حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنِ الْجُعَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، قَالَ ذَهَبَتْ بِي خَالَتِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ أُخْتِي. وَقَعَ فَمَسَحَ رَأْسِي وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ، وَتَوَضَّأَ فَشَرِبْتُ مِنْ وَضُوئِهِ، ثُمَّ قُمْتُ خَلْفَ ظَهْرِهِ فَنَظَرْتُ إِلَى خَاتَمٍ بَيْنَ كَتِفَيْهِ. قَالَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْحُجْلَةُ مِنْ حُجَلِ الْفَرَسِ الَّذِي بَيْنَ عَيْنَيْهِ. قَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ مِثْلَ زِرِّ الْحَجَلَةِ
Muhammad ibn Ubaydulloh menga aytdi, Hotam bizga aytdi, Ju'ayd ibn Abdurahmondan, u dedi: Soib ibn Yazidni eshitdim, u dedi: Xolam meni Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldiga olib bordi va: «Ey Rasulullah, jiyanim kasal bo'lib qoldi», dedi. (Rasulullah) boshimni siladi va men uchun baraka(ga) duo qildi, tahorat oldi, men uning tahorat (suvi)dan ichdim, so'ng uning orqasi ortida turib, ikki yelka(si) orasidagi muhrga (xotam an-nubuvvaga) qaradim. Ibn Ubaydulloh dedi: «Hujla» — otning ko'zlari orasidagi (oq belgilardan) bir belgidir. Ibrohim ibn Hamza: «Hujla (choybarra)ning tugmasidek», dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ صَلَّى أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ الْعَصْرَ، ثُمَّ خَرَجَ يَمْشِي فَرَأَى الْحَسَنَ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ، فَحَمَلَهُ عَلَى عَاتِقِهِ وَقَالَ بِأَبِي شَبِيهٌ بِالنَّبِيِّ لاَ شَبِيهٌ بِعَلِيٍّ. وَعَلِيٌّ يَضْحَكُ.
Abu Osim bizga aytdi, Umar ibn Sa'id ibn Abu Husaydan, Ibn Abu Mulaykadan, Uqba ibnul-Horisdan, u dedi: Abu Bakr roziyallahu anhu asr (namozi)ni o'qidi, so'ng yurib chiqdi va Hasanni bolalar bilan o'ynalayotganini ko'rdi, uni yelkasi ustiga ko'tardi va: «Otam (fido bo'lsin), (bu bola) Nabiyga o'xshaydi, Aliga o'xshamaydi», dedi. Ali esa kular edi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الْحَسَنُ يُشْبِهُهُ.
Ahmad ibn Yunus bizga aytdi, Zuhayr bizga aytdi, Ismoil bizga aytdi, Abu Juhayfa roziyallahu anhudan, u dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni ko'rdim, Hasan unga o'xshar edi.
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ يُشْبِهُهُ قُلْتُ لأَبِي جُحَيْفَةَ صِفْهُ لِي. قَالَ كَانَ أَبْيَضَ قَدْ شَمِطَ. وَأَمَرَ لَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِثَلاَثَ عَشْرَةَ قَلُوصًا قَالَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ نَقْبِضَهَا.
Amr ibn Ali menga aytdi, Ibn Fuzayl bizga aytdi, Ismoil ibn Abu Xolid bizga aytdi, u dedi: Abu Juhayfa roziyallahu anhuni eshitdim, u dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni ko'rdim, Hasan ibn Ali alayhimassalom unga o'xshar edi. Men Abu Juhayfaga: «Uni menga ta'rifla», dedim. U: «U oq (yuzli), (sochiga) oqlik aralashgan edi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam bizga o'n uchta yosh tuya (berishni) buyurdi. (Abu Juhayfa) dedi: Biz ularni olmasdan turib, Nabiy sollallahu alayhi vasallam vafot etdi», dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ وَهْبٍ أَبِي جُحَيْفَةَ السُّوَائِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَرَأَيْتُ بَيَاضًا مِنْ تَحْتِ شَفَتِهِ السُّفْلَى الْعَنْفَقَةَ.
Abdulloh ibn Rajo bizga aytdi, Isroil bizga aytdi, Abu Is'hoqdan, Vahb Abu Juhayfa Suvoiydan, u dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni ko'rdim va uning past labi ostidagi anfaqada (jag' soqolida) oqlikni ko'rdim.
حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا حَرِيزُ بْنُ عُثْمَانَ، أَنَّهُ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بُسْرٍ صَاحِبَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَرَأَيْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ شَيْخًا قَالَ كَانَ فِي عَنْفَقَتِهِ شَعَرَاتٌ بِيضٌ.
Isom ibn Xolid bizga aytdi, Hariz ibn Usmon bizga aytdi: U Nabiy sollallahu alayhi vasallamning sahobasi Abdulloh ibn Busrdan so'radi: «Aytchi, Nabiy sollallahu alayhi vasallam keksaymidi (qarimidi)?». U: «Uning anfaqasida (jag' soqolida) bir necha oq tuklar bor edi», dedi.
حَدَّثَنِي ابْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَصِفُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَانَ رَبْعَةً مِنَ الْقَوْمِ، لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ، أَزْهَرَ اللَّوْنِ لَيْسَ بِأَبْيَضَ أَمْهَقَ وَلاَ آدَمَ، لَيْسَ بِجَعْدٍ قَطَطٍ وَلاَ سَبْطٍ رَجِلٍ، أُنْزِلَ عَلَيْهِ وَهْوَ ابْنُ أَرْبَعِينَ، فَلَبِثَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ يُنْزَلُ عَلَيْهِ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعَرَةً بَيْضَاءَ. قَالَ رَبِيعَةُ فَرَأَيْتُ شَعَرًا مِنْ شَعَرِهِ، فَإِذَا هُوَ أَحْمَرُ فَسَأَلْتُ فَقِيلَ احْمَرَّ مِنَ الطِّيبِ.
Ibn Bukayr menga aytdi, Lays menga aytdi, Xoliddan, Sa'id ibn Abu Hiloldan, Robia ibn Abu Abdurahmondan, u dedi: Anas ibn Molikni Nabiy sollallahu alayhi vasallamni ta'riflayotganini eshitdim, u dedi: «U qavmnin o'rta bo'ylisi edi — na uzun, na kalta; ochiq (nurli) rangli — na o'ta oq, na bug'doyrang; sochi na o'ralgan jingalak, na to'g'ri-osilgan edi. Unga qirq yoshida (vahy) nozil qilindi, Makkada o'n yil unga nozil qilinib turdi, Madinada o'n yil (turdi). Uning boshi va soqolida yigirma oq tuk yo'q edi». Robia dedi: Men uning sochidan bir tukni ko'rdim, birdan u qizil edi. Men so'radi, menga: «U xushbo'u(modda)dan qizardi», deyildi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ، وَلاَ بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ، وَلَيْسَ بِالآدَمِ وَلَيْسَ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ وَلاَ بِالسَّبْطِ، بَعَثَهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً، فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ، وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ، فَتَوَفَّاهُ اللَّهُ، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعْرَةً بَيْضَاءَ.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi, Molik ibn Anas bizga xabar berdi, Robia ibn Abu Abdurahmondan, Anas ibn Molik roziyallahu anhudan: U uning shunday deganini eshitdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam na o'ta uzun, na kalta; na o'ta oq, na bug'doyrang; na o'ralgan jingalak, na to'g'ri (sochli) edi. Allah uni qirq yoshi boshida (payg'ambar qilib) yubordi; Makkada o'n yil, Madinada o'n yil turdi; so'ng Allah uni vafot ettirdi, uning boshi va soqolida yigirma oq tuk yo'q edi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ وَجْهًا وَأَحْسَنَهُ خَلْقًا، لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ.
Ahmad ibn Sa'id Abu Abdulloh bizga aytdi, Is'hoq ibn Mansur bizga aytdi, Ibrohim ibn Yusuf bizga aytdi, otasidan, Abu Is'hoqdan, u dedi: Baroni eshitdim, u der edi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam odamlarning eng chiroyli yuzlisi va eng go'zal xilqatlisi edi; na o'ta uzun, na kalta (edi).
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسًا هَلْ خَضَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لاَ، إِنَّمَا كَانَ شَىْءٌ فِي صُدْغَيْهِ.
