باب مِنْ فَضَائِلِ أَبِي مُوسَى وَأَبِي عَامِرٍ الأَشْعَرِيَّيْنِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، قَالَ أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدٌ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ نَازِلٌ بِالْجِعْرَانَةِ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ وَمَعَهُ بِلاَلٌ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ أَلاَ تُنْجِزُ لِي يَا مُحَمَّدُ مَا وَعَدْتَنِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرْ " . فَقَالَ لَهُ الأَعْرَابِيُّ أَكْثَرْتَ عَلَىَّ مِنْ " أَبْشِرْ " . فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَبِي مُوسَى وَبِلاَلٍ كَهَيْئَةِ الْغَضْبَانِ فَقَالَ " إِنَّ هَذَا قَدْ رَدَّ الْبُشْرَى فَاقْبَلاَ أَنْتُمَا " . فَقَالاَ قَبِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَدَحٍ فِيهِ مَاءٌ فَغَسَلَ يَدَيْهِ وَوَجْهَهُ فِيهِ وَمَجَّ فِيهِ ثُمَّ قَالَ " اشْرَبَا مِنْهُ وَأَفْرِغَا عَلَى وُجُوهِكُمَا وَنُحُورِكُمَا وَأَبْشِرَا " . فَأَخَذَا الْقَدَحَ فَفَعَلاَ مَا أَمَرَهُمَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَادَتْهُمَا أُمُّ سَلَمَةَ مِنْ وَرَاءِ السِّتْرِ أَفْضِلاَ لأُمِّكُمَا مِمَّا فِي إِنَائِكُمَا . فَأَفْضَلاَ لَهَا مِنْهُ طَائِفَةً .
Бизга Абу Омир ал-Ашъарий ва Абу Курайб иккови Абу Усомадан ривоят қилдилар. Абу Омир деди: бизга Абу Усома ривоят қилди: бизга Бурайд ўз бобоси Абу Бурдадан, у Абу Мусодан ривоят қилди, у деди: мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида эдим, у Макка билан Мадина ўртасидаги Жиъронада тушган эди, у билан Билол ҳам бор эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига бир бадавий киши келиб: «Эй Муҳаммад, менга ваъда қилганингни бажармайсанми?» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Суюнчли хабар ол» деди. Бадавий унга: «Сен менга ‹суюнчли хабар ол›ни кўпайтириб юбординг» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ғазабланган киши ҳолатида Абу Мусо ва Билолга юзланиб: «Бу (киши) суюнчли хабарни рад қилди, сизлар икковингиз қабул қилинглар» деди. Улар: «Қабул қилдик, эй Расулуллаҳ» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ичида сув бўлган бир идишни сўраб, қўллари ва юзини унда ювди ва унга (сувга) тупурди, кейин: «Ундан ичинглар ва юзларингизга ҳамда кўкракларингизга қуйинглар ва суюнинглар» деди. Улар идишни олиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам буюрган нарсани қилдилар. Шунда Умму Салама уларни парда ортидан чақириб: «Идишингиздагидан онангизга ҳам ортиғини қолдиринглар» деди. Улар унга ундан бир қисмини ортдириб қолдирдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ - وَاللَّفْظُ لأَبِي عَامِرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا فَرَغَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ بَعَثَ أَبَا عَامِرٍ عَلَى جَيْشٍ إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقِيَ دُرَيْدَ بْنَ الصِّمَّةِ فَقُتِلَ دُرَيْدٌ وَهَزَمَ اللَّهُ أَصْحَابَهُ فَقَالَ أَبُو مُوسَى وَبَعَثَنِي مَعَ أَبِي عَامِرٍ - قَالَ - فَرُمِيَ أَبُو عَامِرٍ فِي رُكْبَتِهِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي جُشَمٍ بِسَهْمٍ فَأَثْبَتَهُ فِي رُكْبَتِهِ فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا عَمِّ مَنْ رَمَاكَ فَأَشَارَ أَبُو عَامِرٍ إِلَى أَبِي مُوسَى فَقَالَ إِنَّ ذَاكَ قَاتِلِي تَرَاهُ ذَلِكَ الَّذِي رَمَانِي . قَالَ أَبُو مُوسَى فَقَصَدْتُ لَهُ فَاعْتَمَدْتُهُ فَلَحِقْتُهُ فَلَمَّا رَآنِي وَلَّى عَنِّي ذَاهِبًا فَاتَّبَعْتُهُ وَجَعَلْتُ أَقُولُ لَهُ أَلاَ تَسْتَحْيِي أَلَسْتَ عَرَبِيًّا أَلاَ تَثْبُتُ فَكَفَّ فَالْتَقَيْتُ أَنَا وَهُوَ فَاخْتَلَفْنَا أَنَا وَهُوَ ضَرْبَتَيْنِ فَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلْتُهُ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى أَبِي عَامِرٍ فَقُلْتُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ قَتَلَ صَاحِبَكَ . قَالَ فَانْزِعْ هَذَا السَّهْمَ فَنَزَعْتُهُ فَنَزَا مِنْهُ الْمَاءُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي انْطَلِقْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْرِئْهُ مِنِّي السَّلاَمَ وَقُلْ لَهُ يَقُولُ لَكَ أَبُو عَامِرٍ اسْتَغْفِرْ لِي . قَالَ وَاسْتَعْمَلَنِي أَبُو عَامِرٍ عَلَى النَّاسِ وَمَكَثَ يَسِيرًا ثُمَّ إِنَّهُ مَاتَ فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي بَيْتٍ عَلَى سَرِيرٍ مُرْمَلٍ وَعَلَيْهِ فِرَاشٌ وَقَدْ أَثَّرَ رِمَالُ السَّرِيرِ بِظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَنْبَيْهِ فَأَخْبَرْتُهُ بِخَبَرِنَا وَخَبَرِ أَبِي عَامِرٍ وَقُلْتُ لَهُ قَالَ قُلْ لَهُ يَسْتَغْفِرْ لِي . فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعُبَيْدٍ أَبِي عَامِرٍ " . حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَوْقَ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِكَ أَوْ مِنَ النَّاسِ " . فَقُلْتُ وَلِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاسْتَغْفِرْ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ذَنْبَهُ وَأَدْخِلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُدْخَلاً كَرِيمًا " . قَالَ أَبُو بُرْدَةَ إِحْدَاهُمَا لأَبِي عَامِرٍ وَالأُخْرَى لأَبِي مُوسَى .
Бизга Абдуллаҳ ибн Баррод Абу Омир ал-Ашъарий ва Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Алў — лафз Абу Омирники — ривоят қилиб дедилар: бизга Абу Усома Бурайддан, у Абу Бурдадан, у отасидан ривоят қилди, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳунайндан фароғат топгач, Абу Омирни бир қўшин устига Автосга жўнатди. У Дурайд ибн ас-Симма билан тўқнашди, Дурайд ўлдирилди ва Аллаҳ унинг ашобларини мағлуб қилди. Абу Мусо деди: у мени Абу Омир билан жўнатган эди. Сўнг Абу Омир тиззасидан ўқ еди, Бану Жушам қабиласидан бир киши унга ўқ отиб, уни тиззасига тиқди. Мен унинг олдига етиб бориб: «Эй амаки, ким сени отди?» дедим. Абу Омир Абу Мусога ишора қилиб: «Ана ўша менинг қотилим, уни кўрмоқдамисан, мени отган ўшадир» деди. Абу Мусо деди: мен унга қараб йўл олдим, унга мақсад қилиб, унга етдим. У мени кўрганда мендан юз ўгириб кетди, мен уни таъқиб қилиб: «Уялмайсанми? Сен араб эмасмисан? Нега турмайсан?» дей бошладим. Шунда у тўхтади. Мен у билан тўқнашдим, мен билан у икки марта зарба алмашдик, мен уни қилич билан уриб ўлдирдим. Сўнг Абу Омирнинг олдига қайтиб: «Аллаҳ сенинг саҳибингни ўлдирди» дедим. У: «Бу ўқни суғуриб ол» деди, мен уни суғурдим, ундан сув (қон) отилиб чиқди. Сўнг у: «Эй биродаримнинг ўғли, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига бор, унга мендан салом етказ ва унга: ‹Абу Омир сенга: мен учун мағфират сўра дейди› деб айт» деди. (Абу Мусо) деди: Абу Омир мени одамлар устига (амир) қилди, у оз вақт яшади, сўнг вафот этди. Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига қайтганимда, унинг ёнига кирдим, у уйда, эсилган тўшак (чийли каравот) устида эди, устида кўрпа бор эди ва каравотнинг чийи Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг орқаси ва ёнларига из қолдирган эди. Мен унга ўзимизнинг ва Абу Омирнинг хабарини айтдим ва унга: «У: ‹Унга айт, мен учун мағфират сўрасин› деди» дедим. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сув сўраб, ундан таҳорат қилди, кейин қўлларини кўтариб: «Эй Аллаҳ, Убайд Абу Омирни мағфират қил» деди, ҳатто мен унинг қўлтиқларининг оқлигини кўрдим. Сўнг: «Эй Аллаҳ, уни Қиёмат кунида халқингдан — ёки одамлардан — кўпининг устида (мартабада) қил» деди. Мен: «Мен учун ҳам, эй Расулуллаҳ, мағфират сўра» дедим. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Эй Аллаҳ, Абдуллаҳ ибн Қайснинг гуноҳини мағфират қил ва уни Қиёмат кунида улуғ кириш жойига киргиз» деди. Абу Бурда деди: бу иккисининг бири Абу Омир учун, иккинчиси Абу Мусо учун эди.