حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
Абдуллаҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ибн Масъуд Хайбарга келдилар ва хурмозор ичида айрилдилар. Абдуллаҳ ибн Саҳл ўлдирилди. Абдураҳмон ибн Саҳл ва Масъуднинг ўғиллари Ҳуваййиса ҳамда Муҳаййиса Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келдилар ва ўз дўстлари (қатли) ҳақида гапирдилар. Абдураҳмон (гапни) бошлади — у қавмнинг энг кичиги эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Каттани улуғла (каттага сўз бер)» дедилар — Яҳё: Гапни каттароқ олиб борсин (бошласин, демоқчи) — деди. Улар ўз дўстлари ҳақида гапирдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан эллик (киши)нинг қасамлари билан ўлдирилганингиз — ёки: дўстингиз — (қонига) ҳақли бўласизми?» дедилар. Улар: Эй Расулуллаҳ, биз кўрмаган иш (қандай қасам ичайлик)? дедилар. У: «Ундай бўлса, яҳудийлар улардан эллик (киши)нинг қасамлари билан сиздан (айбланишдан) холос бўладилар» дедилар. Улар: Эй Расулуллаҳ, (улар) кофир қавмдир-ку, дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга (Абдуллаҳнинг диятини) ўз томонидан (байтулмолдан) тўлаб бердилар. Саҳл: Мен ўша туялардан бир туяни топдйм (ушлаб олдим), у уларнинг қўтонига кирди ва мени оёғи билан тепди, деди. Лайс: Менга Яҳё, у Бушайрдан, у Саҳлдан айтиб берди (деди). Яҳё: Ўйлайманки, у: Рофиъ ибн Хадиж билан бирга (эшитдйм) деди (деди). Ибн Уяйна: Бизга Яҳё, у Бушайрдан, у Саҳлдан ёлғиз айтиб берди (деди).
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
Абдуллаҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ибн Масъуд Хайбарга келдилар ва хурмозор ичида айрилдилар. Абдуллаҳ ибн Саҳл ўлдирилди. Абдураҳмон ибн Саҳл ва Масъуднинг ўғиллари Ҳуваййиса ҳамда Муҳаййиса Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келдилар ва ўз дўстлари (қатли) ҳақида гапирдилар. Абдураҳмон (гапни) бошлади — у қавмнинг энг кичиги эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Каттани улуғла (каттага сўз бер)» дедилар — Яҳё: Гапни каттароқ олиб борсин (бошласин, демоқчи) — деди. Улар ўз дўстлари ҳақида гапирдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан эллик (киши)нинг қасамлари билан ўлдирилганингиз — ёки: дўстингиз — (қонига) ҳақли бўласизми?» дедилар. Улар: Эй Расулуллаҳ, биз кўрмаган иш (қандай қасам ичайлик)? дедилар. У: «Ундай бўлса, яҳудийлар улардан эллик (киши)нинг қасамлари билан сиздан (айбланишдан) холос бўладилар» дедилар. Улар: Эй Расулуллаҳ, (улар) кофир қавмдир-ку, дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга (Абдуллаҳнинг диятини) ўз томонидан (байтулмолдан) тўлаб бердилар. Саҳл: Мен ўша туялардан бир туяни топдйм (ушлаб олдим), у уларнинг қўтонига кирди ва мени оёғи билан тепди, деди. Лайс: Менга Яҳё, у Бушайрдан, у Саҳлдан айтиб берди (деди). Яҳё: Ўйлайманки, у: Рофиъ ибн Хадиж билан бирга (эшитдйм) деди (деди). Ибн Уяйна: Бизга Яҳё, у Бушайрдан, у Саҳлдан ёлғиз айтиб берди (деди).
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَخْبِرُونِي بِشَجَرَةٍ مَثَلُهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ، تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا، وَلاَ تَحُتُّ وَرَقَهَا ". فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ وَثَمَّ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، فَلَمَّا لَمْ يَتَكَلَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ ". فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَبِي قُلْتُ يَا أَبَتَاهْ وَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ. قَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَقُولَهَا لَوْ كُنْتَ قُلْتَهَا كَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ كَذَا وَكَذَا. قَالَ مَا مَنَعَنِي إِلاَّ أَنِّي لَمْ أَرَكَ وَلاَ أَبَا بَكْرٍ تَكَلَّمْتُمَا، فَكَرِهْتُ.
Мусаддад, Яҳёдан, у Убайдуллаҳдан: Менга Нофиъ, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо) айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Менга бир дарахтни хабар беринглар — унинг мисоли мусулмоннинг мисолидекдир: у Роббининг изни билан ҳар вақт мевасини беради, барги ҳам тўкилмайди» дедилар. Менинг кўнглимга у — хурмо дарахти экани тушди, аммо мен гапиришни ёқтирмадйм, ҳолбуки ўша ерда Абу Бакр ва Умар (ҳам) бор эди. Улар гапирмаганларида, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «У — хурмо дарахтидир» дедилар. Мен отам билан чиқганимда: Эй отажон, менинг кўнглимга у — хурмо дарахти экани тушган эди, дедим. У: Сни уни айтишдан нима тўсди? Агар сен уни айтган бўлсанг (эди), бу менга фалон-фалон (нарса)дан севимлироқ бўлар эди, деди. Мен: Мени фақат сени ва Абу Бакрни гапирмаганингизни кўрганим тўсди, шунда (гапиришни) ёқтирмадйм, дедим.