حَدَّثَنِي عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ، مَرْزُوقٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي زِيَادٌ، أَنَّ ثَابِتًا، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ " .
Menga Uqba ibn Mukram rivoyat qildi, bizga Abu Osim Ibn Jurayjdan rivoyat qildi. (h) Menga yana Muhammad ibn Marzuq rivoyat qildi, bizga Ravh rivoyat qildi, bizga Ibn Jurayj rivoyat qildi, menga Ziyod xabar berdi: Sobit — Abdurahmon ibn Zaydning ozod qilingan quli — unga xabar berdiki, u Abu Hurayrani shunday deyayotganini eshitdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ulov mingan kishi piyodaga, piyoda o'tirganga, ozchilik ko'pchilikka salom beradi», dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ كُنَّا قُعُودًا بِالأَفْنِيَةِ نَتَحَدَّثُ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ عَلَيْنَا فَقَالَ " مَا لَكُمْ وَلِمَجَالِسِ الصُّعُدَاتِ اجْتَنِبُوا مَجَالِسَ الصُّعُدَاتِ " . فَقُلْنَا إِنَّمَا قَعَدْنَا لِغَيْرِ مَا بَاسٍ قَعَدْنَا نَتَذَاكَرُ وَنَتَحَدَّثُ . قَالَ " إِمَّا لاَ فَأَدُّوا حَقَّهَا غَضُّ الْبَصَرِ وَرَدُّ السَّلاَمِ وَحُسْنُ الْكَلاَمِ " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Affon rivoyat qildi, bizga Abdulvohid ibn Ziyod rivoyat qildi, bizga Usmon ibn Hakim Ishoq ibn Abdulloh ibn Abu Talhadan, u otasidan rivoyat qildi. U dedi: Abu Talha dedi: «Biz hovlilarda o'tirib suhbatlashar edik. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam kelib, oldimizda turib: ‹Sizlarga nima bo'ldi, ko'cha-yo'l ustidagi majlislardan (nima istaysizlar)? Yo'l ustidagi majlislardan saqlaninglar›, dedi. Biz: ‹Biz hech bir yomon (maqsad) uchun o'tirganimiz yo'q. Biz (yaxshi narsalarni) eslab, suhbatlashish uchun o'tirdik›, dedik. U: ‹Bo'lmasa, uning haqqini ado etinglar: ko'zni (harom)dan tiyish, salomga javob berish va go'zal so'z aytish›, dedi.»
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ، بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَالْجُلُوسَ بِالطُّرُقَاتِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَنَا بُدٌّ مِنْ مَجَالِسِنَا نَتَحَدَّثُ فِيهَا . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَبَيْتُمْ إِلاَّ الْمَجْلِسَ فَأَعْطُوا الطَّرِيقَ حَقَّهُ " . قَالُوا وَمَا حَقُّهُ قَالَ " غَضُّ الْبَصَرِ وَكَفُّ الأَذَى وَرَدُّ السَّلاَمِ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ " .
Bizga Suvayd ibn Sa'id rivoyat qildi, bizga Hafs ibn Maysara Zayd ibn Aslamdan, u Ato ibn Yasordan, u Abu Sa'id al-Xudriydan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildi. U dedi: «Yo'llarda o'tirishdan saqlaninglar.» Ular: «Yo Rasulullah, majlislarimizdan boshqa chora yo'q, biz ularda suhbatlashamiz», dedilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Agar majlisdan boshqa narsani qabul qilmasangizlar, yo'lning haqqini bering», dedi. Ular: «Uning haqqi nima?» dedilar. U: «Ko'zni (harom)dan tiyish, ozorni daf qilish, salomga javob berish, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarishdir», dedi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَدَنِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ، رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ هِشَامٍ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - كِلاَهُمَا عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Bizga Yahyo ibn Yahyo rivoyat qildi, bizga Abdulaziz ibn Muhammad al-Madaniy rivoyat qildi. (h) Bizga yana Muhammad ibn Rofe' rivoyat qildi, bizga Ibn Abu Fudayk Hishomdan — ya'ni Ibn Sa'd — rivoyat qildi — ikkalasi Zayd ibn Aslamdan ushbu isnod bilan rivoyat qildilar.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ خَمْسٌ " . ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ، الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمْسٌ تَجِبُ لِلْمُسْلِمِ عَلَى أَخِيهِ رَدُّ السَّلاَمِ وَتَشْمِيتُ الْعَاطِسِ وَإِجَابَةُ الدَّعْوَةِ وَعِيَادَةُ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعُ الْجَنَائِزِ " . قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ كَانَ مَعْمَرٌ يُرْسِلُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَأَسْنَدَهُ مَرَّةً عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Menga Harmala ibn Yahyo rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb xabar berdi, menga Yunus Ibn Shihobdan, u Ibn al-Musayyabdan xabar berdi: Abu Hurayra dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Musulmonning musulmon ustidagi haqqi beshtadir», dedi. (h) Bizga yana Abd ibn Humayd rivoyat qildi, bizga Abdurazzoq xabar berdi, bizga Ma'mar Zuhriydan, u Ibn al-Musayyabdan, u Abu Hurayradan xabar berdi. