باب صِحَّةِ الإِقْرَارِ بِالْقَتْلِ وَتَمْكِينِ وَلِيِّ الْقَتِيلِ مِنَ الْقِصَاصِ وَاسْتِحْبَابِ طَلَبِ الْعَفْوِ مِنْهُ
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ، بْنُ سَالِمٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ قَتَلَ رَجُلاً فَأَقَادَ وَلِيَّ الْمَقْتُولِ مِنْهُ فَانْطَلَقَ بِهِ وَفِي عُنُقِهِ نِسْعَةٌ يَجُرُّهَا فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ " . فَأَتَى رَجُلٌ الرَّجُلَ فَقَالَ لَهُ مَقَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَلَّى عَنْهُ . قَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِحَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ فَقَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَشْوَعَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّمَا سَأَلَهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُ فَأَبَى .
Ва менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Саид ибн Сулаймон ривоят қилди, бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Солим Алқама ибн Воилдан, у отасидан хабар берди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига бир кишини олиб келишди, у бир кишини ўлдирган эди. У ўлдирилганнинг валийсига ундан қасос олиш ҳуқуқини берди. У уни олиб кетди, бўйнида тасма бўлиб, уни судраб борарди. У ортга бурилганда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Қотил ҳам, мақтул ҳам дўзахдадир», деди. Шунда бир киши ўша (валий) кишининг олдига бориб, унга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сўзини айтди, у эса уни қўйиб юборди. Исмоил ибн Солим деди: Мен буни Ҳабиб ибн Абу Собитга айтдим, у эса: ‹Менга Ибн Ашвў ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ундан (валийдан) фақат уни авф этишини сўраган эди, у эса рад этди›, деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو يُونُسَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ، حَرْبٍ أَنَّ عَلْقَمَةَ بْنَ وَائِلٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ قَالَ إِنِّي لَقَاعِدٌ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَ رَجُلٌ يَقُودُ آخَرَ بِنِسْعَةٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا قَتَلَ أَخِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَقَتَلْتَهُ " . فَقَالَ إِنَّهُ لَوْ لَمْ يَعْتَرِفْ أَقَمْتُ عَلَيْهِ الْبَيِّنَةَ . قَالَ نَعَمْ . قَتَلْتُهُ قَالَ " كَيْفَ قَتَلْتَهُ " . قَالَ كُنْتُ أَنَا وَهُوَ نَخْتَبِطُ مِنْ شَجَرَةٍ فَسَبَّنِي فَأَغْضَبَنِي فَضَرَبْتُهُ بِالْفَأْسِ عَلَى قَرْنِهِ فَقَتَلْتُهُ . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَلْ لَكَ مِنْ شَىْءٍ تُؤَدِّيهِ عَنْ نَفْسِكَ " . قَالَ مَا لِي مَالٌ إِلاَّ كِسَائِي وَفَأْسِي . قَالَ " فَتَرَى قَوْمَكَ يَشْتَرُونَكَ " . قَالَ أَنَا أَهْوَنُ عَلَى قَوْمِي مِنْ ذَاكَ . فَرَمَى إِلَيْهِ بِنِسْعَتِهِ . وَقَالَ " دُونَكَ صَاحِبَكَ " . فَانْطَلَقَ بِهِ الرَّجُلُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ قَتَلَهُ فَهُوَ مِثْلُهُ " . فَرَجَعَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ قُلْتَ " إِنْ قَتَلَهُ فَهُوَ مِثْلُهُ " . وَأَخَذْتُهُ بِأَمْرِكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا تُرِيدُ أَنْ يَبُوءَ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ " . قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ - لَعَلَّهُ قَالَ - بَلَى . قَالَ " فَإِنَّ ذَاكَ كَذَاكَ " . قَالَ فَرَمَى بِنِسْعَتِهِ وَخَلَّى سَبِيلَهُ .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Муоз ал-Анбарий ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Абу Юнус Симок ибн Ҳарбдан ривоят қилдики, Алқама ибн Воил унга ривоят қилди, отаси унга ривоят қилиб деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан ўтирган эдим, шу пайт бир киши бошқасини тасма билан етаклаб келди ва: ‹Эй Расулуллаҳ, бу одам менинг акамни ўлдирди›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Уни ўлдирдингми?», деди. У (даъвогар): ‹Агар у иқрор бўлмаганида, мен унга қарши далил келтирар эдим›, деди. У (қотил): ‹Ҳа, мен уни ўлдирдим›, деди. У: «Уни қандай ўлдирдинг?», деди. У: ‹Мен ва у бир дарахтдан барг қоқаётган эдик, у мени сўкди ва ғазаблантирди, шунда мен уни болтам билан бошига уриб ўлдирдим›, деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Сенда ўзинг учун тўлайдиган бирор нарса борми?», деди. У: ‹Менинг ёпинчиғим ва болтамдан бошқа мол-мулким йўқ›, деди. У: «Қавминг сени сотиб олади деб ўйлайсанми?», деди. У: ‹Мен қавмим наздида бундан ҳам хорроқман›, деди. Шунда у (Расулуллаҳ) тасмасини унга (даъвогарга) отиб: «Шеригингни ол», деди. У киши уни олиб кетди. У ортга бурилганда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар уни ўлдирса, у ҳам худди унингдек (гуноҳкор) бўлади», деди. У қайтиб келиб: ‹Эй Расулуллаҳ, менга сен ‹Агар уни ўлдирса, у ҳам худди унингдек бўлади› деганинг етиб келди. Ҳолбуки, мен уни сенинг буйруғинг билан олиб кетган эдим›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «У сенинг гуноҳингни ҳам, шеригингнинг гуноҳини ҳам кўтариб кетишини истамайсанми?», деди. У: ‹Эй Аллаҳнинг Набийси› — эҳтимол у: ‹Ҳа›, деди. У: «Ана шу, ана шунақа», деди. У деди: Шунда у тасмасини отиб, унинг йўлини бўш қўйди.