حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ ذَكْوَانَ، بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ أَنَّ رِجَالاً مِنْ أُمَّتِي " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ " وَلَرَوْحَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ غَدْوَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا " .
Bizga Ibn Abu Umar rivoyat qildi: Bizga Marvon ibn Muoviya Yahyo ibn Sa'iyd dan, u Zakvon ibn Abu Solih dan, u Abu Hurayra dan rivoyat qildi: U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Agar ummatimdan ba'zi kishilar bo'lmasa edi...», dedilar va hadisni davom ettirdilar va unda: «Allah yo'lida bir kechki yoki bir tonggi yurish dunyo va undagi narsalardan yaxshiroqdir», dedilar.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ وَإِسْحَاقَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ حَدَّثَنَا الْمُقْرِئُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي شُرَحْبِيلُ بْنُ شَرِيكٍ الْمَعَافِرِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أَيُّوبَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ رَوْحَةٌ خَيْرٌ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ وَغَرَبَتْ " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba, Is-hoq ibn Ibrohim va Zuhayr ibn Harb rivoyat qildilar — lafz Abu Bakr va Is-hoqniki — Is-hoq: «xabar berdi», boshqa ikkovi: «rivoyat qildi» dedilar: al-Muqri Abdulloh ibn Yazid Sa'iyd ibn Abu Ayyub dan: Menga Shurahbil ibn Sharik al-Ma'ofiriy Abu Abdurrahmon al-Hubuliy dan rivoyat qildi: U aytdi: Men Abu Ayyubning shunday deganini eshitdim: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Allah yo'lida bir tonggi yoki bir kechki yurish quyosh tulu' qilib botadigan hamma narsadan yaxshiroqdir», dedilar.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُهْزَاذَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، قَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدَّثَنِي شُرَحْبِيلُ بْنُ، شَرِيكٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ سَوَاءً .
Menga Muhammad ibn Abdulloh ibn Quhzoz rivoyat qildi: Bizga Ali ibn Hasan Abdulloh ibn Muborak dan rivoyat qildi: Bizga Sa'iyd ibn Abu Ayyub va Hayva ibn Shurayh xabar berdilar, ularning har biri aytdi: Menga Shurahbil ibn Sharik Abu Abdurrahmon al-Hubuliy dan rivoyat qildi: U Abu Ayyub al-Ansoriyning shunday deganini eshitdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam aytdilar — uning aynan misli.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا أَبَا سَعِيدٍ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . فَعَجِبَ لَهَا أَبُو سَعِيدٍ فَقَالَ أَعِدْهَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفَعَلَ ثُمَّ قَالَ " وَأُخْرَى يُرْفَعُ بِهَا الْعَبْدُ مِائَةَ دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ " . قَالَ وَمَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " .
Bizga Sa'iyd ibn Mansur rivoyat qildi: Bizga Abdulloh ibn Vahb rivoyat qildi: Menga Abu Hone' al-Xavloniy Abu Abdurrahmon al-Hubuliy dan, u Abu Sa'iyd al-Xudriy dan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ey Abu Sa'iyd, kim Allahni Rabb, Islomni diyn, Muhammadni payg'ambar deb rozi bo'lsa, unga jannat vojib bo'ldi», dedilar. Abu Sa'iyd bundan hayratga tushib: «Yo Rasulullah, buni menga qaytaring», dedi, u qaytardilar. So'ng: «Yana boshqa narsa borki, u bilan banda jannatda yuz daraja ko'tariladi, har ikki daraja orasi osmon va yer orasi kabidir», dedilar. U: «U nima, yo Rasulullah?» dedi. U: «Allah yo'lidagi jihod, Allah yo'lidagi jihoddir», dedilar.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي، قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَامَ فِيهِمْ فَذَكَرَ لَهُمْ " أَنَّ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالإِيمَانَ بِاللَّهِ أَفْضَلُ الأَعْمَالِ " . فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ تُكَفَّرُ عَنِّي خَطَايَاىَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ إِنْ قُتِلْتَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَنْتَ صَابِرٌ مُحْتَسِبٌ مُقْبِلٌ غَيْرُ مُدْبِرٍ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَيْفَ قُلْتَ " . قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَتُكَفَّرُ عَنِّي خَطَايَاىَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ وَأَنْتَ صَابِرٌ مُحْتَسِبٌ مُقْبِلٌ غَيْرُ مُدْبِرٍ إِلاَّ الدَّيْنَ فَإِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ لِي ذَلِكَ " .