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Musulmon uchun birodari ustida vojib bo'ladigan besh narsa bor: salomga javob berish, aksa urganda (alhamdulillah deganga) duo qilish (tashmit), da'vatga ijobat qilish, kasalni borib ko'rish va janozalarga ergashish», dedi. Abdurazzoq dedi: Ma'mar bu hadisni Zuhriydan mursal (sahobani aytmasdan) rivoyat qilardi, bir marta esa uni Ibn al-Musayyabdan, u Abu Hurayradan deb (isnodli) rivoyat qildi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ سِتٌّ " . قِيلَ مَا هُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " إِذَا لَقِيتَهُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَإِذَا دَعَاكَ فَأَجِبْهُ وَإِذَا اسْتَنْصَحَكَ فَانْصَحْ لَهُ وَإِذَا عَطَسَ فَحَمِدَ اللَّهَ فَسَمِّتْهُ وَإِذَا مَرِضَ فَعُدْهُ وَإِذَا مَاتَ فَاتَّبِعْهُ " .
Bizga Yahyo ibn Ayyub, Qutayba va Ibn Hujr rivoyat qilib, ular: bizga Ismoil — u Ibn Ja'far — al-Alodan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi, dedilar: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Musulmonning musulmon ustidagi haqqi oltitadir», dedi. «Ular nimalar, yo Rasulullah?» deyildi. U: «Uni uchratganingda unga salom ber; u seni (mehmonga) chaqirsa, ijobat qil; u sendan nasihat so'rasa, unga nasihat qil; u aksa urib, Allahga hamd aytsa, unga duo qil (tashmit); u kasal bo'lsa, uni borib ko'r; u vafot etsa, unga (janozasiga) ergash», dedi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ " .
Bizga Yahyo ibn Yahyo rivoyat qildi, bizga Hushaym Ubaydulloh ibn Abu Bakrdan xabar berdi. U dedi: Men Anasni shunday deyayotganini eshitdim: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi. (h) Menga yana Ismoil ibn Solim rivoyat qildi, bizga Hushaym rivoyat qildi, bizga Ubaydulloh ibn Abu Bakr bobosi Anas ibn Molikdan xabar berdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Agar ahli kitob sizlarga salom bersa, sizlar: ‹Va alaykum› denglar», dedi.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لَهُمَا - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ، أَنَّعليه وسلم قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْنَا فَكَيْفَ نَرُدُّ عَلَيْهِمْ قَالَ " قُولُوا وَعَلَيْكُمْ " .
Bizga Ubaydulloh ibn Mu'oz rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi. (h) Menga yana Yahyo ibn Habib rivoyat qildi, bizga Xolid — ya'ni Ibn al-Horis — rivoyat qilib, ular: bizga Shu'ba rivoyat qildi, dedilar. (h) Bizga yana Muhammad ibn al-Musanno va Ibn Bashshor — lafz ularniki — rivoyat qilib, ular: bizga Muhammad ibn Ja'far rivoyat qildi, bizga Shu'ba rivoyat qildi, dedilar. U dedi: Men Qatodani Anasdan rivoyat qilayotganini eshitdim: Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: «Ahli kitob bizga salom beradilar, ularga qanday javob beraylik?» dedilar. U: «‹Va alaykum› denglar», dedi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى بْنِ يَحْيَى - قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْيَهُودَ إِذَا سَلَّمُوا عَلَيْكُمْ يَقُولُ أَحَدُهُمُ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَقُلْ عَلَيْكَ " .
Bizga Yahyo ibn Yahyo, Yahyo ibn Ayyub, Qutayba va Ibn Hujr — lafz Yahyo ibn Yahyoniki — rivoyat qildi. Yahyo ibn Yahyo: «Bizga xabar berdi», dedi, qolganlari esa: «Bizga rivoyat qildi», dedilar — Ismoil — u Ibn Ja'far — Abdulloh ibn Dinordan rivoyat qildi: U Ibn Umarni shunday deyayotganini eshitdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Yahudiylar sizlarga salom berganlarida, ulardan biri ‹As-somu alaykum› (sizlarga o'lim) deydi. Bas, sen ‹Alayka› (senga ham) deb javob ber», dedi.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " فَقُولُوا وَعَلَيْكَ " .
