باب رَحْمَتِهِ صلى الله عليه وسلم الصِّبْيَانَ وَالْعِيَالَ وَتَوَاضُعِهِ وَفَضْلِ ذَلِكَ
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، وَشَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، كِلاَهُمَا عَنْ سُلَيْمَانَ، - وَاللَّفْظُ لِشَيْبَانَ - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وُلِدَ لِيَ اللَّيْلَةَ غُلاَمٌ فَسَمَّيْتُهُ بِاسْمِ أَبِي إِبْرَاهِيمَ " . ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَى أُمِّ سَيْفٍ امْرَأَةِ قَيْنٍ يُقَالُ لَهُ أَبُو سَيْفٍ فَانْطَلَقَ يَأْتِيهِ وَاتَّبَعْتُهُ فَانْتَهَيْنَا إِلَى أَبِي سَيْفٍ وَهُوَ يَنْفُخُ بِكِيرِهِ قَدِ امْتَلأَ الْبَيْتُ دُخَانًا فَأَسْرَعْتُ الْمَشْىَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا أَبَا سَيْفٍ أَمْسِكْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَأَمْسَكَ فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالصَّبِيِّ فَضَمَّهُ إِلَيْهِ وَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ . فَقَالَ أَنَسٌ لَقَدْ رَأَيْتُهُ وَهُوَ يَكِيدُ بِنَفْسِهِ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَمَعَتْ عَيْنَا رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " تَدْمَعُ الْعَيْنُ وَيَحْزَنُ الْقَلْبُ وَلاَ نَقُولُ إِلاَّ مَا يَرْضَى رَبُّنَا وَاللَّهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِنَّا بِكَ لَمَحْزُونُونَ " .
Бизга Ҳаддоб ибн Холид ва Шайбон ибн Фаррух, иккаласи Сулаймондан ривоят қилдилар — матн Шайбонники — бизга Сулаймон ибн Муғийра ривоят қилди, бизга Собит Буноний ривоят қилди, у Анас ибн Моликдан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Бу кеча менга бир ўғил туғилди, мен уни отам Иброҳимнинг исми билан атадим». Сўнг уни Қайн исмли темирчининг хотини Умму Сайфга топширдилар — темирчи Абу Сайф деб аталар эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга боргани йўл олдилар, мен ҳам у кишига эргашдим. Биз Абу Сайфнинг олдига етиб бордик, у босқонини пуфлаб турарди, уй тутун билан тўлиб кетган эди. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдидан тез юриб бордим-да: «Эй Абу Сайф, тўхта, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам келдилар» дедим. У тўхтади. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам болани чақиртирдилар ва уни ўзларига бағир босдилар ҳамда Аллаҳ хоҳлаганча сўз айтдилар. Анас деди: Мен уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида жон бераётган ҳолатда кўрдим. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг кўзларидан ёш оқди ва дедилар: «Кўз ёш тўкади, қалб ғамгин бўлади, аммо биз Роббимиз рози бўладиган сўздан бошқасини айтмаймиз. Валлаҳи, эй Иброҳим, биз сени йўқотганимиз учун чиндан ҳам ғамгиндирмиз».