Bizga Qutayba ibn Sa'iyd rivoyat qildi: Bizga Lays Sa'iyd ibn Abu Sa'iyd dan, u Abdulloh ibn Abu Qatoda dan, u Abu Qatoda dan rivoyat qildi: U Abu Qatodaning Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qilib aytayotganini eshitdi: U (Nabiy) ular ichida turib, ularga: «Allah yo'lidagi jihod va Allahga iymon keltirish amallarning afzalidir», deb zikr qildilar. Shunda bir kishi turib: «Yo Rasulullah, agar Allah yo'lida o'ldirilsam, gunohlarim kechirilarmikan?» dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga: «Ha, agar Allah yo'lida sabrli, savob umid qilgan, oldinga yurib (dushmanga) ro'baro' bo'lib, orqaga qochmagan holatda o'ldirilsang», dedilar. So'ng Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Qanday deding?» dedilar. U: «Agar Allah yo'lida o'ldirilsam, gunohlarim kechirilarmikan?» dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ha, sen sabrli, savob umid qilgan, oldinga yurib, orqaga qochmagan holatda bo'lsang — qarzdan boshqa. Zero Jibril alayhissalom menga buni aytdi», dedilar.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِمَعْنَى حَدِيثِ اللَّيْثِ .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba va Muhammad ibn Musanno rivoyat qilib aytdilar: Bizga Yazid ibn Horun rivoyat qildi: Bizga Yahyo — ya'ni Ibn Sa'iyd — Sa'iyd ibn Abu Sa'iyd al-Maqburiy dan, u Abdulloh ibn Abu Qatoda dan, u otasidan xabar berdi: U aytdi: Bir kishi Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldilariga kelib: «Agar Allah yo'lida o'ldirilsam (gunohlarim kechirilarmikan)?» dedi — Laysning hadisi ma'nosida.
وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ أَنَّ رَجُلاً أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَرَبْتُ بِسَيْفِي . بِمَعْنَى حَدِيثِ الْمَقْبُرِيِّ .
Bizga Sa'iyd ibn Mansur rivoyat qildi: Bizga Sufyon Amr ibn Dinor dan, u Muhammad ibn Qays dan rivoyat qildi; (h) U aytdi: Bizga Muhammad ibn Ajlon Muhammad ibn Qays dan, u Abdulloh ibn Abu Qatoda dan, u otasidan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildi — ulardan biri ikkinchisiga ziyoda qiladi — bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldilariga keldi, u kishi minbarda edilar, u: «Agar qilichim bilan ursam (gunohlarim kechirilarmikan)?» dedi — al-Maqburiyning hadisi ma'nosida.
حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى بْنِ صَالِحٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ، - يَعْنِي ابْنَ فَضَالَةَ - عَنْ عَيَّاشٍ، - وَهُوَ ابْنُ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيُّ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُغْفَرُ لِلشَّهِيدِ كُلُّ ذَنْبٍ إِلاَّ الدَّيْنَ " .
Bizga Zakariyo ibn Yahyo ibn Solih al-Misriy rivoyat qildi: Bizga al-Mufazzal — ya'ni Ibn Fazola — Ayyosh — u Ibn Abbos al-Qitboniy — dan, u Abdulloh ibn Yazid Abu Abdurrahmon al-Hubuliy dan, u Abdulloh ibn Amr ibn al-Os dan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Shahidning qarzdan boshqa har bir gunohi kechiriladi», dedilar.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي، أَيُّوبَ حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيُّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُكَفِّرُ كُلَّ شَىْءٍ إِلاَّ الدَّيْنَ " .