Abu Nu'aym bizga aytdi, Hammom bizga aytdi, Qatodadan, u dedi: Men Anasdan: «Nabiy sollallahu alayhi vasallam (sochini) bo'yaganmi?», deb so'radim. U: «Yo'q; faqat chakkalarida bir oz (oq tuk) bor edi (xolos)», dedi.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَرْبُوعًا، بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ، لَهُ شَعَرٌ يَبْلُغُ شَحْمَةَ أُذُنِهِ، رَأَيْتُهُ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ، لَمْ أَرَ شَيْئًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهُ. قَالَ يُوسُفُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِيهِ إِلَى مَنْكِبَيْهِ.
Hafs ibn Umar bizga aytdi, Shu'ba bizga aytdi, Abu Is'hoqdan, Baro ibn Ozib roziyallahu anhumodan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam o'rta bo'yli, ikki yelka(si) orasi keng, sochi qulog'i yumshog'iga (bo'lagiga) yetadigan edi. Men uni qizil hulla(kiyim)da ko'rdim; undan ko'ra chiroyliroq biror narsani hech ko'rmadim. Yusuf ibn Abu Is'hoq otasidan: «(Sochi) ikki yelkasigacha (yetar edi)», dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سُئِلَ الْبَرَاءُ أَكَانَ وَجْهُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ السَّيْفِ قَالَ لاَ بَلْ مِثْلَ الْقَمَرِ.
Abu Nu'aym bizga aytdi, Zuhayr bizga aytdi, Abu Is'hoqdan, u dedi: Barodan: «Nabiy sollallahu alayhi vasallamning yuzi qilich(dek uzun)midi?», deb so'raldi. U: «Yo'q, balki oy(dek dumaloq, nurli) edi», dedi.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مَنْصُورٍ أَبُو عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَعْوَرُ، بِالْمَصِّيصَةِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ إِلَى الْبَطْحَاءِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ. {قَالَ شُعْبَةُ} وَزَادَ فِيهِ عَوْنٌ عَنْ أَبِيهِ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ كَانَ يَمُرُّ مِنْ وَرَائِهَا الْمَرْأَةُ، وَقَامَ النَّاسُ فَجَعَلُوا يَأْخُذُونَ يَدَيْهِ، فَيَمْسَحُونَ بِهَا وُجُوهَهُمْ، قَالَ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ، فَوَضَعْتُهَا عَلَى وَجْهِي، فَإِذَا هِيَ أَبْرَدُ مِنَ الثَّلْجِ، وَأَطْيَبُ رَائِحَةً مِنَ الْمِسْكِ.
Hasan ibn Mansur Abu Ali bizga aytdi, Hajjoj ibn Muhammad A'var Massisada bizga aytdi, Shu'ba bizga aytdi, Hakamdan, u dedi: Abu Juhayfani eshitdim, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam tush (qaynoq) vaqtida Bat'hoga chiqdi, tahorat oldi, so'ng peshinni ikki rakat, asrni ikki rakat o'qidi, oldida (sutra qilib) anaza (kalta nayza) bor edi. Shu'ba dedi: Unga Avn otasi Abu Juhayfadan ziyoda qildi: u dedi: Uning ortidan ayol o'tar edi. Odamlar turib, uning ikki qo'lini olib, ular bilan yuzlarini sila boshladi. (Abu Juhayfa) dedi: Men uning qo'lini olib, uni yuzimga qo'ydim, birdan u qordan sovuqroq, miskdan xushbo'uroq edi.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدَ النَّاسِ، وَأَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ، حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ، وَكَانَ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ، فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ.
Abdon bizga aytdi, Abdulloh bizga aytdi, Yunus bizga xabar berdi, Zuhriydan, u dedi: Ubaydulloh ibn Abdulloh menga aytdi, Ibn Abbos roziyallahu anhumodan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam odamlarning eng saxiysi edi, eng saxiy bo'lgan (vaqti) Ramazonda — Jibril uni uchratganida — bo'lar edi. Jibril alayhissalom uni Ramazonning har kechasida uchratar va u bilan Qur'anni mudorasa (o'qib-takrorlash) qilar edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam yaxshilik (qilish) bilan esuvchi shamoldan ham saxiyroq edi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا مَسْرُورًا تَبْرُقُ أَسَارِيرُ وَجْهِهِ، فَقَالَ " أَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ الْمُدْلِجِيُّ لِزَيْدٍ وَأُسَامَةَ ـ وَرَأَى أَقْدَامَهُمَا ـ إِنَّ بَعْضَ هَذِهِ الأَقْدَامِ مِنْ بَعْضٍ ".
