وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا سِمَاكُ، بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَرِضْتُ فَأَرْسَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ دَعْنِي أَقْسِمْ مَالِي حَيْثُ شِئْتُ فَأَبَى . قُلْتُ فَالنِّصْفُ فَأَبَى . قُلْتُ فَالثُّلُثُ قَالَ فَسَكَتَ بَعْدَ الثُّلُثِ . قَالَ فَكَانَ بَعْدُ الثُّلُثُ جَائِزًا .
Menga Zuhayr ibn Harb ham rivoyat qildi, bizga Hasan ibn Muso rivoyat qildi, bizga Zuhayr rivoyat qildi, bizga Simok ibn Harb rivoyat qildi, menga Mus'ab ibn Sa'd otasidan rivoyat qildi, u dedi: Men kasal bo'ldim va Nabiy sollallahu alayhi vasallamga odam yubordim. Men: «Molimni xohlagan joyimga taqsimlashga qo'ying», - dedim, u rad etdi. «Yarmini?» - dedim, u rad etdi. «Uchdan birini?» - dedim, u uchdan biridan keyin sukut qildi, - dedi. So'ng uchdan biri joiz bo'lib qoldi, - dedi.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . وَلَمْ يَذْكُرْ فَكَانَ بَعْدُ الثُّلُثُ جَائِزًا .
Menga Muhammad ibnul Musanno va ibn Bashshor ham rivoyat qildilar, ikkalasi dedi: bizga Muhammad ibn Ja'far rivoyat qildi, bizga Shu'ba Simokdan shu isnod bilan unga o'xshash rivoyat qildi. Va: So'ng uchdan biri joiz bo'lib qoldi, - deganini zikr qilmadi.
وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ عَادَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ . قَالَ " لاَ " . قُلْتُ فَالنِّصْفُ . قَالَ " لاَ " . فَقُلْتُ أَبِالثُّلُثِ فَقَالَ " نَعَمْ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ " .
Menga Qosim ibn Zakariyo ham rivoyat qildi, bizga Husayn ibn Aliy rivoyat qildi, Zoidadan, Abdulmalik ibn Umaydan, Mus'ab ibn Sa'ddan, otasidan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam meni yo'qladilar. Men: «Butun molimni vasiyat qilaman», - dedim. U: «Yo'q», - dedilar. «Yarmini?» - dedim. U: «Yo'q», - dedilar. «Uchdan birinimi?» - dedim. U: «Ha, uchdan biri ham ko'p», - dedilar.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، حَدَّثَنَا الثَّقَفِيُّ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ عَمْرِو، بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ، عَنْ ثَلاَثَةٍ، مِنْ وَلَدِ سَعْدٍ كُلُّهُمْ يُحَدِّثُهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى سَعْدٍ يَعُودُهُ بِمَكَّةَ فَبَكَى قَالَ " مَا يُبْكِيكَ " . فَقَالَ قَدْ خَشِيتُ أَنْ أَمُوتَ بِالأَرْضِ الَّتِي هَاجَرْتُ مِنْهَا كَمَا مَاتَ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ اشْفِ سَعْدًا اللَّهُمَّ اشْفِ سَعْدًا " . ثَلاَثَ مِرَارٍ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً كَثِيرًا وَإِنَّمَا يَرِثُنِي ابْنَتِي أَفَأُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ " لاَ " . قَالَ فَبِالثُّلُثَيْنِ قَالَ " لاَ " . قَالَ فَالنِّصْفُ قَالَ " لاَ " . قَالَ فَالثُّلُثُ قَالَ " الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ إِنَّ صَدَقَتَكَ مِنْ مَالِكَ صَدَقَةٌ وَإِنَّ نَفَقَتَكَ عَلَى عِيَالِكَ صَدَقَةٌ وَإِنَّ مَا تَأْكُلُ امْرَأَتُكَ مِنْ مَالِكَ صَدَقَةٌ وَإِنَّكَ أَنْ تَدَعَ أَهْلَكَ بِخَيْرٍ - أَوْ قَالَ بِعَيْشٍ - خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ " . وَقَالَ بِيَدِهِ .
