Зоҳирга кўра ҳукм қилиш ва далилдаги маҳорат

Qazo kitobi · 4 ҳадис

باب الْحُكْمِ بِالظَّاهِرِ وَاللَّحْنِ بِالْحُجَّةِ ‏‏

4473-ҳадисXalqaro 1713

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ جَلَبَةَ خَصْمٍ بِبَابِ حُجْرَتِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ ‏ "‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْتِينِي الْخَصْمُ فَلَعَلَّ بَعْضَهُمْ أَنْ يَكُونَ أَبْلَغَ مِنْ بَعْضٍ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ صَادِقٌ فَأَقْضِي لَهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِحَقِّ مُسْلِمٍ فَإِنَّمَا هِيَ قِطْعَةٌ مِنَ النَّارِ فَلْيَحْمِلْهَا أَوْ يَذَرْهَا ‏"‏ ‏.‏

Менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус, Ибн Шиҳобдан хабар берди, менга Урва ибн аз-Зубайр, Зайнаб бинт Абу Саламадан, у Умму Салама — Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хотинидан хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳужралари эшиги олдида низолашаётган даъвогарларнинг шовқинини эшитдилар ва уларнинг олдиларига чиқиб: «Мен фақат бир инсонман. Менга даъвогар келади, эҳтимол уларнинг баъзиси бошқасидан тилга устароқ бўлиб, мен уни рост деб ҳисоблаб, унинг фойдасига ҳукм қиларман. Кимнинг фойдасига бир мусулмоннинг ҳаққини ҳукм қилсам, бу — дўзахдан бир бўлакдир; бас, уни кўтариб олсин ёки ташлаб қўйсин», дедилар.

4474-ҳадисXalqaro 1713

وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَجَبَةَ خَصْمٍ بِبَابِ أُمِّ سَلَمَةَ ‏.‏

Бизга Амр ан-Ноқид ҳам ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, бизга отам, Солиҳдан ривоят қилди. (ҳ) Бизга Абд ибн Ҳумайд ҳам ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, иккаласи Зуҳрийдан, шу иснод билан Юнуснинг ҳадисига ўхшаш. Маъмарнинг ҳадисида: У (Умму Салама) деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Умму Саламанинг эшиги олдида даъвогарнинг шовқинини эшитдилар.

4475-ҳадисXalqaro 1713

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِي لَهُ عَلَى نَحْوٍ مِمَّا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَطَعْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ شَيْئًا فَلاَ يَأْخُذْهُ فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ بِهِ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий ривоят қилди, бизга Абу Муовия, Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Зайнаб бинт Абу Саламадан, у Умму Саламадан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлар менга низо келтирасизлар, эҳтимол баъзиларингиз ўз ҳужжатини бошқасидан кўра устароқ баён қилувчи бўлар ва мен ундан эшитганимга кўра унинг фойдасига ҳукм қиларман. Бас, кимга биродарининг ҳаққидан бирор нарсани ҳукм қилиб берсам, уни олмасин, чунки мен унга дўзахдан бир бўлакни кесиб берган бўламан», дедилар.

4476-ҳадисXalqaro 1713

وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ، نُمَيْرٍ كِلاَهُمَا عَنْ هِشَامٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏

Бизга буни Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди. (ҳ) Бизга Абу Курайб ҳам ривоят қилди, бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, иккаласи Ҳишомдан шу иснод билан унинг мислини ривоят қилди.