حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَكُمْ عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ وُجِدَتِ امْرَأَةٌ مَقْتُولَةً فِي بَعْضِ مَغَازِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَتْلِ النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ.
Is'hoq ibn Ibrohim bizga aytdi, u dedi: Men Abu Usomaga: «Sizga Ubaydulloh Nofi'dan, Ibn Umar roziyallahu anhumodan aytdimi?», dedim, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning ba'zi g'azotlarida bir ayol o'ldirilgan holda topildi. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ayollar va bolalarni o'ldirishdan qaytardi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْثٍ فَقَالَ " إِنْ وَجَدْتُمْ فُلاَنًا وَفُلاَنًا فَأَحْرِقُوهُمَا بِالنَّارِ " ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَرَدْنَا الْخُرُوجَ " إِنِّي أَمَرْتُكُمْ أَنْ تُحْرِقُوا فُلاَنًا وَفُلاَنًا، وَإِنَّ النَّارَ لاَ يُعَذِّبُ بِهَا إِلاَّ اللَّهُ، فَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا ".
Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Bukaydan, Sulaymon ibn Yasordan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bizni bir (harbiy) otryadda jo'natdi va: «Agar falon va falonni topsangiz, ularni olovda kuydiringlar», dedi. So'ng biz chiqmoqchi bo'lganimizda, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Men sizlarga falon va falonni kuydirishni buyurgandim; lekin olov bilan faqat Allah azob beradi. Bas, agar ularni topsangiz, ularni (oddiy) o'ldiringlar».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ حَرَّقَ قَوْمًا، فَبَلَغَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ لَوْ كُنْتُ أَنَا لَمْ أُحَرِّقْهُمْ، لأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ ". وَلَقَتَلْتُهُمْ كَمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ".
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Ayyubdan, Ikrimadan: Ali roziyallahu anhu bir qavmni (murtadlarni) kuydirdi. Bu Ibn Abbosga yetdi, u dedi: «Men bo'lganimda, ularni kuydirmas edim, chunki Nabiy sollallahu alayhi vasallam: ‹Allahning azobi (olov) bilan azoblamanglar›, dedi. Va men ularni o'ldirardim, chunki Nabiy sollallahu alayhi vasallam: ‹Kim dinini o'zgartirsa, uni o'ldiringlar›, dedi».
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَهْطًا، مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْغِنَا رِسْلاً. قَالَ " مَا أَجِدُ لَكُمْ إِلاَّ أَنْ تَلْحَقُوا بِالذَّوْدِ ". فَانْطَلَقُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا حَتَّى صَحُّوا وَسَمِنُوا، وَقَتَلُوا الرَّاعِيَ، وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ، وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ، فَأَتَى الصَّرِيخُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَبَعَثَ الطَّلَبَ، فَمَا تَرَجَّلَ النَّهَارُ حَتَّى أُتِيَ بِهِمْ، فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، ثُمَّ أَمَرَ بِمَسَامِيرَ فَأُحْمِيَتْ فَكَحَلَهُمْ بِهَا، وَطَرَحَهُمْ بِالْحَرَّةِ، يَسْتَسْقُونَ فَمَا يُسْقَوْنَ حَتَّى مَاتُوا. قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ قَتَلُوا وَسَرَقُوا وَحَارَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم وَسَعَوْا فِي الأَرْضِ فَسَادًا.
Mu'allo ibn Asad bizga aytdi, Vuhayb bizga aytdi, Ayyubdan, Abu Qilobadan, Anas ibn Molik roziyallahu anhudan: Ukl (qabilasi)dan sakkiz kishilik bir guruh Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga keldi. Ular Madina (havosi)ni o'zlariga yoqtirmadilar (kasal bo'ldilar) va: «Ey Rasulullah, bizga sut (yo'lini) izlab ber», dedilar. U: «Men sizlarga (sog'in) tuyalarga qo'shilishingizdan boshqa narsa topmayman», dedi. Ular jo'nab, ularning (tuyalarning) siydiklari va sutlaridan ichdilar, toki sog'ayib, semirdilar. So'ng cho'ponni o'ldirib, tuyalarni haydab ketdilar va Islomlaridan keyin kofir bo'ldilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallamga faryod (xabari) keldi, u (ularni) izlab (otryad) yubordi. Kun ko'tarilmasidan ular keltirildi. U ularning qo'l-oyoqlarini kesdi, so'ng mixlar (haqida) buyurdi, ular qizdirildi va u ular bilan ularning ko'zlariga (mil) tortdi (ko'r qildi). So'ng ularni Harraga tashladi, ular suv so'rar, lekin sug'orilmas edilar, toki o'ldilar. Abu Qiloba dedi: Ular (odam) o'ldirdilar, o'g'irlik qildilar, Allah va Rasuli sollallahu alayhi vasallamga qarshi urush qildilar va yer yuzida buzg'unchilik (qilib) yugurdilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " قَرَصَتْ نَمْلَةٌ نَبِيًّا مِنَ الأَنْبِيَاءِ، فَأَمَرَ بِقَرْيَةِ النَّمْلِ فَأُحْرِقَتْ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ قَرَصَتْكَ نَمْلَةٌ أَحْرَقْتَ أُمَّةً مِنَ الأُمَمِ تُسَبِّحُ اللَّهِ."