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَرْحَمَ بِالْعِيَالِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - كَانَ إِبْرَاهِيمُ مُسْتَرْضِعًا لَهُ فِي عَوَالِي الْمَدِينَةِ فَكَانَ يَنْطَلِقُ وَنَحْنُ مَعَهُ فَيَدْخُلُ الْبَيْتَ وَإِنَّهُ لَيُدَّخَنُ وَكَانَ ظِئْرُهُ قَيْنًا فَيَأْخُذُهُ فَيُقَبِّلُهُ ثُمَّ يَرْجِعُ . قَالَ عَمْرٌو فَلَمَّا تُوُفِّيَ إِبْرَاهِيمُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ إِبْرَاهِيمَ ابْنِي وَإِنَّهُ مَاتَ فِي الثَّدْىِ وَإِنَّ لَهُ لَظِئْرَيْنِ تُكَمِّلاَنِ رَضَاعَهُ فِي الْجَنَّةِ " .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ва Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилдилар — матн Зуҳайрники — улар дедилар: Бизга Исмоил — у Ибн Улайядир — ривоят қилди, у Айюбдан, у Амр ибн Саиддан, у Анас ибн Моликдан, у деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан кўра оиласига меҳрибонроқ бирор кишини кўрмадим. У деди: Иброҳим Мадина чеккасидаги қишлоқларда сутга берилган эди. У киши борардилар, биз ҳам бирга борардик, уйга кирардилар — уй эса тутаб турарди — унинг энагаси темирчи эди. У киши болани олиб ўпардилар, сўнг қайтардилар. Амр деди: Иброҳим вафот этганида, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Албатта, Иброҳим менинг ўғлим, у кўкрак сути эмаётганида вафот этди, жаннатда эса унга сут эмизишни тўлдирадиган икки энагаси бордир».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَدِمَ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا أَتُقَبِّلُونَ صِبْيَانَكُمْ فَقَالُوا نَعَمْ . فَقَالُوا لَكِنَّا وَاللَّهِ مَا نُقَبِّلُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَأَمْلِكُ إِنْ كَانَ اللَّهُ نَزَعَ مِنْكُمُ الرَّحْمَةَ " . وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ " مِنْ قَلْبِكَ الرَّحْمَةَ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилдилар, улар дедилар: Бизга Абу Усома ва Ибн Нумайр ривоят қилдилар, у Ҳишомдан, у отасидан, у Оишадан, у деди: Аъробийлардан бир нечта киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келди-да: «Сизлар болаларингизни ўпасизларми?» дедилар. (Саҳобалар) «Ҳа» дедилар. Улар: «Лекин биз, валлаҳи, ўпмаймиз» дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Агар Аллаҳ сизлардан раҳм-шафқатни тортиб олган бўлса, мен нима ҳам қила олардим?» Ибн Нумайр эса: «сенинг қалбингдан раҳм-шафқатни (тортиб олган бўлса)» деди.
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ، أَبْصَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُ الْحَسَنَ فَقَالَ إِنَّ لِي عَشَرَةً مِنَ الْوَلَدِ مَا قَبَّلْتُ وَاحِدًا مِنْهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ مَنْ لاَ يَرْحَمْ لاَ يُرْحَمْ " .
Менга Амр Ноқид ва Ибн Абу Умар, иккаласи Суфёндан ривоят қилдилар. Амр деди: Бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилишича, Ақраъ ибн Ҳобис Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳасанни ўпаётганларини кўриб қолди-да: «Менинг ўнта фарзандим бор, улардан бирортасини ҳам ўпмаганман» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Албатта, ким раҳм қилмаса, унга раҳм қилинмайди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, у Зуҳрийдан, менга Абу Салама ривоят қилди, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан — шунга ўхшаш тарзда.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كِلاَهُمَا عَنْ جَرِيرٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ - كُلُّهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، وَأَبِي، ظِبْيَانَ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لاَ يَرْحَمِ النَّاسَ لاَ يَرْحَمْهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ " .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ва Ишоқ ибн Иброҳим, иккаласи Жарийдан ривоят қилдилар. (ҳ) Яна бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Али ибн Хашрам ривоят қилдилар, улар дедилар: Бизга Исо ибн Юнус хабар берди. (ҳ) Яна бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн Алў ривоят қилди, бизга Абу Муовия ривоят қилди. (ҳ) Яна бизга Абу Саид Ашажж ривоят қилди, бизга Ҳафс — яъни ибн Ғиёс — ривоят қилди, уларнинг ҳаммаси Аъмашдан, у Зайд ибн Ваҳб ва Абу Зибёндан, у Жарий ибн Абдуллаҳдан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким одамларга раҳм қилмаса, Аллаҳ азза ва жалла унга раҳм қилмайди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ الأَعْمَشِ .
Яна бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакииъ ва Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилдилар, у Исмоилдан, у Қайсдан, у Жарийдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан. (ҳ) Яна бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Ибн Абу Умар ва Аҳмад ибн Абда ривоят қилдилар, улар дедилар: Бизга Суфён ривоят қилди, у Амрдан, у Нофиъ ибн Жубайрдан, у Жарийдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан — Аъмашнинг ҳадисига ўхшаш.