حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ " هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ شَيْئًا " . قُلْتُ نَعَمْ قَالَ " هِيهِ " . فَأَنْشَدْتُهُ بَيْتًا فَقَالَ " هِيهِ " . ثُمَّ أَنْشَدْتُهُ بَيْتًا فَقَالَ " هِيهِ " . حَتَّى أَنْشَدْتُهُ مِائَةَ بَيْتٍ . وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، أَوْ يَعْقُوبَ بْنِ عَاصِمٍ عَنِ الشَّرِيدِ، قَالَ أَرْدَفَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ . فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ .
Бизга Амр ан-Ноқид ва ибн Абу Умар — иккаласи ибн Уяйнадан — ривоят қилди. Ибн Абу Умар деди: бизга Суфён Иброҳим ибн Майсарадан, у Амр ибн аш-Шариддан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Бир куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг орқаларига миндим, шунда у: «Сенда Умайя ибн Абу ас-Салтнинг шеъридан бирор нарса борми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Айт» деди. Мен унга бир байт ўқиб бердим. У: «Яна айт» деди. Сўнг мен яна бир байт ўқидим. У: «Яна айт» деди. Шу тариқа мен унга юз байт ўқиб бердим. Ва менга буни Зуҳайр ибн Ҳарб ва Аҳмад ибн Абда биргаликда ибн Уяйнадан, у Иброҳим ибн Майсарадан, у Амр ибн аш-Шарид ёки Яъқуб ибн Осимдан, у аш-Шаридан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени орқаларига миндирдилар. Сўнг шунга ўхшаш зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ " هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ شَيْئًا " . قُلْتُ نَعَمْ قَالَ " هِيهِ " . فَأَنْشَدْتُهُ بَيْتًا فَقَالَ " هِيهِ " . ثُمَّ أَنْشَدْتُهُ بَيْتًا فَقَالَ " هِيهِ " . حَتَّى أَنْشَدْتُهُ مِائَةَ بَيْتٍ . وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، أَوْ يَعْقُوبَ بْنِ عَاصِمٍ عَنِ الشَّرِيدِ، قَالَ أَرْدَفَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ . فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ .
Бизга Амр ан-Ноқид ва ибн Абу Умар — иккаласи ибн Уяйнадан — ривоят қилди. Ибн Абу Умар деди: бизга Суфён Иброҳим ибн Майсарадан, у Амр ибн аш-Шариддан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Бир куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг орқаларига миндим, шунда у: «Сенда Умайя ибн Абу ас-Салтнинг шеъридан бирор нарса борми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Айт» деди. Мен унга бир байт ўқиб бердим. У: «Яна айт» деди. Сўнг мен яна бир байт ўқидим. У: «Яна айт» деди. Шу тариқа мен унга юз байт ўқиб бердим. Ва менга буни Зуҳайр ибн Ҳарб ва Аҳмад ибн Абда биргаликда ибн Уяйнадан, у Иброҳим ибн Майсарадан, у Амр ибн аш-Шарид ёки Яъқуб ибн Осимдан, у аш-Шаридан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени орқаларига миндирдилар. Сўнг шунга ўхшаш зикр қилди.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيِّ، عَنْ عَمْرِو، بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ اسْتَنْشَدَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ قَالَ " إِنْ كَادَ لَيُسْلِمُ " . وَفِي حَدِيثِ ابْنِ مَهْدِيٍّ قَالَ " فَلَقَدْ كَادَ يُسْلِمُ فِي شِعْرِهِ " .
Ва бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга ал-Муътамир ибн Сулаймон хабар берди (ҳ); ва бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди — иккаласи Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ат-Тоийдан, у Амр ибн аш-Шариддан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мендан шеър айтишимни сўрадилар. Бу Иброҳим ибн Майсаранинг ҳадисига ўхшаш. У шуни қўшди: «У (Умайя) қарийб мусулмон бўлай деган эди» деди. Ибн Маҳдийнинг ҳадисида: «У ўз шеърида қарийб мусулмон бўлай деган эди» деди.