Bizga Muhammad ibn Abi Umar al-Makkiy rivoyat qildi, bizga Saqafiy rivoyat qildi, Ayyub as-Saxtiyoniydan, Amr ibn Sa'iyddan, Humayd ibn Abdurrahmon al-Himyariydan, Sa'dning farzandlaridan uchtasidan, ularning hammasi unga otasidan rivoyat qilar edi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Makkada Sa'dni yo'qlab uning huzuriga kirdilar, u yig'ladi. U: «Nima seni yig'latyapti?» - dedilar. U: «Sa'd ibn Xavla o'lganidek, men ham hijrat qilib chiqqan yerimda o'lishdan qo'rqdim», - dedi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Ey Allah, Sa'dga shifo ber, ey Allah, Sa'dga shifo ber», - deb uch marta aytdilar. U: «Yo Rasulullah, menda ko'p mol bor, mendan faqat qizimgina meros oladi. Butun molimni vasiyat qilaymi?» - dedi. U: «Yo'q», - dedilar. «Uchdan ikkisinimi?» - dedi. U: «Yo'q», - dedilar. «Yarminimi?» - dedi. U: «Yo'q», - dedilar. «Uchdan birinimi?» - dedi. U: «Uchdan biri, uchdan biri ham ko'p. Molingdan sadaqang sadaqadir, oilangga sarflagan xarajating sadaqadir, xotiningning molingdan yeganlari sadaqadir. Sen ahlingni yaxshilik bilan - yoki: tirikchilik bilan - qoldirishing ularni odamlarga qo'l cho'zib tilanchilik qiladigan holda qoldirishingdan yaxshiroqdir», - dedilar va qo'llari bilan ishora qildilar.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ، عَنْ ثَلاَثَةٍ، مِنْ وَلَدِ سَعْدٍ قَالُوا مَرِضَ سَعْدٌ بِمَكَّةَ فَأَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُهُ . بِنَحْوِ حَدِيثِ الثَّقَفِيِّ .
Menga Abur Rabi' al-Atakiy ham rivoyat qildi, bizga Hammod rivoyat qildi, bizga Ayyub rivoyat qildi, Amr ibn Sa'iyddan, Humayd ibn Abdurrahmon al-Himyariydan, Sa'dning farzandlaridan uchtasidan, ular dedilar: Sa'd Makkada kasal bo'ldi, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uni yo'qlab keldilar. Saqafiy hadisiga o'xshash.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ حُمَيْدِ، بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي ثَلاَثَةٌ، مِنْ وَلَدِ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ كُلُّهُمْ يُحَدِّثُنِيهِ بِمِثْلِ حَدِيثِ صَاحِبِهِ فَقَالَ مَرِضَ سَعْدٌ بِمَكَّةَ فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُهُ . بِمِثْلِ حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حُمَيْدٍ الْحِمْيَرِيِّ .
Menga Muhammad ibnul Musanno ham rivoyat qildi, bizga Abdula'lo rivoyat qildi, bizga Hishom rivoyat qildi, Muhammaddan, Humayd ibn Abdurrahmondan, menga Sa'd ibn Molikning farzandlaridan uchtasi rivoyat qildi, ularning hammasi unga sherigining hadisiga o'xshash rivoyat qilar edi, u dedi: Sa'd Makkada kasal bo'ldi, Nabiy sollallahu alayhi vasallam uni yo'qlab keldilar. Amr ibn Sa'iydning Humayd al-Himyariydan hadisiga o'xshash.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ، غَضُّوا مِنَ الثُّلُثِ إِلَى الرُّبُعِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ " . وَفِي حَدِيثِ وَكِيعٍ " كَبِيرٌ أَوْ كَثِيرٌ " .
Menga Ibrohim ibn Muso ar-Roziy rivoyat qildi, bizga Iyso ya'ni ibn Yunus xabar berdi, (h) bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba va Abu Kurayb ham rivoyat qildilar, ikkalasi dedi: bizga Vaki' rivoyat qildi, (h) bizga Abu Kurayb ham rivoyat qildi, bizga ibn Numayr rivoyat qildi, ularning hammasi Hishom ibn Urvadan, otasidan, ibn Abbosdan, u dedi: Agar odamlar uchdan birni to'rtdan birga tushirsalar edi, chunki Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Uchdan biri, uchdan biri ham ko'p», - dedilar. Vaki' hadisida: «Katta yoki ko'p», - deyilgan.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَبِي مَاتَ وَتَرَكَ مَالاً وَلَمْ يُوصِ فَهَلْ يُكَفِّرُ عَنْهُ أَنْ أَتَصَدَّقَ عَنْهُ قَالَ " نَعَمْ " .