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Yunusdan, Ibn Shihobdan, Sa'id ibnul-Musayyabdan va Abu Salamadan: Abu Hurayra roziyallahu anhu dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning shunday deganini eshitdim: «Bir chumoli payg'ambarlardan bir payg'ambarni chaqdi, shunda u chumolilar uyasini (kuydirishga) buyurdi, u kuydirildi. Allah unga vahy qildi: ‹Seni bitta chumoli chaqdi-yu, sen ummatlardan birini — Allahga tasbeh aytadigan (bir ummatni) kuydirding?!›».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ قَالَ لِي جَرِيرٌ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تُرِيحُنِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ ". وَكَانَ بَيْتًا فِي خَثْعَمَ يُسَمَّى كَعْبَةَ الْيَمَانِيَةَ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فِي خَمْسِينَ وَمِائَةِ فَارِسٍ مِنْ أَحْمَسَ، وَكَانُوا أَصْحَابَ خَيْلٍ ـ قَالَ ـ وَكُنْتُ لاَ أَثْبُتُ عَلَى الْخَيْلِ، فَضَرَبَ فِي صَدْرِي حَتَّى رَأَيْتُ أَثَرَ أَصَابِعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ " اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ وَاجْعَلْهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا ". فَانْطَلَقَ إِلَيْهَا فَكَسَرَهَا وَحَرَّقَهَا، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخْبِرُهُ فَقَالَ رَسُولُ جَرِيرٍ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا جِئْتُكَ حَتَّى تَرَكْتُهَا كَأَنَّهَا جَمَلٌ أَجْوَفُ أَوْ أَجْرَبُ. قَالَ فَبَارَكَ فِي خَيْلِ أَحْمَسَ وَرِجَالِهَا خَمْسَ مَرَّاتٍ.
Musaddad bizga aytdi, Yahyo bizga aytdi, Ismoildan, u dedi: Qays ibn Abu Hozim menga aytdi, u dedi: Jarir menga aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam menga: «Meni Zul-Xalasadan (osoyishta) qilmaysanmi (uni yo'q qilmaysanmi)?», dedi — u Xas'am (qabilasi)dagi Ka'batul-Yamoniya deb ataladigan bir uy (butxona) edi. (Jarir) dedi: Men Ahmas (qabilasi)dan bir yuz ellik suvoriy bilan jo'nadim, ular ot egalari (mohir chavandozlar) edilar. Men otda barqaror tura olmas edim, shunda u (Nabiy) mening ko'kragimga urdi, hatto ko'kragimda uning barmoqlari izini ko'rdim, va: «Allahim, uni sobit qil, uni hidoyat qiluvchi va hidoyat topgan qil», dedi. So'ng u (Jarir) unga (butxonaga) borib, uni sindirdi va kuydirdi. Keyin Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga (xabar berish uchun) yubordi. Jarirning elchisi: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men senga, uni — go'yo qotmagan (ich-keti chiqarilgan) yoki qo'tir tuyadek (vayron) qoldirmagunimcha kelmadim», dedi. Shunda u (Nabiy) Ahmasning otlari va kishilariga besh marta baraka (so'rab duo qildi).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ حَرَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ.
