حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْجِنِّ وَمَا رَآهُمُ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي طَائِفَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ عَامِدِينَ إِلَى سُوقِ عُكَاظٍ وَقَدْ حِيلَ بَيْنَ الشَّيَاطِينِ وَبَيْنَ خَبَرِ السَّمَاءِ وَأُرْسِلَتْ عَلَيْهِمُ الشُّهُبُ فَرَجَعَتِ الشَّيَاطِينُ إِلَى قَوْمِهِمْ فَقَالُوا مَا لَكُمْ قَالُوا حِيلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ خَبَرِ السَّمَاءِ وَأُرْسِلَتْ عَلَيْنَا الشُّهُبُ . قَالُوا مَا ذَاكَ إِلاَّ مِنْ شَىْءٍ حَدَثَ فَاضْرِبُوا مَشَارِقَ الأَرْضِ وَمَغَارِبَهَا فَانْظُرُوا مَا هَذَا الَّذِي حَالَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ خَبَرِ السَّمَاءِ . فَانْطَلَقُوا يَضْرِبُونَ مَشَارِقَ الأَرْضِ وَمَغَارِبَهَا فَمَرَّ النَّفَرُ الَّذِينَ أَخَذُوا نَحْوَ تِهَامَةَ - وَهُوَ بِنَخْلٍ - عَامِدِينَ إِلَى سُوقِ عُكَاظٍ وَهُوَ يُصَلِّي بِأَصْحَابِهِ صَلاَةَ الْفَجْرِ فَلَمَّا سَمِعُوا الْقُرْآنَ اسْتَمَعُوا لَهُ وَقَالُوا هَذَا الَّذِي حَالَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ خَبَرِ السَّمَاءِ . فَرَجَعُوا إِلَى قَوْمِهِمْ فَقَالُوا يَا قَوْمَنَا { إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا * يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَلَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنَا أَحَدًا} فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم { قُلْ أُوحِيَ إِلَىَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ} .
Ибн Аббос айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жинларга (Қуръан) ўқимади ва уларни кўрмади (деган гап нотўғри). Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ашобларидан бир тўда билан Укоз бозорига қараб боряпти эди; (ўша пайтда) шайтонлар билан осмон хабари орасига тўсиқ қўйилган ва уларнинг устига (оташин) шиҳоблар (юлдузлар) юборилган эди; шайтонлар ўз қавмига қайтди. Улар: "Сизларга нима бўлди?" дедилар. Улар: "Биз билан осмон хабари орасига тўсиқ қўйилди ва устимизга шиҳоблар юборилди" дедилар. Улар: "Бу — фақат юз берган бир (янги) нарсадан(дир); бас ернинг шарқлари ва ғарбларини кезинглар (уринг) ва биз билан осмон хабари орасига тўсиқ бўлган шу нарса нима эканини қаранглар" дедилар. Улар ернинг шарқлари ва ғарбларини кеза бошладилар. Тиҳома томон кетган тўда — у (Набий) Наҳлда эди, Укоз бозорига қараб бораётган — (йўлда) ўтди — у (Набий) ашобларига бомдод намозини ўқияпти эди. Улар Қуръанни эшитганида, унга қулоқ солдилар ва: "Мана бу — биз билан осмон хабари орасига тўсиқ бўлган нарса" дедилар. Улар ўз қавмига қайтиб: "Эй қавмимиз, биз ажойиб бир Қуръан эшитдик — у тўғри йўлга ҳидоят қилади; бас биз унга иймон келтирдик ва Роббимизга ҳеч кимни шерик қилмаймиз" дедилар. Бас Аллаҳ — азза ва жалла — ўз Набийси Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га: «Айт: менга — жинлардан бир тўда (Қуръан) эшитди — деб ваҳий қилинди» (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عَامِرٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَلْقَمَةَ هَلْ كَانَ ابْنُ مَسْعُودٍ شَهِدَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْجِنِّ قَالَ فَقَالَ عَلْقَمَةُ أَنَا سَأَلْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ فَقُلْتُ هَلْ شَهِدَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْجِنِّ قَالَ لاَ وَلَكِنَّا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَفَقَدْنَاهُ فَالْتَمَسْنَاهُ فِي الأَوْدِيَةِ وَالشِّعَابِ فَقُلْنَا اسْتُطِيرَ أَوِ اغْتِيلَ - قَالَ - فَبِتْنَا بِشَرِّ لَيْلَةٍ بَاتَ بِهَا قَوْمٌ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا إِذَا هُوَ جَاءٍ مِنْ قِبَلِ حِرَاءٍ - قَالَ - فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْنَاكَ فَطَلَبْنَاكَ فَلَمْ نَجِدْكَ فَبِتْنَا بِشَرِّ لَيْلَةٍ بَاتَ بِهَا قَوْمٌ . فَقَالَ " أَتَانِي دَاعِي الْجِنِّ فَذَهَبْتُ مَعَهُ فَقَرَأْتُ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ " . قَالَ فَانْطَلَقَ بِنَا فَأَرَانَا آثَارَهُمْ وَآثَارَ نِيرَانِهِمْ وَسَأَلُوهُ الزَّادَ فَقَالَ " لَكُمْ كُلُّ عَظْمٍ ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ يَقَعُ فِي أَيْدِيكُمْ أَوْفَرَ مَا يَكُونُ لَحْمًا وَكُلُّ بَعَرَةٍ عَلَفٌ لِدَوَابِّكُمْ " . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَلاَ تَسْتَنْجُوا بِهِمَا فَإِنَّهُمَا طَعَامُ إِخْوَانِكُمْ " .