Bizga Yahyo ibn Ayyub va Qutayba ibn Sa'iyd va Aliy ibn Hujr rivoyat qildilar, ular dedilar: bizga Ismoiyl - u ibn Ja'far - Aloodan, otasidan, Abu Hurayradan rivoyat qildi: bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: «Otam mol qoldirib vafot etdi, lekin vasiyat qilmadi. Men uning nomidan sadaqa qilsam, bu uning gunohini kechiradimi?» - dedi. U: «Ha», - dedilar.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّيَ افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا وَإِنِّي أَظُنُّهَا لَوْ تَكَلَّمَتْ تَصَدَّقَتْ فَلِيَ أَجْرٌ أَنْ أَتَصَدَّقَ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ " .
Bizga Zuhayr ibn Harb rivoyat qildi, bizga Yahyo ibn Sa'iyd Hishom ibn Urvadan rivoyat qildi, menga otam xabar berdi, Oishadan: bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: «Onamning joni to'satdan olindi, men o'ylaymanki, agar gapira olganida sadaqa qilardi. Men uning nomidan sadaqa qilsam, menga ajr bo'ladimi?» - dedi. U: «Ha», - dedilar.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّيَ افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا وَلَمْ تُوصِ وَأَظُنُّهَا لَوْ تَكَلَّمَتْ تَصَدَّقَتْ أَفَلَهَا أَجْرٌ إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ "
Bizga Muhammad ibn Abdulloh ibn Numayr rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Bishr rivoyat qildi, bizga Hishom otasidan, Oishadan rivoyat qildi: bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamga kelib: «Yo Rasulullah, onamning joni to'satdan olindi va vasiyat qilmadi. Men o'ylaymanki, agar gapira olganida sadaqa qilardi. Men uning nomidan sadaqa qilsam, unga ajr bo'ladimi?» - dedi. U: «Ha», - dedilar.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، ح وَحَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ، بْنُ إِسْحَاقَ ح وَحَدَّثَنِي أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - حَدَّثَنَا رَوْحٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ - ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَمَّا أَبُو أُسَامَةَ وَرَوْحٌ فَفِي حَدِيثِهِمَا فَهَلْ لِي أَجْرٌ كَمَا قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ . وَأَمَّا شُعَيْبٌ وَجَعْفَرٌ فَفِي حَدِيثِهِمَا أَفَلَهَا أَجْرٌ كَرِوَايَةِ ابْنِ بِشْرٍ .
Buni bizga Abu Kurayb ham rivoyat qildi, bizga Abu Usoma rivoyat qildi, (h) menga Hakam ibn Muso ham rivoyat qildi, bizga Shu'ayb ibn Ishoq rivoyat qildi, (h) menga Umayya ibn Bistom ham rivoyat qildi, bizga Yazid - ya'ni ibn Zuray' - rivoyat qildi, bizga Ravh - u ibnul Qosim - rivoyat qildi, (h) bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba ham rivoyat qildi, bizga Ja'far ibn Avn rivoyat qildi, ularning hammasi Hishom ibn Urvadan shu isnod bilan rivoyat qildilar. Abu Usoma va Ravhga kelsak, ularning hadisida: «Menga ajr bo'ladimi?» - deyilgan, Yahyo ibn Sa'iyd aytganidek. Shu'ayb va Ja'farga kelsak, ularning hadisida: «Unga ajr bo'ladimi?» - deyilgan, ibn Bishr rivoyatiga o'xshab.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - هُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا مَاتَ الإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلاَّ مِنْ ثَلاَثَةٍ إِلاَّ مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ " .
