Одамлар орасини ислоҳ қилиш ҳақида

Sulh kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الإِصْلاَحِ بَيْنَ النَّاسِ

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ أُنَاسًا، مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَىْءٌ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ يُصْلِحُ بَيْنَهُمْ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ، وَلَمْ يَأْتِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَ بِلاَلٌ، فَأَذَّنَ بِلاَلٌ بِالصَّلاَةِ، وَلَمْ يَأْتِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حُبِسَ، وَقَدْ حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَؤُمَّ النَّاسَ فَقَالَ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ‏.‏ فَأَقَامَ الصَّلاَةَ فَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي فِي الصُّفُوفِ، حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ الأَوَّلِ، فَأَخَذَ النَّاسُ بِالتَّصْفِيحِ حَتَّى أَكْثَرُوا، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَكَادُ يَلْتَفِتُ فِي الصَّلاَةِ، فَالْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَاءَهُ فَأَشَارَ إِلَيْهِ بِيَدِهِ، فَأَمَرَهُ يُصَلِّي كَمَا هُوَ، فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَهُ، فَحَمِدَ اللَّهَ، ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى دَخَلَ فِي الصَّفِّ، وَتَقَدَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا لَكُمْ إِذَا نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي صَلاَتِكُمْ أَخَذْتُمْ بِالتَّصْفِيحِ، إِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ، مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ، فَإِنَّهُ لا يَسْمَعُهُ أَحَدٌ إِلاَّ الْتَفَتَ، يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ حِينَ أَشَرْتُ إِلَيْكَ لَمْ تُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Бизга Саид ибн Абу Марям ривоят қилди, бизга Абу Ғассон ривоят қилди, у деди: Менга Абу Ҳозим ривоят қилди, у Саҳл ибн Саъддан (розияллаҳу анҳу): Бану Амр ибн Авфдан баъзи кишилар(нинг орасида бир нарса (низо) бор эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларидан баъзи кишилар билан — улар орасини яраштириш учун — уларнинг олдига чиқди. Намоз вақти келди, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (ҳали) келмаган эди. Билол келиб, намозга азон айтди, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (ҳали) келмаган эди. У Абу Бакрга келиб: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ушланиб қолди, намоз вақти келди, одамларга имомлик қилурмисан? деди. У: Ҳа, агар хоҳласанг, деди. Билол намозни қомат қилди, Абу Бакр олдинга ўтди. Сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) сафлар орасида юриб келди, токи биринчи сафда турди. Одамлар (уни огоҳлантириш учун) қарс чала бошлади, ҳатто кўпайтирдилар. Абу Бакр намозда (деярли) ўгирилмас эди, у ўгирилди, қараса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг орқасида (турибди). У (Набий) унга қўли билан ишора қилди, уни ўз ҳолида намоз ўқиишга буюрди. Абу Бакр қўлини кўтариб, Аллаҳга ҳамд айтди, сўнг орқаси билан тисланди, токи сафга кирди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) олдинга ўтиб, одамларга намоз ўқиди. (Намоздан) бўшанда, одамларга юзланиб деди: «Эй одамлар, сизга намозингизда бирор нарса дуч келса, нега қарс чала бошладингиз? Қарс чалиш фақат аёллар учун(дир). Кимга намозида бирор нарса дуч келса, «Субҳаналлаҳ« десин, чунки уни ҳеч ким эшитса, албатта ўгирилади. Эй Абу Бакр, мен сенга ишора қилганимда, сени одамларга намоз ўқиишдан нима тўсди?» У: Абу Қуҳофанинг ўғлига Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдида намоз ўқиш ярашмас эди, деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَوْ أَتَيْتَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ حِمَارًا، فَانْطَلَقَ الْمُسْلِمُونَ يَمْشُونَ مَعَهُ، وَهْىَ أَرْضٌ سَبِخَةٌ، فَلَمَّا أَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِلَيْكَ عَنِّي، وَاللَّهِ لَقَدْ آذَانِي نَتْنُ حِمَارِكَ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ مِنْهُمْ وَاللَّهِ لَحِمَارُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَطْيَبُ رِيحًا مِنْكَ‏.‏ فَغَضِبَ لِعَبْدِ اللَّهِ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَشَتَمَا، فَغَضِبَ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا أَصْحَابُهُ، فَكَانَ بَيْنَهُمَا ضَرْبٌ بِالْجَرِيدِ وَالأَيْدِي وَالنِّعَالِ، فَبَلَغَنَا أَنَّهَا أُنْزِلَتْ ‏{‏وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا‏}‏‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Муътамир ривоят қилди, у деди: Мен отамни (эшитдим): Анас (розияллаҳу анҳу) деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га: Абдуллаҳ ибн Убайнинг олдига борсанг (эди), дейилди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг олдига кетди ва бир эшакка минди. Мусулмонлар у билан бирга пиёда юриб кетди — у шўрхок ер эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг олдига келганда, у: Мендан нари (четга) кет, Аллаҳга қасамки, эшагингнинг сасиғи мени озор берди, деди. Ансордан — улардан — бир киши: Аллаҳга қасамки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг эшаги сендан кўра яхши ҳидлироқдир, деди. Абдуллаҳ учун унинг қавмидан бир киши ғазабланди, иккиси сўкишди. Уларнинг ҳар бири учун шериклари ғазабланди, улар орасида хурмо шохлари, қўллар ва оёқ кийимлар билан уриш бўлди. Бизга етдики, шунда: «Агар мўминлардан икки гуруҳ уришса, улар орасини ислоҳ қилинглар» (ояти) нозил бўлди.