بَابُ مَا أَقْطَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الْبَحْرَيْنِ، وَمَا وَعَدَ مِنْ مَالِ الْبَحْرَيْنِ وَالْجِزْيَةِ، وَلِمَنْ يُقْسَمُ الْفَيْءُ وَالْجِزْيَةُ؟
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الأَنْصَارَ لِيَكْتُبَ لَهُمْ بِالْبَحْرَيْنِ فَقَالُوا لاَ وَاللَّهِ حَتَّى تَكْتُبَ لإِخْوَانِنَا مِنْ قُرَيْشٍ بِمِثْلِهَا. فَقَالَ ذَاكَ لَهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ عَلَى ذَلِكَ يَقُولُونَ لَهُ قَالَ " فَإِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ بَعْدِي أُثْرَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي عَلَى الْحَوْضِ".
Аҳмад ибн Юнус бизга айтди, Зуҳайр бизга айтди, Яҳё ибн Саъиддан, у деди: Анас розияллаҳу анҳуни эшитдим, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ансорларни чақирди, уларга Баҳрайн (ерларидан) ёзиб (инъом қилиб) бериш учун. Улар: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, токи Қурайшдан бўлган биродарларимизга ҳам шунга ўхшаш ёзиб бермагунингча (олмаймиз)», дедилар. У: «Бу (Қурайшга) Аллаҳ хоҳлагунича (бўлади)», деди. Улар унга шуни (талаб қилиб) такрорлайвердилар. У: «Албатта, сизлар мендан кейин (бошқаларнинг) афзал кўрилишини (сизлардан устун қўйилишини) кўрасизлар; бас, мени Ҳавзда учратгунингизча сабр қилинглар», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي " لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ كَانَتْ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي. فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ كَانَ قَالَ لِي " لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ لأَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَقَالَ لِي احْثُهْ. فَحَثَوْتُ حَثْيَةً فَقَالَ لِي عُدَّهَا. فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ، فَأَعْطَانِي أَلْفًا وَخَمْسَمِائَةٍ. وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ فَقَالَ " انْثُرُوهُ فِي الْمَسْجِدِ " فَكَانَ أَكْثَرَ مَالٍ أُتِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ الْعَبَّاسُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعْطِنِي إِنِّي فَادَيْتُ نَفْسِي وَفَادَيْتُ عَقِيلاً. قَالَ " خُذْ ". فَحَثَا فِي ثَوْبِهِ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ، فَلَمْ يَسْتَطِعْ. فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ إِلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ مِنْهُ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ فَلَمْ يَرْفَعْهُ. فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ ثُمَّ احْتَمَلَهُ عَلَى كَاهِلِهِ ثُمَّ انْطَلَقَ، فَمَا زَالَ يُتْبِعُهُ بَصَرَهُ حَتَّى خَفِيَ عَلَيْنَا عَجَبًا مِنْ حِرْصِهِ، فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَمَّ مِنْهَا دِرْهَمٌ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Исмоил ибн Иброҳим бизга айтди, у деди: Равҳ ибнул-Қосим менга хабар берди, Муҳаммад ибнул-Мункадирдан, Жобир ибн Абдуллаҳ розияллаҳу анҳумодан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: «Агар бизга Баҳрайн моли келганида, сенга мана шундай, мана шундай ва мана шундай (уч ҳовуч) берардим», деганди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этиб, Баҳрайн моли келганида, Абу Бакр: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурида ваъдаси бўлган киши менга келсин», деди. Мен унинг олдига келиб: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: ‹Агар бизга Баҳрайн моли келганида, сенга мана шундай, мана шундай ва мана шундай берардим›, деганди», дедим. У менга: «Уни авала (ҳовучла)», деди. Мен бир ҳовуч аваладим. У менга: «Уни сана», деди. Мен уни санадим, у беш юз (дирҳам) эди. Шунда у менга минг беш юз берди. Иброҳим ибн Таҳмон Абдулазиз ибн Суҳайбдан, Анасдан деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга Баҳраиндан бир мол келтирилди, у: «Уни масжидга тўкинглар», деди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирилган молларнинг энг кўпи эди. Шу пайт Аббос келиб: «Эй Расулуллаҳ, менга бер, мен ўзимни (фидя билан) қутқардим ва Ақилни (ҳам) қутқардим», деди. У: «Ол», деди. У кийимига (тўлдириб) авалади, сўнг уни кўтармоқчи бўлди, лекин уддасидан чиқолмади. У: «Улардан бирига буюр, уни менга (елкамга) кўтарга бериб қўйсин», деди. У: «Йўқ», деди. У: «Бўлмаса, ўзинг уни менга кўтара бер», деди. У: «Йўқ», деди. Шунда у ундан (бир оз) тўкди, сўнг уни кўтармоқчи бўлди, кўтара олмади. У: «Улардан бирига буюр, уни менга кўтара берсин», деди. У: «Йўқ», деди. У: «Бўлмаса, ўзинг уни менга кўтара бер», деди. У: «Йўқ», деди. Шунда у (яна) тўкди, кейин уни елкасига кўтариб кетди. У (Набий) унинг ортидан нигоҳини эргаштириб турди, токи унинг очкўзлигидан таажжубланиб (қараб қолдик), у биздан ғойиб бўлди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ундан (молдан) бир дирҳам (қолган ҳолда) турмади (ҳаммаси тарқалди).
