Мевани пишиши кўринмасдан сотиш

Savdo-sotiq kitobi · 4 ҳадис

باب بَيْعِ الثِّمَارِ قَبْلَ أَنْ يَبْدُوَ صَلاَحُهَا

وَقَالَ اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، كَانَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ الأَنْصَارِيِّ، مِنْ بَنِي حَارِثَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّاسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَبَايَعُونَ الثِّمَارَ، فَإِذَا جَدَّ النَّاسُ وَحَضَرَ تَقَاضِيهِمْ قَالَ الْمُبْتَاعُ إِنَّهُ أَصَابَ الثَّمَرَ الدُّمَانُ أَصَابَهُ مُرَاضٌ أَصَابَهُ قُشَامٌ ـ عَاهَاتٌ يَحْتَجُّونَ بِهَا ـ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا كَثُرَتْ عِنْدَهُ الْخُصُومَةُ فِي ذَلِكَ ‏ "‏ فَإِمَّا لاَ فَلاَ يَتَبَايَعُوا حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُ الثَّمَرِ ‏"‏‏.‏ كَالْمَشُورَةِ يُشِيرُ بِهَا لِكَثْرَةِ خُصُومَتِهِمْ‏.‏ وَأَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ لَمْ يَكُنْ يَبِيعُ ثِمَارَ أَرْضِهِ حَتَّى تَطْلُعَ الثُّرَيَّا فَيَتَبَيَّنَ الأَصْفَرُ مِنَ الأَحْمَرِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ رَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ حَدَّثَنَا حَكَّامٌ حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ عَنْ زَكَرِيَّاءَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ سَهْلٍ عَنْ زَيْدٍ

Лайс Абуззиноддан деди: Урва ибн Зубайр Саҳл ибн Абу Ҳасма Ансорийдан — Бану Ҳорисадан — ривоят қилар эди, у унга Зайд ибн Собитдан (розияллаҳу анҳу) ривоят қилди, у деди: Одамлар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида меваларни савдолашардилар. Одамлар (хурмони) узиб, уларнинг ҳисоб-китоби вақти келганда, сотиб олувчи: Мевага дамон (чириш) тегди, унга зараркунанда тушди, унга қушам (тўкилиш) тегди — дер эди (булар иллатлар бўлиб, улар шу билан баҳслашардилар). Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам), бу ҳақдаги низолар унинг олдида кўпайганда деди: «Модомики шундай экан, меванинг яхши ҳолати кўринмагунча савдолашмасинлар» — бу уларнинг низолари кўпайганлиги учун маслаҳат тариқасида эди. Ва менга Хорижа ибн Зайд ибн Собит хабар берди: Зайд ибн Собит ўз ерининг меваларини — токи Сурайё (юлдузи) кўтарилиб, сариқ (мева) қизилдан ажралиб кўринмагунча — сотмас эди. Абу Абдуллаҳ деди: Буни Али ибн Баҳр ривоят қилди, бизга Ҳакком ривоят қилди, бизга Анбаса, Закариёдан, у Абуззиноддан, у Урвадан, у Саҳлдан, у Зайддан ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَلِيمِ بْنِ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَا، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُبَاعَ الثَّمَرَةُ حَتَّى تُشَقِّحَ‏.‏ فَقِيلَ مَا تُشَقِّحُ قَالَ تَحْمَارُّ وَتَصْفَارُّ وَيُؤْكَلُ مِنْهَا‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, у Салим ибн Ҳайёндан, бизга Саид ибн Мийно ривоят қилди, у деди: Мен Жобир ибн Абдуллаҳни (розияллаҳу анҳумо) эшитдим, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мевани — токи у тушқиҳ қилмагунча — сотишдан ман қилди. Сўралди: Тушқиҳ нима? У деди: Қизғиш ва сарғиш тортиши ва ундан ейила бошланиши.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا، نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُبْتَاعَ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Юсуф ривоят қилди, бизга Молик хабар берди, у Нофеъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) меваларни — токи уларнинг яхши ҳолати кўринмагунча — сотишдан ман қилди; сотувчини ҳам, сотиб олувчини ҳам ман қилди.

حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ تُبَاعَ ثَمَرَةُ النَّخْلِ حَتَّى تَزْهُوَ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي حَتَّى تَحْمَرَّ‏.‏

Бизга Ибн Муқотил ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ хабар берди, бизга Ҳумайд Тавиил хабар берди, у Анасдан (розияллаҳу анҳу): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмо дарахтининг мевасини — токи у заҳв қилмагунча (рангга кирмагунча) — сотишдан ман қилди. Абу Абдуллаҳ деди: Яъни қизармагунча.