Bizga Yahyo ibn Ayyub va Qutayba - ya'ni ibn Sa'iyd - va ibn Hujr rivoyat qildilar, ular dedilar: bizga Ismoiyl - u ibn Ja'far - Aloodan, otasidan, Abu Hurayradan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Inson o'lganida uning amali uziladi, faqat uchtasidan boshqa: davom etadigan sadaqa, foydalaniladigan ilm yoki unga duo qiladigan solih farzand», - dedilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَأْمِرُهُ فِيهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالاً قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ " إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا " . قَالَ فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنَّهُ لاَ يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلاَ يُبْتَاعُ وَلاَ يُورَثُ وَلاَ يُوهَبُ . قَالَ فَتَصَدَّقَ عُمَرُ فِي الْفُقَرَاءِ وَفِي الْقُرْبَى وَفِي الرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ . قَالَ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ مُحَمَّدًا فَلَمَّا بَلَغْتُ هَذَا الْمَكَانَ غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ . قَالَ مُحَمَّدٌ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالاً . قَالَ ابْنُ عَوْنٍ وَأَنْبَأَنِي مَنْ قَرَأَ هَذَا الْكِتَابَ أَنَّ فِيهِ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالاً .
Bizga Yahyo ibn Yahyo at-Tamimiy rivoyat qildi, bizga Sulaym ibn Axzar ibn Avndan, Nofe'dan, ibn Umardan xabar berdi, u dedi: Umar Xaybarda bir yerga ega bo'ldi va Nabiy sollallahu alayhi vasallamga u haqida maslahat so'rab keldi va: «Yo Rasulullah, men Xaybarda bir yerga ega bo'ldim, men hech qachon undan ko'ra mendan qadrliroq mol topmaganman. Bu haqda menga nima buyurasiz?» - dedi. U: «Agar xohlasang, uning aslini ushlab qolib, undan sadaqa qil», - dedilar. U dedi: Shunda Umar uni shunday qilib sadaqa qildiki, uning asli sotilmaydi, sotib olinmaydi, meros qilinmaydi va hadya etilmaydi. U dedi: Umar uni faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Allah yo'liga, yo'lovchiga va mehmonga sadaqa qildi. Uni boshqaradigan kishining undan ma'rufga muvofiq yeyishi yoki mol orttirmagan holda do'stiga yedirishi gunoh emas. U dedi: Men bu hadisni Muhammadga rivoyat qildim, qachonki men shu joyga - «mol orttirmagan holda» - yetdim, Muhammad: «mol jamg'armagan holda», - dedi. Ibn Avn dedi: Bu kitobni o'qigan kishi menga xabar berdiki, unda «mol jamg'armagan holda» deyilgan.
حَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا أَزْهَرُ السَّمَّانُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ وَأَزْهَرَ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ " أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ " . وَلَمْ يُذْكَرْ مَا بَعْدَهُ . وَحَدِيثُ ابْنِ أَبِي عَدِيٍّ فِيهِ مَا ذَكَرَ سُلَيْمٌ قَوْلُهُ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ مُحَمَّدًا . إِلَى آخِرِهِ .
Buni bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba rivoyat qildi, bizga ibn Abi Zoida rivoyat qildi, (h) bizga Ishoq ham rivoyat qildi, bizga Azhar as-Sammon xabar berdi, (h) bizga Muhammad ibnul Musanno ham rivoyat qildi, bizga ibn Abi Adiy rivoyat qildi, ularning hammasi ibn Avndan shu isnod bilan unga o'xshash rivoyat qildilar. Faqat ibn Abi Zoida va Azhar hadisi uning: «Yoki mol orttirmagan holda do'stiga yedirsa», - degan so'zida tugadi va undan keyingisini zikr qilmadi. Ibn Abi Adiy hadisida esa Sulaym zikr qilgan: «Men bu hadisni Muhammadga rivoyat qildim», - degan so'zigacha oxirigacha bor.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عُمَرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ أَصَبْتُ أَرْضًا مِنْ أَرْضِ خَيْبَرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَصَبْتُ أَرْضًا لَمْ أُصِبْ مَالاً أَحَبَّ إِلَىَّ وَلاَ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهَا . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمْ وَلَمْ يَذْكُرْ فَحَدَّثْتُ مُحَمَّدًا وَمَا بَعْدَهُ .
Bizga Ishoq ibn Ibrohim ham rivoyat qildi, bizga Abu Dovud al-Hafariy Umar ibn Sa'd Sufyondan, ibn Avndan, Nofe'dan, ibn Umardan, Umardan rivoyat qildi, u dedi: Men Xaybar yerlaridan bir yerga ega bo'ldim, so'ng Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga keldim va: «Bir yerga ega bo'ldim, men undan ko'ra menga sevimliroq va mendan qadrliroq mol topmaganman», - dedim. Va hadisni ularning hadisiga o'xshash davom ettirdi va: «Men Muhammadga rivoyat qildim», - deganini va undan keyingisini zikr qilmadi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى هَلْ أَوْصَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لاَ . قُلْتُ فَلِمَ كُتِبَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الْوَصِيَّةُ أَوْ فَلِمَ أُمِرُوا بِالْوَصِيَّةِ قَالَ أَوْصَى بِكِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ .