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي " لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ كَانَتْ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي. فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ كَانَ قَالَ لِي " لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ لأَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَقَالَ لِي احْثُهْ. فَحَثَوْتُ حَثْيَةً فَقَالَ لِي عُدَّهَا. فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ، فَأَعْطَانِي أَلْفًا وَخَمْسَمِائَةٍ. وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ فَقَالَ " انْثُرُوهُ فِي الْمَسْجِدِ " فَكَانَ أَكْثَرَ مَالٍ أُتِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ الْعَبَّاسُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعْطِنِي إِنِّي فَادَيْتُ نَفْسِي وَفَادَيْتُ عَقِيلاً. قَالَ " خُذْ ". فَحَثَا فِي ثَوْبِهِ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ، فَلَمْ يَسْتَطِعْ. فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ إِلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ مِنْهُ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ فَلَمْ يَرْفَعْهُ. فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ ثُمَّ احْتَمَلَهُ عَلَى كَاهِلِهِ ثُمَّ انْطَلَقَ، فَمَا زَالَ يُتْبِعُهُ بَصَرَهُ حَتَّى خَفِيَ عَلَيْنَا عَجَبًا مِنْ حِرْصِهِ، فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَمَّ مِنْهَا دِرْهَمٌ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Исмоил ибн Иброҳим бизга айтди, у деди: Равҳ ибнул-Қосим менга хабар берди, Муҳаммад ибнул-Мункадирдан, Жобир ибн Абдуллаҳ розияллаҳу анҳумодан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: «Агар бизга Баҳрайн моли келганида, сенга мана шундай, мана шундай ва мана шундай (уч ҳовуч) берардим», деганди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этиб, Баҳрайн моли келганида, Абу Бакр: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурида ваъдаси бўлган киши менга келсин», деди. Мен унинг олдига келиб: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: ‹Агар бизга Баҳрайн моли келганида, сенга мана шундай, мана шундай ва мана шундай берардим›, деганди», дедим. У менга: «Уни авала (ҳовучла)», деди. Мен бир ҳовуч аваладим. У менга: «Уни сана», деди. Мен уни санадим, у беш юз (дирҳам) эди. Шунда у менга минг беш юз берди. Иброҳим ибн Таҳмон Абдулазиз ибн Суҳайбдан, Анасдан деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга Баҳраиндан бир мол келтирилди, у: «Уни масжидга тўкинглар», деди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирилган молларнинг энг кўпи эди. Шу пайт Аббос келиб: «Эй Расулуллаҳ, менга бер, мен ўзимни (фидя билан) қутқардим ва Ақилни (ҳам) қутқардим», деди. У: «Ол», деди. У кийимига (тўлдириб) авалади, сўнг уни кўтармоқчи бўлди, лекин уддасидан чиқолмади. У: «Улардан бирига буюр, уни менга (елкамга) кўтарга бериб қўйсин», деди. У: «Йўқ», деди. У: «Бўлмаса, ўзинг уни менга кўтара бер», деди. У: «Йўқ», деди. Шунда у ундан (бир оз) тўкди, сўнг уни кўтармоқчи бўлди, кўтара олмади. У: «Улардан бирига буюр, уни менга кўтара берсин», деди. У: «Йўқ», деди. У: «Бўлмаса, ўзинг уни менга кўтара бер», деди. У: «Йўқ», деди. Шунда у (яна) тўкди, кейин уни елкасига кўтариб кетди. У (Набий) унинг ортидан нигоҳини эргаштириб турди, токи унинг очкўзлигидан таажжубланиб (қараб қолдик), у биздан ғойиб бўлди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ундан (молдан) бир дирҳам (қолган ҳолда) турмади (ҳаммаси тарқалди).