Muhammad ibn Kasir bizga aytdi, Sufyon bizga xabar berdi, Muso ibn Uqbadan, Nofi'dan, Ibn Umar roziyallahu anhumodan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Banu Nazirning xurmozorini kuydirdi.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى أَبِي رَافِعٍ لِيَقْتُلُوهُ، فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَدَخَلَ حِصْنَهُمْ قَالَ فَدَخَلْتُ فِي مَرْبِطِ دَوَابَّ لَهُمْ، قَالَ وَأَغْلَقُوا باب الْحِصْنِ، ثُمَّ إِنَّهُمْ فَقَدُوا حِمَارًا لَهُمْ، فَخَرَجُوا يَطْلُبُونَهُ، فَخَرَجْتُ فِيمَنْ خَرَجَ أُرِيهِمْ أَنَّنِي أَطْلُبُهُ مَعَهُمْ، فَوَجَدُوا الْحِمَارَ، فَدَخَلُوا وَدَخَلْتُ، وَأَغْلَقُوا باب الْحِصْنِ لَيْلاً، فَوَضَعُوا الْمَفَاتِيحَ فِي كَوَّةٍ حَيْثُ أَرَاهَا، فَلَمَّا نَامُوا أَخَذْتُ الْمَفَاتِيحَ، فَفَتَحْتُ باب الْحِصْنِ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ. فَأَجَابَنِي، فَتَعَمَّدْتُ الصَّوْتَ، فَضَرَبْتُهُ فَصَاحَ، فَخَرَجْتُ ثُمَّ جِئْتُ، ثُمَّ رَجَعْتُ كَأَنِّي مُغِيثٌ فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ، وَغَيَّرْتُ صَوْتِي، فَقَالَ مَا لَكَ لأُمِّكَ الْوَيْلُ قُلْتُ مَا شَأْنُكَ قَالَ لاَ أَدْرِي مَنْ دَخَلَ عَلَىَّ فَضَرَبَنِي. قَالَ فَوَضَعْتُ سَيْفِي فِي بَطْنِهِ، ثُمَّ تَحَامَلْتُ عَلَيْهِ حَتَّى قَرَعَ الْعَظْمَ، ثُمَّ خَرَجْتُ وَأَنَا دَهِشٌ، فَأَتَيْتُ سُلَّمًا لَهُمْ لأَنْزِلَ مِنْهُ فَوَقَعْتُ فَوُثِئَتْ رِجْلِي، فَخَرَجْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَقُلْتُ مَا أَنَا بِبَارِحٍ حَتَّى أَسْمَعَ النَّاعِيَةَ، فَمَا بَرِحْتُ حَتَّى سَمِعْتُ نَعَايَا أَبِي رَافِعٍ تَاجِرِ أَهْلِ الْحِجَازِ. قَالَ فَقُمْتُ وَمَا بِي قَلَبَةٌ حَتَّى أَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْنَاهُ.
Ali ibn Muslim bizga aytdi, Yahyo ibn Zakariyo ibn Abu Zoida bizga aytdi, u dedi: Otam menga aytdi, Abu Is'hoqdan, Baro ibn Ozib roziyallahu anhumodan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ansorlardan bir guruhni Abu Rofe'ni o'ldirish uchun jo'natdi. Ulardan bir kishi (Abdulloh ibn Atik) jo'nab, ularning qal'asiga kirdi. (U) dedi: Men ularning hayvonlari bog'lanadigan joyga kirdim. Ular qal'a eshigini berkitdilar. So'ng ular eshaklarini yo'qotib, uni izlab chiqdilar. Men ham chiqqanlar orasida — ular bilan birga uni izlayotgandek ko'rsatib — chiqdim. Ular eshakni topdilar va kirdilar, men ham kirdim. Ular qal'a eshigini kechasi berkitdilar va kalitlarni men ko'rgan bir tokchaga qo'ydilar. Ular uxlaganlarida, men kalitlarni oldim, qal'a eshigini ochdim, so'ng uning (Abu Rofe'ning) oldiga kirdim va: «Ey Abu Rofe'», dedim. U menga javob berdi, men ovozni mo'ljallab (qilich bilan) urdim, u qichqirdi. Men chiqdim, so'ng (yana) keldim, go'yo yordamchidek qaytib: «Ey Abu Rofe'», dedim — ovozimni o'zgartirib. U: «Senga nima bo'ldi, onangga voy bo'lsin!», dedi. Men: «Senga nima bo'ldi?», dedim. U: «Bilmadim, kimdir oldimga kirib meni urdi», dedi. (U) dedi: Men qilichimni uning qorniga qo'ydim, so'ng unga (kuch bilan) bosdim, toki suyakka tegdi. Keyin men sarosima holda chiqdim. Ularning bir narvoniga, undan tushish uchun keldim, lekin yiqildim va oyog'im lat yedi. Hamrohlarimning oldiga chiqib: «Toki o'lim jarchisini (nido) eshitmagunimcha jilmayman», dedim. Hijoz ahlining savdogari Abu Rofe'ning o'lim e'lonini eshitmagunimcha jilmadim. (U) dedi: Men turdim, menda hech og'riq (asorat) yo'qdek edi, toki Nabiy sollallahu alayhi vasallamga keldik va unga (bu haqda) xabar berdik.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى أَبِي رَافِعٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ بَيْتَهُ لَيْلاً، فَقَتَلَهُ وَهْوَ نَائِمٌ.
