айтди: Ҳушайм бизга айтди: Ҳусайн ибн Абдурраҳмон менга хабар берди, Шаъбийдан, у Адий ибн Ҳотам розияллаҳу анҳудан: У деди: ‹‹Ҳатто сизларга оқ ип қора ипдан ажраб (равшан) бўлгунча›› (ояти) нозил бўлганида, мен бир қора ип(арқон)га ва бир оқ ип(арқон)га аҳамият бердим ва уларни ёстиғим остига қўйдим, тунда қараб турар эдим, аммо менга (улар) равшан бўлмас эди. Мен эрта тонгда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга бориб, буни унга зикр қилдим. У зот: «У фақат туннинг қоралиги ва кундузнинг оқлигидир» дедилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، ح. حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ أُنْزِلَتْ {وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ} وَلَمْ يَنْزِلْ مِنَ الْفَجْرِ، فَكَانَ رِجَالٌ إِذَا أَرَادُوا الصَّوْمَ رَبَطَ أَحَدُهُمْ فِي رِجْلِهِ الْخَيْطَ الأَبْيَضَ وَالْخَيْطَ الأَسْوَدَ، وَلَمْ يَزَلْ يَأْكُلُ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُ رُؤْيَتُهُمَا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ بَعْدُ {مِنَ الْفَجْرِ} فَعَلِمُوا أَنَّهُ إِنَّمَا يَعْنِي اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ.
Саъид ибн Абу Марям бизга айтди: Ибн Абу Ҳозим бизга айтди, отасидан, у Саҳл ибн Саъддан. Саъид ибн Абу Марям менга айтди: Абу Ғассон Муҳаммад ибн Мутарриф бизга айтди: У деди: Абу Ҳозим менга айтди, Саҳл ибн Саъддан: У деди: ‹‹Еб-ичаверинглар, ҳатто сизларга оқ ип қора ипдан ажраб (равшан) бўлгунча›› (ояти) нозил бўлди, ‹минал-фажр› (фажрдан) (сўзи) нозил бўлмаган эди. Кишилар рўза тутмоқчи бўлса, бири оёғига оқ ип ва қора ип боғлар, уларнинг кўриниши унга равшан бўлгунча еяверар эди. Сўнг Аллаҳ ‹‹минал-фажр›› (фажрдан)ни нозил қилди, шунда улар у фақат тунни ва кундузни назарда тутаётганини билди.