Menga Zuhayr ibn Harb rivoyat qildi, bizga Abdulloh ibn Yazid al-Muqri' rivoyat qildi, bizga Sa'id ibn Abu Ayyub rivoyat qildi, menga Ayyosh ibn Abbos al-Qitboniy rivoyat qildi, u Abu Abdurrahmon al-Hubuliydan, u Abdulloh ibn Amr ibn al-Osdan rivoyat qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Allah yo'lida qatl etilish har bir narsani kechiradi, faqat qarzdan boshqasini» dedilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، وَعِيسَى بْنُ يُونُسَ، جَمِيعًا عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ سَأَلْنَا عَبْدَ اللَّهِ عَنْ هَذِهِ الآيَةِ، { وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ} قَالَ أَمَا إِنَّا قَدْ سَأَلْنَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " أَرْوَاحُهُمْ فِي جَوْفِ طَيْرٍ خُضْرٍ لَهَا قَنَادِيلُ مُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ تَسْرَحُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ شَاءَتْ ثُمَّ تَأْوِي إِلَى تِلْكَ الْقَنَادِيلِ فَاطَّلَعَ إِلَيْهِمْ رَبُّهُمُ اطِّلاَعَةً فَقَالَ هَلْ تَشْتَهُونَ شَيْئًا قَالُوا أَىَّ شَىْءٍ نَشْتَهِي وَنَحْنُ نَسْرَحُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ شِئْنَا فَفَعَلَ ذَلِكَ بِهِمْ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَلَمَّا رَأَوْا أَنَّهُمْ لَنْ يُتْرَكُوا مِنْ أَنْ يُسْأَلُوا قَالُوا يَا رَبِّ نُرِيدُ أَنْ تَرُدَّ أَرْوَاحَنَا فِي أَجْسَادِنَا حَتَّى نُقْتَلَ فِي سَبِيلِكَ مَرَّةً أُخْرَى . فَلَمَّا رَأَى أَنْ لَيْسَ لَهُمْ حَاجَةٌ تُرِكُوا " .
Bizga Yahyo ibn Yahyo va Abu Bakr ibn Abu Shayba — ikkalasi Abu Mu'oviyadan rivoyat qildi. (h) Yana bizga Ishoq ibn Ibrohim rivoyat qildi, bizga Jarir va Iso ibn Yunus xabar berdi — ikkalasi A'mashdan. (h) Yana bizga Muhammad ibn Abdulloh ibn Numayr rivoyat qildi — lafz uniki — bizga Asbot va Abu Mu'oviya rivoyat qildi, ular: bizga A'mash Abdulloh ibn Murradan, u Masruqdan rivoyat qildi, dedilar. Masruq aytdi: Biz Abdullohdan ushbu oyat haqida so'radik: ‹Allah yo'lida o'ldirilganlarni o'lik deb o'ylama, balki ular tirikdir, Robblari huzurida rizqlanurlar›. U aytdi: Ogoh bo'lingki, biz ham buning haqida so'ragan edik, shunda u: «Ularning ruhlari yashil qushlarning ichida bo'lib, ularga Arshga osilgan qandillar bor. Ular jannatda xohlagan joyida sayr qiladilar, so'ng o'sha qandillarga qaytadilar. Robblari ularga bir nazar soldi va: ‹Biror narsani xohlaysizmi?› dedi. Ular: ‹Nimani xohlaymiz, biz jannatda xohlagan joyimizda sayr qilib yuribmiz-ku› dedilar. Robb buni ular bilan uch marta qildi. Ular so'ralmasdan qo'yib qo'yilmasliklarini ko'rganlarida: ‹Ey Robbimiz, ruhlarimizni jasadlarimizga qaytarishingni, toki Sening yo'lingda yana bir bor o'ldirilishimizni istaymiz› dedilar. U ularning hojati yo'qligini ko'rganida, ular qo'yib qo'yildi» dedilar.
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَىُّ النَّاسِ أَفْضَلُ فَقَالَ " رَجُلٌ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِمَالِهِ وَنَفْسِهِ " قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ " مُؤْمِنٌ فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ يَعْبُدُ اللَّهَ رَبَّهُ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ " .
Bizga Mansur ibn Abu Muzohim rivoyat qildi, bizga Yahyo ibn Hamza rivoyat qildi, u Muhammad ibn al-Valid az-Zubaydiydan, u Zuhriydan, u Ato ibn Yazid al-Laysiydan, u Abu Sa'id al-Xudriydan rivoyat qildi: Bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallam huzuriga kelib: «Odamlarning qaysi biri afzaldir?» dedi. U: «Allah yo'lida moli va joni bilan jihod qiluvchi kishidir» dedi. U: «So'ng kim?» dedi. U: «Vodiylardan biron vodiyda Robbi Allahga ibodat qilib, odamlarni o'z yomonligidan asragan mo'min» dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ، بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ أَىُّ النَّاسِ أَفْضَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " مُؤْمِنٌ يُجَاهِدُ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " . قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ " ثُمَّ رَجُلٌ مُعْتَزِلٌ فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ يَعْبُدُ رَبَّهُ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ " .
Bizga Abd ibn Humayd rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq xabar berdi, bizga Ma'mar xabar berdi, u Zuhriydan, u Ato ibn Yazid al-Laysiydan, u Abu Sa'iddan rivoyat qildi: Bir kishi: «Ey Allahning Rasuli, odamlarning qaysi biri afzaldir?» dedi. U: «Allah yo'lida joni va moli bilan jihod qiluvchi mo'min» dedi. U: «So'ng kim?» dedi. U: «So'ng vodiylardan biron vodiyda chetlanib, Robbiga ibodat qilib, odamlarni o'z yomonligidan asragan kishi» dedi.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ فَقَالَ " وَرَجُلٌ فِي شِعْبٍ " . وَلَمْ يَقُلْ " ثُمَّ رَجُلٌ " .
Yana bizga Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Doramiy rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Yusuf xabar berdi, u Avzoiydan, u Ibn Shihobdan ushbu isnod bilan rivoyat qildi va: «Va vodiyda bir kishi» dedi, «So'ng bir kishi» demadi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ بَعْجَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مِنْ خَيْرِ مَعَاشِ النَّاسِ لَهُمْ رَجُلٌ مُمْسِكٌ عِنَانَ فَرَسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَطِيرُ عَلَى مَتْنِهِ كُلَّمَا سَمِعَ هَيْعَةً أَوْ فَزْعَةً طَارَ عَلَيْهِ يَبْتَغِي الْقَتْلَ وَالْمَوْتَ مَظَانَّهُ أَوْ رَجُلٌ فِي غُنَيْمَةٍ فِي رَأْسِ شَعَفَةٍ مِنْ هَذِهِ الشَّعَفِ أَوْ بَطْنِ وَادٍ مِنْ هَذِهِ الأَوْدِيَةِ يُقِيمُ الصَّلاَةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَعْبُدُ رَبَّهُ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْيَقِينُ لَيْسَ مِنَ النَّاسِ إِلاَّ فِي خَيْرٍ " .
Bizga Yahyo ibn Yahyo at-Tamimiy rivoyat qildi, bizga Abdulaziz ibn Abu Hozim rivoyat qildi, u otasidan, u Ba'jadan, u Abu Hurayradan, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildiki, u: «Odamlarning eng yaxshi turmushi shu kishida bo'ladiki, u Allah yo'lida otining jilovini ushlab, qachon biron tovush yoki vahima eshitsa, uning ustida uchib, qatl va o'limni gumon qilingan joylarida talab qilib boradi; yoki bir kishi mana shu cho'qqilardan biron cho'qqi tepasida yoki mana shu vodiylardan biron vodiy ichida bir podachada bo'lib, namozni barpo qiladi, zakotni beradi va Robbiga, unga yaqin (o'lim) kelguncha ibodat qiladi; odamlar uchun u faqat yaxshilikda bo'ladi» dedilar.
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، وَيَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ - كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي حَازِمٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ وَقَالَ عَنْ بَعْجَةَ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ وَقَالَ " فِي شِعْبَةٍ مِنْ هَذِهِ الشِّعَابِ " . خِلاَفَ رِوَايَةِ يَحْيَى .