Menga Zuhayr ibn Harb rivoyat qildi, bizga Abdurrahmon Sufyondan, u Abdulloh ibn Dinordan, u Ibn Umardan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan shunga o'xshashini rivoyat qildi. Faqat u: «Bas, ‹va alayka› (va senga ham) deb ayting» dedi.
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اسْتَأْذَنَ رَهْطٌ مِنَ الْيَهُودِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكُمْ . فَقَالَتْ عَائِشَةُ بَلْ عَلَيْكُمُ السَّامُ وَاللَّعْنَةُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الأَمْرِ كُلِّهِ " . قَالَتْ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ " قَدْ قُلْتُ وَعَلَيْكُمْ " .
Menga Amr an-Noqid va Zuhayr ibn Harb rivoyat qildi — lafz Zuhayrniki — ular: bizga Sufyon ibn Uyayna Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan rivoyat qildi, dedilar. U dedi: Yahudiylardan bir guruh Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan kirishga izn so'radi va: «As-somu alaykum (sizga o'lim bo'lsin)» deyishdi. Shunda Oisha: «Balki sizlarga o'lim va la'nat bo'lsin» dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ey Oisha, albatta Allah barcha ishda yumshoqlikni yaxshi ko'radi» dedi. U: «Ular nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. U: «Men ‹va alaykum (sizlarga ham)› dedim» dedi.
حَدَّثَنَاهُ حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَفِي حَدِيثِهِمَا جَمِيعًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ قُلْتُ عَلَيْكُمْ " . وَلَمْ يَذْكُرُوا الْوَاوَ .
Buni bizga Hasan ibn Aliy al-Hulvoniy va Abd ibn Humayd, ikkalasi Ya'qub ibn Ibrohim ibn Sa'ddan rivoyat qildi: bizga otam Solihdan rivoyat qildi, (h) va bizga Abd ibn Humayd rivoyat qildi: bizga Abdurrazzoq xabar berdi: bizga Ma'mar xabar berdi, ikkalasi Zuhriydan, shu isnod bilan. Ularning ikkalasining hadisida ham: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Men ‹alaykum (sizlarga)› dedim» degan. Ular vov (va) ni zikr qilmadilar.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُنَاسٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ . قَالَ " وَعَلَيْكُمْ " . قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ بَلْ عَلَيْكُمُ السَّامُ وَالذَّامُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَائِشَةُ لاَ تَكُونِي فَاحِشَةً " . فَقَالَتْ مَا سَمِعْتَ مَا قَالُوا فَقَالَ " أَوَلَيْسَ قَدْ رَدَدْتُ عَلَيْهِمُ الَّذِي قَالُوا قُلْتُ وَعَلَيْكُمْ " .
Bizga Abu Kurayb rivoyat qildi: bizga Abu Muoviya A'mashdan, u Muslimdan, u Masruqdan, u Oishadan rivoyat qildi. U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam huzuriga yahudiylardan ba'zi odamlar keldi va: «As-somu alayka, ey Abulqosim» deyishdi. U: «Va alaykum (sizlarga ham)» dedi. Oisha dedi: Men: «Balki sizlarga o'lim va xorlik bo'lsin» dedim. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ey Oisha, behayo bo'lma» dedi. U: «Ular nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. U: «Men ularga aytganlarini qaytarmadimmi? Men ‹va alaykum› dedim-ku» dedi.
حَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَفَطِنَتْ بِهِمْ عَائِشَةُ فَسَبَّتْهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَهْ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْفُحْشَ وَالتَّفَحُّشَ " . وَزَادَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ .
Buni bizga Ishoq ibn Ibrohim rivoyat qildi: bizga Ya'lo ibn Ubayd xabar berdi: bizga A'mash shu isnod bilan rivoyat qildi. Faqat u shunday dedi: Oisha ularning maqsadini payqab ularni so'kdi. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «To'xta, ey Oisha! Albatta Allah fahsh (qabihlik) va so'kishni yaxshi ko'rmaydi» dedi. Va u qo'shimcha qildi: Shunda Allah azza va jalla ‹Va ular oldingga kelganlarida, Allah seni u bilan salomlamagan narsa bilan salomlaydilar› oyatining oxirigacha nozil qildi.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَلَّمَ نَاسٌ مِنْ يَهُودَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ . فَقَالَ " وَعَلَيْكُمْ " . فَقَالَتْ عَائِشَةُ وَغَضِبَتْ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ " بَلَى قَدْ سَمِعْتُ فَرَدَدْتُ عَلَيْهِمْ وَإِنَّا نُجَابُ عَلَيْهِمْ وَلاَ يُجَابُونَ عَلَيْنَا " .
