حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَمْزَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الأَعْمَشَ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍ شَهِدْتَ صِفِّينَ قَالَ نَعَمْ، فَسَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ، يَقُولُ اتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ، رَأَيْتُنِي يَوْمَ أَبِي جَنْدَلٍ وَلَوْ أَسْتَطِيعُ أَنْ أَرُدَّ، أَمْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَرَدَدْتُهُ، وَمَا وَضَعْنَا أَسْيَافَنَا عَلَى عَوَاتِقِنَا لأَمْرٍ يُفْظِعُنَا إِلاَّ أَسْهَلْنَ بِنَا إِلَى أَمْرٍ، نَعْرِفُهُ غَيْرِ أَمْرِنَا هَذَا.
Абдон бизга айтди, Абу Ҳамза бизга хабар берди, у деди: Аъмашни эшитдим, у деди: Мен Абу Воилдан: «Сиффинда ҳозир бўлдингми?», деб сўрадим. У: «Ҳа», деди: Мен Саҳл ибн Ҳунайфни шундай деганини эшитдим: «Ўз фикр-мулоҳазангизни (ҳақ деб билишда) айбланглар (шошманглар). Мен ўзимни Абу Жандал куни (Ҳудайбияда) кўрганман; агар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ишини (қарорига қарши) қайтаришга қодир бўлганимда, албатта уни қайтарардим. Биз қиличларимизни елкаларимизга қўйиб (жанг қилиб), бизни дахшатга соладиган бирор ишга (дуч келсак), улар бизни биз тушунадиган (осон) бир ишга олиб чиқар (етказар) эди — бу (Сиффин) ишимиздан бошқа».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو وَائِلٍ، قَالَ كُنَّا بِصِفِّينَ فَقَامَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا أَنْفُسَكُمْ فَإِنَّا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ، وَلَوْ نَرَى قِتَالاً لَقَاتَلْنَا، فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَهُمْ عَلَى الْبَاطِلِ فَقَالَ " بَلَى ". فَقَالَ أَلَيْسَ قَتْلاَنَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلاَهُمْ فِي النَّارِ قَالَ " بَلَى ". قَالَ فَعَلَى مَا نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا أَنَرْجِعُ وَلَمَّا يَحْكُمِ اللَّهُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَقَالَ " ابْنَ الْخَطَّابِ، إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَنْ يُضَيِّعَنِي اللَّهُ أَبَدًا ". فَانْطَلَقَ عُمَرُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَلَنْ يُضَيِّعَهُ اللَّهُ أَبَدًا. فَنَزَلَتْ سُورَةُ الْفَتْحِ، فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عُمَرَ إِلَى آخِرِهَا. فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَوَفَتْحٌ هُوَ قَالَ " نَعَمْ ".
Абдуллаҳ ибн Муҳаммад бизга айтди, Яҳё ибн Одам бизга айтди, Язид ибн Абдулазиз бизга айтди, отасидан, Ҳабиб ибн Абу Собит бизга айтди, у деди: Абу Воил менга айтди, у деди: Биз Сиффинда эдик. Саҳл ибн Ҳунайф туриб: «Эй одамлар, ўзларингизни айбланглар (фикрингизга шубҳа қилинглар). Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Ҳудайбия куни эдик; агар жангни (маъқул) кўрганимизда, албатта жанг қилардик. Шунда Умар ибн Хаттоб келиб: ‹Эй Расулуллаҳ, биз ҳақ устида, улар ботил устида эмасми?›, деди. У: ‹Ҳа›, деди. У: ‹Бизнинг ўликларимиз жаннатда, уларнинг ўликлари дўзахда эмасми?›, деди. У: ‹Ҳа›, деди. У: ‹Бўлмаса, нега дийнимизда пастлик (хорлик)ка рози бўламиз ва Аллаҳ биз билан улар ўртасида ҳукм қилмасдан туриб қайтамиз?›, деди. У: ‹Эй Ибнул-Хаттоб, мен Аллаҳнинг Расулиман, Аллаҳ мени ҳеч қачон зое қилмайди›, деди. Умар Абу Бакрнинг олдига бориб, унга ҳам Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга айтгани каби деди. У (Абу Бакр): ‹У Аллаҳнинг Расулидир, Аллаҳ уни ҳеч қачон зое қилмайди›, деди. Сўнг Фатҳ сураси нозил бўлди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни Умарга охиригача ўқиб берди. Умар: ‹Эй Расулуллаҳ, бу фатҳми?›, деди. У: ‹Ҳа›, деди», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ ابْنَةِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ قَدِمَتْ عَلَىَّ أُمِّي وَهْىَ مُشْرِكَةٌ فِي عَهْدِ قُرَيْشٍ، إِذْ عَاهَدُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمُدَّتِهِمْ، مَعَ أَبِيهَا، فَاسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أُمِّي قَدِمَتْ عَلَىَّ، وَهْىَ رَاغِبَةٌ، أَفَأَصِلُهَا قَالَ " نَعَمْ، صِلِيهَا ".
Қутайба ибн Саъид бизга айтди, Ҳотам бизга айтди, Ҳишом ибн Урвадан, отасидан, Асмо бинти Абу Бакр розияллаҳу анҳумодан, у деди: Менинг олдимга онам — у мушрика ҳолатда — Қурайш аҳди (сулҳи даври)да, улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан аҳдлашган ва муддатлари (давом этган) пайтда, отаси билан келди. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан фатво сўраб: «Эй Расулуллаҳ, онам менинг олдимга келди, у (менга меҳр билан) интилувчи, мен у билан сила-раҳм қилайми?», дедим. У: «Ҳа, у билан сила-раҳм қил», деди.