باب وُجُوبِ الإِنْكَارِ عَلَى الأُمَرَاءِ فِيمَا يُخَالِفُ الشَّرْعَ وَتَرْكِ قِتَالِهِمْ مَا صَلَّوْا وَنَحْوِ ذَلِكَ
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مِحْصَنٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " سَتَكُونُ أُمَرَاءُ فَتَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ عَرَفَ بَرِئَ وَمَنْ أَنْكَرَ سَلِمَ وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ " . قَالُوا أَفَلاَ نُقَاتِلُهُمْ قَالَ " لاَ مَا صَلَّوْا " .
Бизга Ҳаддоб ибн Холид ал-Аздий ривоят қилди, бизга Ҳаммом ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Қатода ал-Ҳасандан, у Забба ибн Миҳсандан, у Умму Саламадан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Шундай амирлар бўладики, сизлар (уларнинг ишларидан баъзисини) маъруфдир деб танийсизлар, (баъзисини) инкор қиласизлар. Ким таниса (ёмонлигини билса), оқланди; ким инкор қилса, нажот топди; лекин ким рози бўлиб, эргашса (гуноҳкордир)». Улар: «Уларга қарши жанг қилмаймизми?», дедилар. У: «Йўқ, токи намоз ўқиганларича (жанг қилманг)», деди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، جَمِيعًا عَنْ مُعَاذٍ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي غَسَّانَ - حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيُّ - حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مِحْصَنٍ الْعَنَزِيِّ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِنَّهُ يُسْتَعْمَلُ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ فَتَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ أَنْكَرَ فَقَدْ سَلِمَ وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نُقَاتِلُهُمْ قَالَ " لاَ مَا صَلَّوْا " . أَىْ مَنْ كَرِهَ بِقَلْبِهِ وَأَنْكَرَ بِقَلْبِهِ .
Ва менга Абу Ғассон ал-Мисмаий ва Муҳаммад ибн Башшор - иккаласи Муоздан, лафз Абу Ғассонники - ривоят қилди. Бизга Муоз - у Ибн Ҳишом ад-Даставоий - ривоят қилди, менга отам Қатодадан ривоят қилди, бизга ал-Ҳасан Забба ибн Миҳсан ал-Аназийдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Умму Саламадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У деди: «Сизларнинг устингизга шундай амирлар тайинланадики, сизлар (баъзи ишларини) маъруфдир деб танийсизлар, (баъзисини) инкор қиласизлар. Ким ёқтирмаса, оқланди; ким инкор қилса, нажот топди; лекин ким рози бўлиб, эргашса (гуноҳкордир)». Улар: «Ё Расулуллаҳ, уларга қарши жанг қилмаймизми?», дедилар. У: «Йўқ, токи намоз ўқиганларича», деди. Яъни ким қалби билан ёқтирмаса ва қалби билан инкор қилса (нажот топади).
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ، زِيَادٍ وَهِشَامٌ عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مِحْصَنٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . بِنَحْوِ ذَلِكَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " فَمَنْ أَنْكَرَ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ سَلِمَ " .
Ва менга Абур-Рабиъ ал-Атакий ривоят қилди, бизга Ҳаммод - яъни Ибн Зайд - ривоят қилди, бизга ал-Муалло ибн Зиёд ва Ҳишом ал-Ҳасандан, у Забба ибн Миҳсандан, у Умму Саламадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шунга ўхшаш дедилар, фақат у: «Ким инкор қилса, оқланди; ким ёқтирмаса, нажот топди», деди.
وَحَدَّثَنَاهُ حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ الْبَجَلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مِحْصَنٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلاَّ قَوْلَهُ " وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ " . لَمْ يَذْكُرْهُ .
Ва буни бизга Ҳасан ибн ар-Рабиъ ал-Бажалий ривоят қилди, бизга Ибн ал-Муборак Ҳишомдан, у ал-Ҳасандан, у Забба ибн Миҳсандан, у Умму Саламадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар. Сўнг худди шу мисолни зикр қилди, фақат унинг «лекин ким рози бўлиб, эргашса» сўзини зикр қилмади.