Васийнинг етим моли билан муомаласи

Vasiyat kitobi · 2 ҳадис

باب وَمَا لِلْوَصِيِّ أَنْ يَعْمَلَ فِي مَالِ الْيَتِيمِ، وَمَا يَأْكُلُ مِنْهُ بِقَدْرِ عُمَالَتِهِ

حَدَّثَنَا هَارُونُ، حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ عُمَرَ، تَصَدَّقَ بِمَالٍ لَهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ يُقَالُ لَهُ ثَمْغٌ، وَكَانَ نَخْلاً، فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي اسْتَفَدْتُ مَالاً وَهُوَ عِنْدِي نَفِيسٌ فَأَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ تَصَدَّقْ بِأَصْلِهِ، لاَ يُبَاعُ وَلاَ يُوهَبُ وَلاَ يُورَثُ، وَلَكِنْ يُنْفَقُ ثَمَرُهُ ‏"‏‏.‏ فَتَصَدَّقَ بِهِ عُمَرُ، فَصَدَقَتُهُ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَفِي الرِّقَابِ وَالْمَسَاكِينِ وَالضَّيْفِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَلِذِي الْقُرْبَى، وَلاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهُ أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ بِالْمَعْرُوفِ، أَوْ يُوكِلَ صَدِيقَهُ غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ بِهِ‏.‏

Бизга Ҳорун ривоят қилди, бизга Абу Саид — Бану Ҳошимнинг мавлоси — ривоят қилди, бизга Сахр ибн Жувайрия ривоят қилди, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо): Умар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида ўз молини садақа қилди — унга Самғ дейилар эди, у бир хурмозор эди. Умар: Ё Расулуллаҳ, мен бир молга эришди м, у менга нафис(қадрли), мен уни садақа қилмоқчи бўлдим, деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Унинг аслини (ерни) садақа қил — у сотилмайди, ҳиба қилинмайди ва мерос қолдирилмайди, лекин унинг меваси инфоқ қилинади», деди. Умар уни садақа қилди. Унинг ўша садақаси Аллаҳ йўлига, қул (озод қилиш)га, мискинларга, меҳмонга, йўловчига ва қариндошларга. Унга вали бўлиб турган кишининг ундан урунка ейиши ёки ўз дўстини — мол орттирмаган ҳолда — едириши гуноҳ эмас.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها – ‏{‏وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ‏}‏‏.‏ قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ‏.‏

Бизга Убайд ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Абу Усома ривоят қилди, у Ҳишомдан, у отасидан, у Оишадан (розияллаҳу анҳо): «Ким бой бўлса, (етим молини олишдан) ўзини тийсин; ким фақир бўлса, урунка (қоидага мувофиқ) есин» (ояти ҳақида) у деди: У — етимнинг валиси ҳақида, муҳтож бўлганда унинг молидан ўз (меҳнати) моли миқдорида урунка олиши (ҳақида) нозил бўлди.