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ جَمِيعًا عَنْ شَرِيكٍ، قَالَ ابْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَشْعَرُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَتْ بِهَا الْعَرَبُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ " .
Менга Абу Жаъфар Муҳаммад ибн ас-Саббоҳ ва Али ибн Ҳужр ас-Саъдий биргаликда Шарикдан ривоят қилди. Ибн Ҳужр деди: бизга Шарик Абдулмалик ибн Умайдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан хабар берди. У деди: «Араб айтган энг шеърий (ҳаққоний) сўз Лабиднинг сўзидир: ‹Огоҳ бўлинг, Аллаҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، بْنِ عُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا شَاعِرٌ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ " .
Ва менга Муҳаммад ибн Ҳотим ибн Маймун ривоят қилди, бизга ибн Маҳдий Суфёндан, у Абдулмалик ибн Умайдан ривоят қилди, бизга Абу Салама Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Шоир айтган энг рост сўз Лабиднинг сўзидир: ‹Огоҳ бўлинг, Аллаҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›. Ва Умайя ибн Абу ас-Салт қарийб мусулмон бўлай деган эди».
وَحَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَصْدَقُ بَيْتٍ قَالَهُ الشَّاعِرُ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ وَكَادَ ابْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ " .
Ва менга ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Суфён Зоидадан, у Абдулмалик ибн Умайдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Шоир айтган энг рост байт: ‹Огоҳ бўлинг, Аллаҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›. Ва ибн Абу ас-Салт қарийб мусулмон бўлай деган эди».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ، عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَصْدَقُ بَيْتٍ قَالَتْهُ الشُّعَرَاءُ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ " .
Ва бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанна ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Абдулмалик ибн Умайдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Шоирлар айтган энг рост байт: ‹Огоҳ бўлинг, Аллаҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ أَصْدَقَ كَلِمَةٍ قَالَهَا شَاعِرٌ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ " . مَا زَادَ عَلَى ذَلِكَ .
Ва бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Закариё Исроилдан, у Абдулмалик ибн Умайдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан хабар берди. У деди: Мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, шоир айтган энг рост сўз Лабиднинг сўзидир: ‹Огоҳ бўлинг, Аллаҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›». У бундан ортиғини қўшмади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ الرَّجُلِ قَيْحًا يَرِيهِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِلاَّ أَنَّ حَفْصًا لَمْ يَقُلْ " يَرِيهِ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Ҳафс ва Абу Муовия ривоят қилди (ҳ); ва бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Абу Муовия ривоят қилди — иккаласи ал-Аъмашдан (ҳ); ва бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, бизга ал-Аъмаш Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Кишининг қорни уни бузадиган йирингга тўлиб кетиши, шеърга тўлишидан кўра яхшироқдир». Абу Бакр деди: Фақат Ҳафс «уни бузадиган (яриҳи)» демади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا يَرِيهِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا " .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанна ва Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилиб дедилар: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Қатодадан, у Юнус ибн Жубайрдан, у Муҳаммад ибн Саъддан, у Саъддан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Сизлардан бирингизнинг қорни уни бузадиган йирингга тўлиб кетиши, шеърга тўлишидан кўра яхшироқдир».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ يُحَنِّسَ، مَوْلَى مُصْعَبِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَيْنَا نَحْنُ نَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعَرْجِ إِذْ عَرَضَ شَاعِرٌ يُنْشِدُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذُوا الشَّيْطَانَ أَوْ أَمْسِكُوا الشَّيْطَانَ لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ رَجُلٍ قَيْحًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا " .
Бизга Қутайба ибн Саид ас-Сақафий ривоят қилди, бизга Лайс Ибнул-Ҳоддан, у Юҳаннисдан — Мусъаб ибн Зубайрнинг озод қилинган қулидан — у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Аржда юриб кетаётган эдик, бирдан бир шоир шеър ўқиб чиқиб қолди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Шайтонни ушланглар» ёки «Шайтонни тўхтатинглар. Албатта, кишининг ичи йиринг билан тўлиб кетиши унга шеър билан тўлиб кетишидан кўра яхшироқдир», дедилар.