Сизни жаннатдан чиқармасин

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ النَّجَّارِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حَاجَّ مُوسَى آدَمَ، فَقَالَ لَهُ أَنْتَ الَّذِي أَخْرَجْتَ النَّاسَ مِنَ الْجَنَّةِ بِذَنْبِكَ وَأَشْقَيْتَهُمْ‏.‏ قَالَ قَالَ آدَمُ يَا مُوسَى أَنْتَ الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي أَوْ قَدَّرَهُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي ‏"‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏‏.‏

Қутайба бизга айтди, Айюб ибн ан-Нажжор бизга айтди, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан: У деди: «Мусо Одам билан баҳслашди. Унга: «Сен ўз гуноҳинг билан одамларни жаннатдан чиқарган ва уларни бахтсиз қилган кишимисан?» деди. (Набий) деди: Одам: «Эй Мусо, сен Аллаҳ ўз рисолати ва каломи билан танлаб олган кишисан. Мени Аллаҳ — мени яратишидан олдин менга ёзган — ёки: мени яратишидан олдин менга тақдир қилган — бир иш учун мени кояйсанми?» деди.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Шунда Одам Мусони енгди.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَالْكَهْفُ وَمَرْيَمُ وَطَهَ وَالأَنْبِيَاءُ هُنَّ مِنَ الْعِتَاقِ الأُوَلِ، وَهُنَّ مِنْ تِلاَدِي‏.‏ وَقَالَ قَتَادَةُ ‏{‏جُذَاذًا‏}‏ قَطَّعَهُنَّ‏.‏ وَقَالَ الْحَسَنُ ‏{‏فِي فَلَكٍ‏}‏ مِثْلِ فَلْكَةِ الْمِغْزَلِ ‏{‏يَسْبَحُونَ‏}‏ يَدُورُونَ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏نَفَشَتْ‏}‏ رَعَتْ ‏{‏يُصْحَبُونَ‏}‏ يُمْنَعُونَ‏.‏ ‏{‏أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً‏}‏ قَالَ دِينُكُمْ دِينٌ وَاحِدٌ‏.‏ وَقَالَ عِكْرِمَةُ‏.‏ ‏{‏حَصَبُ‏}‏ حَطَبُ بِالْحَبَشِيَّةِ‏.‏ وَقَالَ غَيْرُهُ ‏{‏أَحَسُّوا‏}‏ تَوَقَّعُوهُ مِنْ أَحْسَسْتُ‏.‏ ‏{‏خَامِدِينَ‏}‏ هَامِدِينَ‏.‏ حَصِيدٌ مُسْتَأْصَلٌ يَقَعُ عَلَى الْوَاحِدِ وَالاِثْنَيْنِ وَالْجَمِيعِ‏.‏ ‏{‏لاَ يَسْتَحْسِرُونَ‏}‏ لاَ يُعْيُونَ، وَمِنْهُ حَسِيرٌ، وَحَسَرْتُ بَعِيرِي‏.‏ عَمِيقٌ بَعِيدٌ‏.‏ ‏{‏نُكِسُوا‏}‏ رُدُّوا‏.‏ ‏{‏صَنْعَةَ لَبُوسٍ‏}‏ الدُّرُوعُ‏.‏ ‏{‏تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ‏}‏ اخْتَلَفُوا، الْحَسِيسُ وَالْحِسُّ وَالْجَرْسُ وَالْهَمْسُ وَاحِدٌ، وَهْوَ مِنَ الصَّوْتِ الْخَفِيِّ ‏{‏آذَنَّاكَ‏}‏ أَعْلَمْنَاكَ ‏{‏آذَنْتُكُمْ‏}‏ إِذَا أَعْلَمْتَهُ فَأَنْتَ وَهْوَ عَلَى سَوَاءٍ لَمْ تَغْدِرْ‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ ‏{‏لَعَلَّكُمْ تُسْأَلُونَ‏}‏ تُفْهَمُونَ ‏{‏ارْتَضَى‏}‏ رَضِيَ‏.‏ ‏{‏التَّمَاثِيلُ‏}‏ الأَصْنَامُ، السِّجِلُّ الصَّحِيفَةُ‏.‏

Муҳаммад ибн Башшор бизга айтди, Ғундар бизга айтди, Шуъба бизга айтди, у Абу Ишоқдан, деди: Мен Абдурраҳмон ибн Язиддан эшитдим, у Абдуллаҳдан: У айтди: Бани Исроил (Исро), Каҳф, Марям, Тоҳо ва Анбиё — улар эски, қадимгилардандур (илк нозил бўлганлардан), ва улар менинг эски мол-мулкимдир (ёдлаганларимдир). Қатода деди: «Жузозан» — уларни бўлак-бўлак қилди. ал-Ҳасан деди: «Фи фалак» — урчуқ ғалтаги (чархпалаги) каби. «Ясбаҳуна» — айланадилар. Ибн Аббос деди: «Нафашат» — ўтлади. «Юшабуна» — ман қилинадилар (ҳимояланмайдилар). «Умматукум умматан ваҳидатан» — дийнингиз бир дийндур. Икрима деди: «Ҳасаб» — ҳабашчада ўт (ёқилғи). Бошқаси деди: «Аҳассу» — уни кутдилар, «аҳсасту»дан. «Хомидийн» — сўниб қолгувчилар. «Ҳасийд» — илдизидан юлинган, бир, икки ва кўпга (ҳам) ишлатилади. «Ла ястаҳсируна» — чарчамайдилар, ундан «ҳасир» ва «туямни чарчатдим». «Амийқ» — узоқ. «Нукису» — қайтарилдилар. «Санъата лабус» — совутлар. «Тақаттаъу амраҳум» — ихтилоф қилдилар. «ал-ҳасис», «ал-ҳисс», «ал-жарс» ва «ал-ҳамс» — бир, у паст (сокин) овоздандир. «Азаннока» — сенга билдирдик. «Азантукум» — уни билдирсанг, сен ва у баробарсиз, хиёнат қилмадинг. Мужоҳид деди: «Лаъаллакум тусъалуна» — англайсиз. «Иртазо» — рози бўлди. «ат-Тамасийл» — бутлар. «ас-Сижилл» — саҳифа.