Yana bizga buni Qutayba ibn Sa'id Abdulaziz ibn Abu Hozimdan, hamda Ya'qub — ya'ni ibn Abdurrahmon al-Qoriy — ikkalasi Abu Hozimdan ushbu isnod bilan, xuddi shunga o'xshash rivoyat qildi. Va u Ba'ja ibn Abdulloh ibn Badrdan deb aytdi va: «Mana shu cho'qqilardan biron sho''bada (yon bag'irda)» dedi — Yahyoning rivoyatiga xilof.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ بَعْجَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ بَعْجَةَ وَقَالَ " فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ " .
Yana bizga buni Abu Bakr ibn Abu Shayba, Zuhayr ibn Harb va Abu Kurayb rivoyat qildi, ular: bizga Vaki' Usoma ibn Zayddan, u Ba'ja ibn Abdulloh al-Juhaniydan, u Abu Hurayradan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, Abu Hozimning Ba'jadan rivoyat qilgan hadisi ma'nosida rivoyat qildi, dedilar va: «Vodiylardan biron vodiyda» dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَضْحَكُ اللَّهُ إِلَى رَجُلَيْنِ يَقْتُلُ أَحَدُهُمَا الآخَرَ كِلاَهُمَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ " . فَقَالُوا كَيْفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " يُقَاتِلُ هَذَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيُسْتَشْهَدُ ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَى الْقَاتِلِ فَيُسْلِمُ فَيُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيُسْتَشْهَدُ " .
Bizga Muhammad ibn Abu Umar al-Makkiy rivoyat qildi, bizga Sufyon rivoyat qildi, u Abu Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Allah ikki kishiga kuladiki, ulardan biri ikkinchisini o'ldiradi, lekin ikkalasi ham jannatga kiradi» dedilar. Ular: «Ey Allahning Rasuli, bu qanday bo'ladi?» dedilar. U: «Bu Allah azza va jalla yo'lida jang qilib, shahid bo'ladi, so'ng Allah o'ldiruvchining tavbasini qabul qiladi, u musulmon bo'ladi va Allah azza va jalla yo'lida jang qilib, shahid bo'ladi» dedilar.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Yana bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba, Zuhayr ibn Harb va Abu Kurayb rivoyat qildi, ular: bizga Vaki' Sufyondan, u Abu Zinoddan ushbu isnod bilan xuddi shunga o'xshash rivoyat qildi, dedilar.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَضْحَكُ اللَّهُ لِرَجُلَيْنِ يَقْتُلُ أَحَدُهُمَا الآخَرَ كِلاَهُمَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ " قَالُوا كَيْفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " يُقْتَلُ هَذَا فَيَلِجُ الْجَنَّةَ ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَى الآخَرِ فَيَهْدِيهِ إِلَى الإِسْلاَمِ ثُمَّ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُسْتَشْهَدُ " .
Bizga Muhammad ibn Rofi' rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar xabar berdi, u Hammom ibn Munabbihdan rivoyat qildi, u aytdi: Mana shu Abu Hurayra bizga Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qilgan narsadir. So'ng u bir necha hadislarni zikr qildi, ular orasida Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Allah ikki kishiga kuladiki, ulardan biri ikkinchisini o'ldiradi, lekin ikkalasi ham jannatga kiradi» dedilar. Ular: «Ey Allahning Rasuli, bu qanday bo'ladi?» dedilar. U: «Bu o'ldiriladi va jannatga kiradi, so'ng Allah ikkinchisining tavbasini qabul qiladi va uni Islomga yo'naltiradi, so'ng u Allah yo'lida jihod qilib, shahid bo'ladi» dedilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَجْتَمِعُ كَافِرٌ وَقَاتِلُهُ فِي النَّارِ أَبَدًا " .
Bizga Yahyo ibn Ayyub, Qutayba va Aliy ibn Hujr rivoyat qildi, ular: bizga Ismoil — ya'ni ibn Ja'far — al-A'lodan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi, dedilar: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Kofir va uni o'ldiruvchi do'zaxda abadiy birga jam bo'lmaydi» dedilar.