Abdulloh ibn Muhammad menga aytdi, Yahyo ibn Odam bizga aytdi, Yahyo ibn Abu Zoida bizga aytdi, otasidan, Abu Is'hoqdan, Baro ibn Ozib roziyallahu anhumodan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ansorlardan bir guruhni Abu Rofe'ga (qarshi) jo'natdi. Abdulloh ibn Atik uning uyiga kechasi kirdi va uni uxlab yotganida o'ldirdi.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ الْيَرْبُوعِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ كُنْتُ كَاتِبًا لَهُ قَالَ كَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أَوْفَى حِينَ خَرَجَ إِلَى الْحَرُورِيَّةِ فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ أَيَّامِهِ الَّتِي لَقِيَ فِيهَا الْعَدُوَّ انْتَظَرَ حَتَّى مَالَتِ الشَّمْسُ. ثُمَّ قَامَ فِي النَّاسِ فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ لاَ تَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُوِّ وَسَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ، فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاصْبِرُوا وَاعْلَمُوا أَنَّ الْجَنَّةَ تَحْتَ ظِلاَلِ السُّيُوفِ ـ ثُمَّ قَالَ ـ اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ وَمُجْرِيَ السَّحَابِ وَهَازِمَ الأَحْزَابِ اهْزِمْهُمْ وَانْصُرْنَا عَلَيْهِمْ ". وَقَالَ مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ حَدَّثَنِي سَالِم أَبُو النَّضْرِ كُنْتُ كَاتِبًا لِعُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ فَأَتَاهُ كِتَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُو ".
Yusuf ibn Muso bizga aytdi, Osim ibn Yusuf Yarbu'iy bizga aytdi, Abu Is'hoq Fazoriy bizga aytdi, Muso ibn Uqbadan, u dedi: Solim Abun-Nazr menga aytdi — Umar ibn Ubaydullohning ozod qilgan quli, men uning kotibi edim — u dedi: Abdulloh ibn Abu Avfo unga, Haruriyya (xavorijlar) tomon chiqqan paytida (xat) yozdi, men uni o'qidim, unda shunday edi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dushman bilan to'qnashgan kunlaridan birida, quyosh og'guncha kutdi. So'ng odamlar orasida turib dedi: «Ey odamlar, dushman bilan uchrashishni tilamanglar, Allahdan ofiyat so'ranglar. Agar ularga ro'baru kelsangiz, sabr qilinglar va bilingki, jannat qilichlar soyasi ostidadir». So'ng dedi: «Allahim, ey Kitobni nozil qilguvchi, bulutni haydaguvchi, (kofir) to'dalarni mag'lub qilguvchi! Ularni mag'lub qil va bizni ularga qarshi nusratla». Muso ibn Uqba dedi: Solim Abun-Nazr menga aytdi: Men Umar ibn Ubaydullohning kotibi edim, unga Abdulloh ibn Abu Avfo roziyallahu anhumoning xati keldi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Dushman bilan uchrashishni tilamanglar», dedi.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ الْيَرْبُوعِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ كُنْتُ كَاتِبًا لَهُ قَالَ كَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أَوْفَى حِينَ خَرَجَ إِلَى الْحَرُورِيَّةِ فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ أَيَّامِهِ الَّتِي لَقِيَ فِيهَا الْعَدُوَّ انْتَظَرَ حَتَّى مَالَتِ الشَّمْسُ. ثُمَّ قَامَ فِي النَّاسِ فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ لاَ تَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُوِّ وَسَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ، فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاصْبِرُوا وَاعْلَمُوا أَنَّ الْجَنَّةَ تَحْتَ ظِلاَلِ السُّيُوفِ ـ ثُمَّ قَالَ ـ اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ وَمُجْرِيَ السَّحَابِ وَهَازِمَ الأَحْزَابِ اهْزِمْهُمْ وَانْصُرْنَا عَلَيْهِمْ ". وَقَالَ مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ حَدَّثَنِي سَالِم أَبُو النَّضْرِ كُنْتُ كَاتِبًا لِعُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ فَأَتَاهُ كِتَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُو ".
