باب قَوْلِهِ {وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ}
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا يَنْبَغِي لأَحَدٍ أَنْ يَكُونَ خَيْرًا مِنِ ابْنِ مَتَّى ".
Қутайба ибн Саид, Жарирдан, у Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳеч кимга Матто ўғлидан (Юнус пайғамбардан) яхшироқман дейиш тўғри келмайди» дедилар.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى فَقَدْ كَذَبَ ".
Иброҳим ибн Мунзир, Муҳаммад ибн Фулайҳдан: Менга отам Ҳилол ибн Алидан — Бану Омир ибн Луъайдан — у Ато ибн Ясордан, у Абу Ҳурайрадан (розияллаҳу анҳу), у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: «Ким мен Юнус ибн Маттодан яхшироқман деса, ёлғон айтибди» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْعَوَّامِ، قَالَ سَأَلْتُ مُجَاهِدًا عَنِ السَّجْدَةِ، فِي ص قَالَ سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ {أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}. وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَسْجُدُ فِيهَا.
Муҳаммад ибн Башшор, Ғундардан, у Шуъбадан, у Аввомдан ривоят қилади: Мен Мужоҳиддан Сод (сураси)даги сажда ҳақида сўрадим. У: Ибн Аббосдан сўралган эди, у: «Ана ўшалар Аллаҳ ҳидоят қилган зотлардир, бас, уларнинг ҳидоятига эргаш» деди. Ибн Аббос унда (Сод сурасида) сажда қиларди, деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّنَافِسِيُّ، عَنِ الْعَوَّامِ، قَالَ سَأَلْتُ مُجَاهِدًا عَنْ سَجْدَةِ، ص فَقَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ مِنْ أَيْنَ سَجَدْتَ فَقَالَ أَوَمَا تَقْرَأُ {وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُدَ وَسُلَيْمَانَ} {أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ} فَكَانَ دَاوُدُ مِمَّنْ أُمِرَ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْتَدِيَ بِهِ، فَسَجَدَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. {عُجَابٌ} عَجِيبٌ. الْقِطُّ الصَّحِيفَةُ هُوَ هَا هُنَا صَحِيفَةُ الْحَسَنَاتِ. وَقَالَ مُجَاهِدٌ {فِي عِزَّةٍ} مُعَازِّينَ. {الْمِلَّةِ الآخِرَةِ} مِلَّةُ قُرَيْشٍ. الاِخْتِلاَقُ الْكَذِبُ. الأَسْبَابُ طُرُقُ السَّمَاءِ فِي أَبْوَابِهَا {جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ} يَعْنِي قُرَيْشًا {أُولَئِكَ الأَحْزَابُ} الْقُرُونُ الْمَاضِيَةُ. {فَوَاقٍ} رُجُوعٍ. {قِطَّنَا} عَذَابَنَا {اتَّخَذْنَاهُمْ سُخْرِيًّا} أَحَطْنَا بِهِمْ أَتْرَابٌ أَمْثَالٌ. وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ الأَيْدُ الْقُوَّةُ فِي الْعِبَادَةِ الأَبْصَارُ الْبَصَرُ فِي أَمْرِ اللَّهِ، {حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّي} مِنْ ذِكْرٍ. {طَفِقَ مَسْحًا} يَمْسَحُ أَعْرَافَ الْخَيْلِ وَعَرَاقِيبَهَا. {الأَصْفَادِ} الْوَثَاقِ.
Муҳаммад ибн Абдуллаҳ, Муҳаммад ибн Убайд Танофисийдан, у Аввомдан ривоят қилади: Мен Мужоҳиддан Сод (сураси)даги сажда ҳақида сўрадим. У: Мен Ибн Аббосдан: Қаердан (қайси асосга кўра) сажда қилдинг? дедим. У: «Унинг зурриётидан Довуд ва Сулаймонни (ҳам ҳидоят қилдик)» ва «Ана ўшалар Аллаҳ ҳидоят қилган зотлардир, бас, уларнинг ҳидоятига эргаш» (оятларини) ўқимайсанми? Довуд ҳам Набийингиз соллаллаҳу алайҳи васаллам унга эргашишга буюрилган зотлардан эди, деди. Шундай қилиб Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унда сажда қилдилар. «Ужоб» — ажойиб (ғаройиб). «Қитт» — саҳифа, бу ерда яхшиликлар саҳифасидир. Мужоҳид: «Фи изза» — қаршилик қилувчилар (кибрда); «Ал-миллатил охира» — Қурайш дини; «Ал-ихтилоқ» — ёлғон; «Ал-асбоб» — осмоннинг эшикларидаги йўллари; «Жундун маа ҳунаалика маҳзум» — Қурайш назарда тутилади; «Улаикал аҳзоб» — ўтиб кетган асрлар; «Фавоқ» — қайтиш; «Қиттона» — азобимиз; «Иттахазнааҳум сухрийян» — уларни қуршаб олдик; «Атроб» — ўхшашлар, деди. Ибн Аббос: «Ал-айд» — ибодатдаги куч; «Ал-абсор» — Аллаҳ ишидаги кўриш (басират); «Ҳуббал хайр ан зикри робби» — Роббим зикридан (юз ўгириб); «Тофиқо машан» — отларнинг ёлларини ва оёқ пайларини силарди; «Ал-асфод» — кишанлар, деди.