Сотувчининг уловга минишни шарт қилиши

Shartlar kitobi · 1 ҳадис

باب إِذَا اشْتَرَطَ الْبَائِعُ ظَهْرَ الدَّابَّةِ إِلَى مَكَانٍ مُسَمًّى جَازَ

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، قَالَ سَمِعْتُ عَامِرًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَدْ أَعْيَا، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبَهُ، فَدَعَا لَهُ، فَسَارَ بِسَيْرٍ لَيْسَ يَسِيرُ مِثْلَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لاَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ‏"‏‏.‏ فَبِعْتُهُ فَاسْتَثْنَيْتُ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ، وَنَقَدَنِي ثَمَنَهُ، ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَأَرْسَلَ عَلَى إِثْرِي، قَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ لآخُذَ جَمَلَكَ، فَخُذْ جَمَلَكَ ذَلِكَ فَهْوَ مَالُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ إِلَىَ الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ مُغِيرَةَ فَبِعْتُهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ‏.‏ وَقَالَ عَطَاءٌ وَغَيْرُهُ لَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ شَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ وَلَكَ ظَهْرُهُ حَتَّى تَرْجِعَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرْنَاكَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ تَبَلَّغْ عَلَيْهِ إِلَى أَهْلِكَ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِوَقِيَّةٍ‏.‏ وَتَابَعَهُ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ وَغَيْرِهِ عَنْ جَابِرٍ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ‏.‏ وَهَذَا يَكُونُ وَقِيَّةً عَلَى حِسَابِ الدِّينَارِ بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ‏.‏ وَلَمْ يُبَيِّنِ الثَّمَنَ مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ، وَابْنُ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ وَقِيَّةُ ذَهَبٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ بِمِائَتَىْ دِرْهَمٍ‏.‏ وَقَالَ دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِطَرِيقِ تَبُوكَ، أَحْسِبُهُ قَالَ بِأَرْبَعِ أَوَاقٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِعِشْرِينَ دِينَارًا‏.‏ وَقَوْلُ الشَّعْبِيِّ بِوَقِيَّةٍ أَكْثَرُ‏.‏ الاِشْتِرَاطُ أَكْثَرُ وَأَصَحُّ عِنْدِي‏.‏ قَالَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

Бизга Абу Нуайм ривоят қилди, бизга Закариё ривоят қилди, у деди: Мен Омирни эшитдим, у: Менга Жобир (розияллаҳу анҳу) ривоят қилди: У ҳориб қолган бир туясида юриб кетаётган эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўтиб, уни урди ва унга дуо қилди. У мисли йўқ (тез) юриш билан юра бошлади. Сўнг у: «Уни менга бир уқияга сот», деди. Мен: Йўқ, дедим. Сўнг у: «Уни менга бир уқияга сот», деди. Мен уни сотдим ва уни аҳлимга (етиб олишим учун) минишни истисно қилдим. Биз (Мадинага) келганимизда, мен унга туя билан келдим, у менга унинг баҳосини нақд берди. Сўнг мен кетдим. У менинг ортимдан (одам) юборди ва: «Мен сенинг туянгни олувчи эмасман, мана шу туянгни ол, у сенинг молинг», деди. Шуъба Муғирадан, у Омирдан, у Жобирдан: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга унинг орқасини (минишини) Мадинагача берди (афқарни), деди. Ишоқ Жарирдан, у Муғирадан: Мен уни — Мадинага етгунча унинг орқа(суяк)и менга (бўлиши) шарти билан — сотдим, деди. Ато ва бошқалар: Мадинагача унинг орқаси сенга (бўлсин), деди. Муҳаммад ибн Мункадир Жобирдан: Унинг орқасини Мадинагача шарт қилди, деди. Зайд ибн Аслам Жобирдан: Токи қайтгунгча унинг орқаси сенга (бўлсин), деди. Абуззубайр Жобирдан: Унинг орқасини Мадинагача сенга афқар (фойдаланишга) бердик, деди. Аъмаш Солимдан, у Жобирдан: Унинг устида аҳлингга етиб ол, деди. Убайдуллаҳ ва Ибн Ишоқ Ваҳбдан, у Жобирдан: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни бир уқияга сотиб олди, деди. Буни Зайд ибн Аслам Жобирдан (ривоят қилиб) мутобаъа қилди. Ибн Журайж Ато ва бошқалардан, у Жобирдан: Мен уни тўрт динорга олдим, деди. Бу — динор ўн дирҳам ҳисобида бир уқия бўлади. Муғира Шаъбийдан, у Жобирдан, ва Ибн Мункадир ҳамда Абуззубайр Жобирдан баҳони баён қилмади. Аъмаш Солимдан, у Жобирдан: Бир уқия олтин, деди. Абу Ишоқ Солимдан, у Жобирдан: Икки юз дирҳамга, деди. Довуд ибн Қайс Убайдуллаҳ ибн Миқсамдан, у Жобирдан: Уни Табук йўлида сотиб олди, мен: Тўрт уқияга (деди) деб ўйлайман, деди. Абу Назра Жобирдан: Уни йигирма динорга сотиб олди, деди. Шаъбийнинг «бир уқияга« дегани кўпроқ (ровийлар томонидан келтирилган). Шарт қилиш ҳам кўпроқ ва менинг назаримда саҳиҳроқ. Буни Абу Абдуллаҳ айтди.