Yusuf ibn Muso bizga aytdi, Osim ibn Yusuf Yarbu'iy bizga aytdi, Abu Is'hoq Fazoriy bizga aytdi, Muso ibn Uqbadan, u dedi: Solim Abun-Nazr menga aytdi — Umar ibn Ubaydullohning ozod qilgan quli, men uning kotibi edim — u dedi: Abdulloh ibn Abu Avfo unga, Haruriyya (xavorijlar) tomon chiqqan paytida (xat) yozdi, men uni o'qidim, unda shunday edi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dushman bilan to'qnashgan kunlaridan birida, quyosh og'guncha kutdi. So'ng odamlar orasida turib dedi: «Ey odamlar, dushman bilan uchrashishni tilamanglar, Allahdan ofiyat so'ranglar. Agar ularga ro'baru kelsangiz, sabr qilinglar va bilingki, jannat qilichlar soyasi ostidadir». So'ng dedi: «Allahim, ey Kitobni nozil qilguvchi, bulutni haydaguvchi, (kofir) to'dalarni mag'lub qilguvchi! Ularni mag'lub qil va bizni ularga qarshi nusratla». Muso ibn Uqba dedi: Solim Abun-Nazr menga aytdi: Men Umar ibn Ubaydullohning kotibi edim, unga Abdulloh ibn Abu Avfo roziyallahu anhumoning xati keldi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Dushman bilan uchrashishni tilamanglar», dedi.
وَقَالَ أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُوِّ، فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاصْبِرُوا ".
Abu Omir dedi: Mug'ira ibn Abdurahmon bizga aytdi, Abuz-Zinoddan, A'rajdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, u dedi: «Dushman bilan uchrashishni tilamanglar; agar ularga ro'baru kelsangiz, sabr qilinglar».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هَلَكَ كِسْرَى ثُمَّ لاَ يَكُونُ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَقَيْصَرٌ لَيَهْلِكَنَّ ثُمَّ لاَ يَكُونُ قَيْصَرٌ بَعْدَهُ، وَلَتُقْسَمَنَّ كُنُوزُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ". وَسَمَّى الْحَرْبَ خَدْعَةً
Abdulloh ibn Muhammad bizga aytdi, Abdurazzoq bizga aytdi, Ma'mar bizga xabar berdi, Hammomdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, u dedi: «Kisro halok bo'ldi, so'ng undan keyin Kisro bo'lmaydi; Qaysar ham albatta halok bo'ladi, so'ng undan keyin Qaysar bo'lmaydi; ularning xazinalari albatta Allah yo'lida taqsimlanadi». Va u urushni hiyla (xad'a) deb atadi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هَلَكَ كِسْرَى ثُمَّ لاَ يَكُونُ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَقَيْصَرٌ لَيَهْلِكَنَّ ثُمَّ لاَ يَكُونُ قَيْصَرٌ بَعْدَهُ، وَلَتُقْسَمَنَّ كُنُوزُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ". وَسَمَّى الْحَرْبَ خَدْعَةً
Abdulloh ibn Muhammad bizga aytdi, Abdurazzoq bizga aytdi, Ma'mar bizga xabar berdi, Hammomdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, u dedi: «Kisro halok bo'ldi, so'ng undan keyin Kisro bo'lmaydi; Qaysar ham albatta halok bo'ladi, so'ng undan keyin Qaysar bo'lmaydi; ularning xazinalari albatta Allah yo'lida taqsimlanadi». Va u urushni hiyla (xad'a) deb atadi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَصْرَمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْحَرْبَ خُدْعَةً.
Abu Bakr ibn Asram bizga aytdi, Abdulloh bizga xabar berdi, Ma'mar bizga xabar berdi, Hammom ibn Munabbihdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam urushni hiyla (xud'a) deb atadi.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْحَرْبُ خُدْعَةٌ ".
