بَابُ هَلْ تُنْبَشُ قُبُورُ مُشْرِكِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَيُتَّخَذُ مَكَانَهَا مَسَاجِدَ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، وَأُمَّ سَلَمَةَ ذَكَرَتَا كَنِيسَةً رَأَيْنَهَا بِالْحَبَشَةِ فِيهَا تَصَاوِيرُ، فَذَكَرَتَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ أُولَئِكَ إِذَا كَانَ فِيهِمُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ فَمَاتَ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا، وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ، فَأُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ".
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё, Ҳишомдан ривоят қилди, у деди: менга отам, Оишадан хабар бердики, Умму Ҳабиба ва Умму Салама Ҳабашада (Эфиопияда) кўрган бир черков ҳақида — унинг ичида сувратлар бор эди — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га сўзлаб бердилар. У: «Албатта, анавилар — уларда бирор солиҳ киши бўлиб, вафот этса, қабри устига масжид қурар ва унда ўша сувратларни чизар эдилар. Мана шулар — қиёмат куни Аллаҳ ҳузурида яратиқларнинг энг ёмонларидир,» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَنَزَلَ أَعْلَى الْمَدِينَةِ، فِي حَىٍّ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ. فَأَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ أَرْبَعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى بَنِي النَّجَّارِ فَجَاءُوا مُتَقَلِّدِي السُّيُوفِ، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَاحِلَتِهِ، وَأَبُو بَكْرٍ رِدْفُهُ، وَمَلأُ بَنِي النَّجَّارِ حَوْلَهُ، حَتَّى أَلْقَى بِفِنَاءِ أَبِي أَيُّوبَ، وَكَانَ يُحِبُّ أَنْ يُصَلِّيَ حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ، وَيُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ، وَأَنَّهُ أَمَرَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ، فَأَرْسَلَ إِلَى مَلإٍ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ فَقَالَ " يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي بِحَائِطِكُمْ هَذَا ". قَالُوا لاَ وَاللَّهِ، لاَ نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلاَّ إِلَى اللَّهِ. فَقَالَ أَنَسٌ فَكَانَ فِيهِ مَا أَقُولُ لَكُمْ، قُبُورُ الْمُشْرِكِينَ، وَفِيهِ خَرِبٌ، وَفِيهِ نَخْلٌ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ، ثُمَّ بِالْخَرِبِ فَسُوِّيَتْ، وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ، فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ، وَجَعَلُوا عِضَادَتَيْهِ الْحِجَارَةَ، وَجَعَلُوا يَنْقُلُونَ الصَّخْرَ، وَهُمْ يَرْتَجِزُونَ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَهُمْ وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ لاَ خَيْرَ إِلاَّ خَيْرُ الآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ "
Бизга Мусаддад ривоят қилди, у деди: бизга Абдул-Ворис, Абут-Тайёҳдан, у Анасдан ривоят қилди, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Мадинага келдилар ва Мадинанинг юқори (қисми)да — Бани Амр ибн Авф дейиладиган маҳаллада — тушдилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларда ўн тўрт кеча турдилар, сўнг Бани Нажжорга (одам) юбордилар; улар қиличларини тақиб келдилар. Гўё мен ҳозир ҳам Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни уловларида — Абу Бакр ортларида (мингашиб), Бани Нажжор жамоаси атрофларида — кўриб тургандекман, ҳатто Абу Айюбнинг ҳовлисига тушдилар. У киши намоз вақти қаерда топса, ўша ерда намоз ўқишни яхши кўрар ва қўйлар қўтонида намоз ўқир эдилар. Сўнг масжид қуришни буюрдилар ва Бани Нажжор жамоасига (одам) юбориб: «Эй Бани Нажжор, мана шу боғингизни менга (сотиб) баҳоланг (нархини айтинг),» дедилар. Улар: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, биз унинг нархини фақат Аллаҳдан (ажр ўлароқ) сўраймиз,» дедилар. Анас деди: Унда мен сизларга айтаётганим — мушрикларнинг қабрлари, вайроналар ва хурмолар — бор эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мушрикларнинг қабрларини (буюрдилар), улар кўвиди; вайроналарни (буюрдилар), улар текисланди; хурмоларни (буюрдилар), улар кесилди. Сўнг хурмоларни масжиднинг қибласига (девор ўрнига) қатор қилди, икки томонини (эшик кесакларини) тошдан қилди. (Саҳобалар) тошларни ташир, (шу билан бирга) ражаз (қўшиқ) айтар эдилар; Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бирга эдилар ва: «Аллаҳим, охират хайридан ўзга (ҳақиқий) хайр йўқ; бас, ансорлар ва муҳожирларни мағфират қил!» дердилар.