Мусулмоннинг ҳаққи саломга жавоб бериш

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ خَمْسٌ ‏"‏ ‏.‏ ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ، الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسٌ تَجِبُ لِلْمُسْلِمِ عَلَى أَخِيهِ رَدُّ السَّلاَمِ وَتَشْمِيتُ الْعَاطِسِ وَإِجَابَةُ الدَّعْوَةِ وَعِيَادَةُ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعُ الْجَنَائِزِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ كَانَ مَعْمَرٌ يُرْسِلُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَأَسْنَدَهُ مَرَّةً عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

Менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Ибн ал-Мусайябдан хабар берди: Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мусулмоннинг мусулмон устидаги ҳаққи бештадир», деди. (ҳ) Бизга яна Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдураззоқ хабар берди, бизга Маъмар Зуҳрийдан, у Ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан хабар берди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мусулмон учун биродари устида вожиб бўладиган беш нарса бор: саломга жавоб бериш, акса урганда (алҳамдулиллаҳ деганга) дуо қилиш (ташмит), даъватга ижобат қилиш, касални бориб кўриш ва жанозаларга эргашиш», деди. Абдураззоқ деди: Маъмар бу ҳадисни Зуҳрийдан мурсал (саҳобани айтмасдан) ривоят қиларди, бир марта эса уни Ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан деб (иснодли) ривоят қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ سِتٌّ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ مَا هُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ إِذَا لَقِيتَهُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَإِذَا دَعَاكَ فَأَجِبْهُ وَإِذَا اسْتَنْصَحَكَ فَانْصَحْ لَهُ وَإِذَا عَطَسَ فَحَمِدَ اللَّهَ فَسَمِّتْهُ وَإِذَا مَرِضَ فَعُدْهُ وَإِذَا مَاتَ فَاتَّبِعْهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Айюб, Қутайба ва Ибн Ҳужр ривоят қилиб, улар: бизга Исмоил — у Ибн Жаъфар — ал-Алодан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, дедилар: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мусулмоннинг мусулмон устидаги ҳаққи олтитадир», деди. «Улар нималар, ё Расулуллаҳ?» дейилди. У: «Уни учратганингда унга салом бер; у сени (меҳмонга) чақирса, ижобат қил; у сендан насиҳат сўраса, унга насиҳат қил; у акса уриб, Аллаҳга ҳамд айтса, унга дуо қил (ташмит); у касал бўлса, уни бориб кўр; у вафот этса, унга (жанозасига) эргаш», деди.