Sadaqa ibnul-Fazl bizga aytdi, Ibn Uyayna bizga xabar berdi, Amrdan, u Jobir ibn Abdulloh roziyallahu anhumoni eshitdi, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Urush hiyladir», dedi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ، فَإِنَّهُ قَدْ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ ". قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ هَذَا ـ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ عَنَّانَا وَسَأَلَنَا الصَّدَقَةَ، قَالَ وَأَيْضًا وَاللَّهِ قَالَ فَإِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاهُ فَنَكْرَهُ أَنْ نَدَعَهُ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُهُ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُهُ حَتَّى اسْتَمْكَنَ مِنْهُ فَقَتَلَهُ.
Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Amr ibn Dinordan, Jobir ibn Abdulloh roziyallahu anhumodan: Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedi: «Ka'b ibnul-Ashrafni (yo'qotishga) kim (qodir)? Chunki u Allah va Rasuliga ozor berdi». Muhammad ibn Maslama: «Uni o'ldirishimni xohlaysanmi, ey Rasulullah?», dedi. U: «Ha», dedi. (U) dedi: U (Muhammad) uning oldiga keldi va: «Bu (kishi) — ya'ni Nabiy sollallahu alayhi vasallam — bizni mashaqqatga soldi va bizdan sadaqa so'radi», dedi. U: «Allahga qasamki, yana (mashaqqat ko'rasiz)», dedi. (Muhammad): «Biz unga ergashib bo'ldik, uning ishi nimaga aylanishini ko'rmagunimizcha uni tark etishni yoqtirmaymiz», dedi. (U) dedi: U u bilan gaplashaverdi, toki undan (o'ldirishga) imkon topdi va uni o'ldirdi.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ ". فَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَأْذَنْ لِي فَأَقُولَ. قَالَ " قَدْ فَعَلْتُ ".
Abdulloh ibn Muhammad menga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Amrdan, Jobirdan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, u dedi: «Ka'b ibnul-Ashrafni (yo'qotishga) kim (qodir)?». Muhammad ibn Maslama: «Uni o'ldirishimni xohlaysanmi?», dedi. U: «Ha», dedi. U: «Menga izn ber, (uni aldash uchun bir nima) aytay», dedi. U: «Qildim (izn berdim)», dedi.
قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، فَحُدِّثَ بِهِ فِي نَخْلٍ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّخْلَ، طَفِقَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، وَابْنُ صَيَّادٍ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْرَمَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا صَافِ، هَذَا مُحَمَّدٌ، فَوَثَبَ ابْنُ صَيَّادٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ".
Lays dedi: Uqayl menga aytdi, Ibn Shihobdan, Solim ibn Abdullohdan, Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhumodan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam — yonida Ubayy ibn Ka'b bilan — Ibn Sayyod tomon jo'nadi. Unga u (Ibn Sayyod) xurmozorda (ekani) aytilgan edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uning oldiga xurmozorga kirganda, xurmo tanalari bilan to'sinib (yashirinib) bordi. Ibn Sayyod o'z qatifa (gilam)sida edi, undan g'o'ng'irlash (ovoz) chiqar edi. Ibn Sayyodning onasi Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni ko'rdi va: «Ey Sof, bu Muhammad», dedi. Shunda Ibn Sayyod sapchib turdi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Agar uni qo'yganida, (ish) ochiq bo'lardi», dedi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ يَنْقُلُ التُّرَابَ حَتَّى وَارَى التُّرَابُ شَعَرَ صَدْرِهِ، وَكَانَ رَجُلاً كَثِيرَ الشَّعَرِ وَهْوَ يَرْتَجِزُ بِرَجَزِ عَبْدِ اللَّهِ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا إِنَّ الأَعْدَاءَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا إِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَا يَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُ.
Musaddad bizga aytdi, Abul-Ahvas bizga aytdi, Abu Is'hoq bizga aytdi, Baro roziyallahu anhudan, u dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni Xandaq kuni ko'rdim, u tuproq tashir, toki tuproq ko'kragining junlarini bekitib yuborgan edi — u sersoch kishi edi — va Abdullohning rajazi (she'ri) bilan rajaz aytar edi: «Allahim, agar Sen bo'lmaganingda, biz hidoyat topmas, sadaqa bermas va namoz o'qimas edik. Bas, ustimizga sakina (xotirjamlik) nozil qil va (dushmanga) ro'baru kelsak, qadamlarni sobit qil. Albatta, dushmanlar bizga zo'ravonlik qildilar, ular fitnani istaganlarida biz bosh tortdik» — u buni baland ovozda aytar edi.