Menga Horun ibn Abdulloh va Hajjoj ibn ash-Shoir rivoyat qildi, ular: bizga Hajjoj ibn Muhammad rivoyat qildi, dedilar. U dedi: Ibn Jurayj: menga Abuzzubayr xabar berdi, dedi. U Jobir ibn Abdullohni shunday deganini eshitgan: Yahudiylardan ba'zi odamlar Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga salom berib: «As-somu alayka, ey Abulqosim» deyishdi. U: «Va alaykum» dedi. Shunda Oisha g'azablanib: «Ular nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. U: «Ha, eshitdim va ularga qaytardim. Albatta bizning ularga (duomiz) ijobat qilinadi, ularniki bizga ijobat qilinmaydi» dedi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ - عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبْدَءُوا الْيَهُودَ وَلاَ النَّصَارَى بِالسَّلاَمِ فَإِذَا لَقِيتُمْ أَحَدَهُمْ فِي طَرِيقٍ فَاضْطَرُّوهُ إِلَى أَضْيَقِهِ " .
Bizga Qutayba ibn Sa'id rivoyat qildi: bizga Abdulaziz — ya'ni ad-Darovardiy — Suhayldan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Yahudiy va nasoroga salomda birinchi boshlamanglar. Ulardan birortasini yo'lda uchratsanglar, uni eng tor (joy)ga siqing» dedi.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ، بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، كُلُّهُمْ عَنْ سُهَيْلٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِ وَكِيعٍ " إِذَا لَقِيتُمُ الْيَهُودَ " . وَفِي حَدِيثِ ابْنِ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ فِي أَهْلِ الْكِتَابِ . وَفِي حَدِيثِ جَرِيرٍ " إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ " . وَلَمْ يُسَمِّ أَحَدًا مِنَ الْمُشْرِكِينَ .
Va bizga Muhammad ibn al-Musanno rivoyat qildi: bizga Muhammad ibn Ja'far rivoyat qildi: bizga Shu'ba rivoyat qildi, (h) va bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba va Abu Kurayb rivoyat qildi, ular: bizga Vakiy' Sufyondan rivoyat qildi, dedilar, (h) va menga Zuhayr ibn Harb rivoyat qildi: bizga Jarir rivoyat qildi, ularning hammasi Suhayldan, shu isnod bilan (rivoyat qildi). Vakiy'ning hadisida: «Yahudiylarni uchratsanglar» (deyilgan). Ibn Ja'farning Shu'badan rivoyatida u «ahli kitob to'g'risida» dedi. Jarirning hadisida: «Ularni uchratsanglar» (deyilgan). Ular mushriklardan birortasini nomlamadilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ، بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى غِلْمَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ .
Bizga Yahyo ibn Yahyo rivoyat qildi: bizga Hushaym Sayyordan, u Sobit al-Bunoniydan, u Anas ibn Molikdan xabar berdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bolalar yonidan o'tib, ularga salom berdi.
وَحَدَّثَنِيهِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Va buni menga Ismoil ibn Solim rivoyat qildi: bizga Hushaym xabar berdi: bizga Sayyor shu isnod bilan xabar berdi.
وَحَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَيَّارٍ، قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ . وَحَدَّثَ ثَابِتٌ أَنَّهُ كَانَ يَمْشِي مَعَ أَنَسٍ فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ . وَحَدَّثَ أَنَسٌ أَنَّهُ كَانَ يَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ .
Va menga Amr ibn Aliy va Muhammad ibn al-Valid rivoyat qildi, ular: bizga Muhammad ibn Ja'far rivoyat qildi: bizga Shu'ba Sayyordan rivoyat qildi, dedilar. U dedi: Men Sobit al-Bunoniy bilan yurardim, u bolalar yonidan o'tib, ularga salom berdi. Sobit rivoyat qildiki, u Anas bilan yurardi, u bolalar yonidan o'tib, ularga salom berdi. Anas rivoyat qildiki, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan yurardi, u bolalar yonidan o'tib, ularga salom berdi.