Yahyo bizga aytdi, Abdurazzoq bizga aytdi, Ibn Jurayj bizga aytdi, u dedi: Ibn Shihob menga xabar berdi, Urvadan, Oisha roziyallahu anhodan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uning oldiga xursand holda — yuzining chizgilari porlab — kirdi va: «Mudlijiy Zayd va Usomaga nima deganini — ikkalasinin oyoqlarini ko'rib — eshitmadingmi: ‹Albatta, bu oyoqlarning ba'zisi ba'zisidandir (ya'ni ota-bola)›, (deganini)?!», dedi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ تَبُوكَ، قَالَ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَبْرُقُ وَجْهُهُ مِنَ السُّرُورِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سُرَّ اسْتَنَارَ وَجْهُهُ، حَتَّى كَأَنَّهُ قِطْعَةُ قَمَرٍ، وَكُنَّا نَعْرِفُ ذَلِكَ مِنْهُ.
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Uqayldan, Ibn Shihobdan, Abdurahmon ibn Abdulloh ibn Ka'bdan: Abdulloh ibn Ka'b dedi: Men Ka'b ibn Molikni — u Tabukdan ortda qolganini (hikoya qilganida) — eshitdim, u dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga salom berganimda, uning yuzi xursandlikdan porlar edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam xursand bo'lganida, yuzi nurlanar, hatto go'yo bir bo'lak oy (kabi) bo'lar edi; biz buni undan (shu alomatdan) tanir edik.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بُعِثْتُ مِنْ خَيْرِ قُرُونِ بَنِي آدَمَ قَرْنًا فَقَرْنًا، حَتَّى كُنْتُ مِنَ الْقَرْنِ الَّذِي كُنْتُ فِيهِ ".
Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi, Ya'qub ibn Abdurahmon bizga aytdi, Amrdan, Sa'id Maqburiydan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Men Odam bolalarinin eng yaxshi asrlaridan — asrdan asrga (o'tib) — yuborildim, toki men o'zim (yashagan) asrdan bo'ldim».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْدِلُ شَعَرَهُ، وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرُقُونَ رُءُوسَهُمْ فَكَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَسْدِلُونَ رُءُوسَهُمْ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ مُوَافَقَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِشَىْءٍ، ثُمَّ فَرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ.
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Yunusdan, Ibn Shihobdan, u dedi: Ubaydulloh ibn Abdulloh menga xabar berdi, Ibn Abbos roziyallahu anhumodan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam sochini (peshonaga) osiltirar edi, mushriklar esa boshlarini (ikki tomonga) ajratar (tarar) edilar. Ahli kitob esa boshlarini osiltirar edilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam o'ziga biror narsa (haqida amr) buyurilmagan narsada ahli kitobga muvofiq kelishni yaxshi ko'rar edi. So'ng Rasulullah sollallahu alayhi vasallam sochini (o'rtadan) ajratdi (taradi).
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا وَكَانَ يَقُولُ " إِنَّ مِنْ خِيَارِكُمْ أَحْسَنَكُمْ أَخْلاَقًا ".
Abdon bizga aytdi, Abu Hamzadan, A'mashdan, Abu Voildan, Masruqdan, Abdulloh ibn Amr roziyallahu anhumodan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam fohish (so'kuvchi) ham, fohishlik qiluvchi ham emas edi va: «Albatta, sizlarning eng yaxshilaringiz — axloqi eng go'zalingizdir», der edi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ مَا خُيِّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَمْرَيْنِ إِلاَّ أَخَذَ أَيْسَرَهُمَا، مَا لَمْ يَكُنْ إِثْمًا، فَإِنْ كَانَ إِثْمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْهُ، وَمَا انْتَقَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِنَفْسِهِ، إِلاَّ أَنْ تُنْتَهَكَ حُرْمَةُ اللَّهِ فَيَنْتَقِمَ لِلَّهِ بِهَا.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi, Molik bizga xabar berdi, Ibn Shihobdan, Urva ibn Zubayrdan, Oisha roziyallahu anhodan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ikki ish orasida ixtiyor berilsa, faqat ularning osonroqini olar edi — u gunoh bo'lmasa; agar gunoh bo'lsa, undan odamlarning eng yirog'i bo'lar edi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam o'z nafsi uchun (hech kimdan) o'ch olmas edi, faqat Allahning hurmati buzilsa, u (paytda) Allah uchun o'ch olar edi.