Bizga Yahyo ibn Yahyo at-Tamimiy rivoyat qildi, bizga Abdurrahmon ibn Mahdiy Molik ibn Mig'valdan, Talha ibn Musarrifdan xabar berdi, u dedi: Men Abdulloh ibn Abi Avfodan: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam vasiyat qildilarmi?» - deb so'radim. U: «Yo'q», - dedi. Men: «Unday bo'lsa, nima uchun musulmonlarga vasiyat farz qilindi, yoki nima uchun ular vasiyatga buyurildi?» - dedim. U: «U Allah azza va jallaning Kitobiga vasiyat qildi», - dedi.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، كِلاَهُمَا عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ قُلْتُ فَكَيْفَ أُمِرَ النَّاسُ بِالْوَصِيَّةِ وَفِي حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ قُلْتُ كَيْفَ كُتِبَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الْوَصِيَّةُ
Buni bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba ham rivoyat qildi, bizga Vaki' rivoyat qildi, (h) bizga ibn Numayr ham rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi, ikkalasi Molik ibn Mig'valdan shu isnod bilan unga o'xshash rivoyat qildilar. Faqat Vaki' hadisida: «Men: ‹Unday bo'lsa, odamlar qanday qilib vasiyatga buyurildi?› - dedim», - deyilgan. Ibn Numayr hadisida esa: «Men: ‹Musulmonlarga vasiyat qanday farz qilindi?› - dedim», - deyilgan.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي وَأَبُو مُعَاوِيَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا وَلاَ شَاةً وَلاَ بَعِيرًا وَلاَ أَوْصَى بِشَىْءٍ .
Bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba rivoyat qildi, bizga Abdulloh ibn Numayr va Abu Muoviya A'mashdan rivoyat qildilar, (h) bizga Muhammad ibn Abdulloh ibn Numayr ham rivoyat qildi, bizga otam va Abu Muoviya rivoyat qildilar, ikkalasi dedi: bizga A'mash Abu Voildan, Masruqdan, Oishadan rivoyat qildi, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam na bir dinor, na bir dirham, na bir qo'y, na bir tuya qoldirdilar va biror narsaga vasiyat qilmadilar.
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كُلُّهُمْ عَنْ جَرِيرٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ - جَمِيعًا عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ .
Bizga Zuhayr ibn Harb va Usmon ibn Abi Shayba va Ishoq ibn Ibrohim ham rivoyat qildilar, ularning hammasi Jariyrdan, (h) bizga Aliy ibn Xashram ham rivoyat qildi, bizga Iyso - u ibn Yunus - xabar berdi, ikkovi A'mashdan shu isnod bilan unga o'xshash rivoyat qildilar.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ ذَكَرُوا عِنْدَ عَائِشَةَ أَنَّ عَلِيًّا كَانَ وَصِيًّا فَقَالَتْ مَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ فَقَدْ كُنْتُ مُسْنِدَتَهُ إِلَى صَدْرِي - أَوْ قَالَتْ حَجْرِي - فَدَعَا بِالطَّسْتِ فَلَقَدِ انْخَنَثَ فِي حَجْرِي وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُ مَاتَ فَمَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ
Bizga Yahyo ibn Yahyo va Abu Bakr ibn Abi Shayba rivoyat qildilar - lafz Yahyoga tegishli - u dedi: bizga Ismoiyl ibn Ulayya ibn Avndan, Ibrohimdan, Asvad ibn Yaziddan xabar berdi, u dedi: Oishaning huzurida Aliyning vasiy bo'lganini zikr qildilar. U: «Unga qachon vasiyat qildi? Men uni ko'kragimga - yoki: bag'rimga - suyab turgan edim, u tog'orani so'radi. So'ng bag'rimda eshildi va men uning vafot etganini sezmay qoldim. Bas, unga qachon vasiyat qildi?» - dedi.