Омир (Шаъбий) айтди: Мен Алқамадан: "Ибн Масъуд Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан жин кечасида ҳозир бўлганмиди?" деб сўрадим. Алқама: "Мен Ибн Масъуддан сўрадим: ‹Сизлардан бирортангиз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан жин кечасида ҳозир бўлганмиди?› дедим. У: ‹Йўқ; лекин биз бир кеча Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан эдик, уни йўқотиб қўйдик; уни водийлар ва тоғ дарасиларида қидирдик; биз: «(Жин) учириб кетди ёки яширин ўлдирилди» дедик. Бас биз бир қавм тунаган энг ёмон кечани тунадик. Тонг отганида, қарасак, у Ҳиро томонидан келяпти. Биз: «Эй Расулуллаҳ, сени йўқотдик ва қидирдик, лекин топмадик; бас бир қавм тунаган энг ёмон кечани тунадик» дедик. У: «Менга жин даъватчиси келди, мен у билан кетдим ва уларга Қуръан ўқиб бердим» деди›" деди. (Алқама:) У бизни олиб кетди ва бизга уларнинг изларини ҳамда оловларининг изларини кўрсатди. Улар (жинлар) ундан озуқа сўрадилар. У: "Сизлар учун — устига Аллаҳнинг номи зикр қилинган ҳар бир суяк қўлингизга тушганида — энг тўлиқ гўштли ҳолда (бўлади); ва ҳар бир тезак (қумалоқ) — ҳайвонларингиз учун эм (озуқа)" деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Бас шу иккала (суяк ва тезак) билан истинжо қилманглар; чунки улар сизнинг биродарларингизнинг таомидир" деди.
وَحَدَّثَنِيهِ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ دَاوُدَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ إِلَى قَوْلِهِ وَآثَارَ نِيرَانِهِمْ . قَالَ الشَّعْبِيُّ وَسَأَلُوهُ الزَّادَ وَكَانُوا مِنْ جِنِّ الْجَزِيرَةِ . إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ مِنْ قَوْلِ الشَّعْبِيِّ مُفَصَّلاً مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ .
(Юқоридаги равий) Довуд(дан) шу иснод билан — унинг «ва оловларининг изларини» (деган) сўзигача (ривоят қилди). Шаъбий: "Ва улар ундан озуқа сўрадилар; улар Жазиранинг жинларидан эди" деди — ҳадис охиригача — Шаъбийнинг сўзидан, Абдуллаҳ ҳадисидан ажратилган (ҳолда).
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى قَوْلِهِ وَآثَارَ نِيرَانِهِمْ . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ .
Абдуллаҳ Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан — унинг «ва оловларининг изларини» (деган) сўзигача (ривоят қилди); ва ундан кейингисини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمْ أَكُنْ لَيْلَةَ الْجِنِّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَوَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ مَعَهُ .
Абдуллаҳ айтди: Мен жин кечасида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан (бирга) эмас эдим; ва мен у билан бирга бўлишимни орзу қилар эдим.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجَرْمِيُّ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مَعْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَأَلْتُ مَسْرُوقًا مَنْ آذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْجِنِّ لَيْلَةَ اسْتَمَعُوا الْقُرْآنَ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُوكَ - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - أَنَّهُ آذَنَتْهُ بِهِمْ شَجَرَةٌ .
Маън отасидан айтди: Мен Масруқдан: "Жинлар Қуръан тинглаган кечаси Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га улар ҳақида (келганини) ким хабар берди?" деб сўрадим. У: "Менга отанг — яъни Ибн Масъуд — ривоят қилдики, унга улар ҳақида бир дарахт хабар берди" деди.