باب قَوْلِهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَأْتِي مِائَةُ سَنَةٍ وَعَلَى الأَرْضِ نَفْسٌ مَنْفُوسَةٌ
الْيَوْ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ سُلَيْمَانَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ صَلاَةَ الْعِشَاءِ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ " أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ عَلَى رَأْسِ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لاَ يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَحَدٌ " . قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَوَهَلَ النَّاسُ فِي مَقَالَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِلْكَ فِيمَا يَتَحَدَّثُونَ مِنْ هَذِهِ الأَحَادِيثِ عَنْ مِائَةِ سَنَةٍ وَإِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ . أَحَدٌ يُرِيدُ بِذَلِكَ أَنْ يَنْخَرِمَ ذَلِكَ الْقَرْنُ .
Бизга Муҳаммад ибн Рофиъ ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар. Муҳаммад ибн Рофиъ: «Бизга ривоят қилди» деди, Абд эса: «Бизга хабар берди» деди — Абдурраззоқ бизга хабар берди, бизга Маъмар Зуҳрийдан хабар берди, менга Солим ибн Абдуллаҳ ва Абу Бакр ибн Сулаймон хабар бердики, Абдуллаҳ ибн Умар деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам умрларининг охирида бир кечаси бизга хуфтон намозини ўқиб бердилар. Салом берганларидан кейин туриб дедилар: «Бу кечангизни кўриб қўйинглар, чунки унинг бошидан юз йил ўтгач, ҳозир ер юзида бўлганлардан бирон киши қолмайди.» Ибн Умар деди: Одамлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг бу сўзлари ҳақида ўзаро гаплашаётган ўша ҳадисларда юз йил ҳақида адашдилар. Ҳолбуки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бугун ер юзида бўлганлардан бирон киши қолмайди» дегандилар, бундан ўша асрнинг тугашини кўзда тутгандилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، وَرَوَاهُ، اللَّيْثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ، كِلاَهُمَا عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِإِسْنَادِ مَعْمَرٍ كَمِثْلِ حَدِيثِهِ .
Менга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ад-Дорамий ривоят қилди, бизга Абул-Ямон хабар берди, бизга Шуъайб хабар берди. Уни Лайс Абдурраҳмон ибн Холид ибн Мусофирдан ривоят қилди — иккиси ҳам Зуҳрийдан, Маъмарнинг исноди билан, унинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилдилар.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ بِشَهْرٍ " تَسْأَلُونِي عَنِ السَّاعَةِ وَإِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَأُقْسِمُ بِاللَّهِ مَا عَلَى الأَرْضِ مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ تَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ " .
Менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ва Ҳажжож ибн аш-Шўир ривоят қилдилар: бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди, деди: Ибн Журайж деди: менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳнинг шундай деганини эшитди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг вафотларидан бир ой аввал шундай деганларини эшитдим: «Сизлар мендан қиёмат соати ҳақида сўрайсизлар, ҳолбуки унинг илми фақат Аллаҳ ҳузуридадир. Аллаҳ билан қасам ичаманки, бугун ер юзида бўлган бирон жонли киши юз йилга етмайди.»
حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ .
Менга буни Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Бакр ривоят қилди, бизга Ибн Журайж шу иснод билан хабар берди, лекин «вафотларидан бир ой аввал» дегани зикр қилмади.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، كِلاَهُمَا عَنِ الْمُعْتَمِرِ، قَالَ ابْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ذَلِكَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ أَوْ نَحْوِ ذَلِكَ " مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ الْيَوْمَ تَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ وَهْىَ حَيَّةٌ يَوْمَئِذٍ " . وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، صَاحِبِ السِّقَايَةِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ ذَلِكَ وَفَسَّرَهَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ نَقْصُ الْعُمُرِ .
Менга Яҳё ибн Ҳабиб ва Муҳаммад ибн Абдулаъло — иккиси ҳам Муътамирдан ривоят қилдилар. Ибн Ҳабиб деди: бизга Муътамир ибн Сулаймон ривоят қилди, деди: мен отамдан эшитдим, бизга Абу Назра Жобир ибн Абдуллаҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдики, у киши буни вафотларидан бир ой ёки шунга яқин вақт аввал айтдилар: «Бугун ер юзида бўлган бирон жонли киши йўқки, унга юз йил келганда, у ўша кунда тирик бўлса.» Абдурраҳмон — сиқоя (сувчилик) соҳиби — орқали ҳам Жобир ибн Абдуллаҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш ривоят қилинди. Абдурраҳмон уни тафсир қилиб деди: Умрнинг камайишини (англатади).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، بِالإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا . مِثْلَهُ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Сулаймон ат-Таймий иккала иснод билан бирга шунга ўхшашини хабар берди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنْ دَاوُدَ، وَاللَّفْظُ، لَهُ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي، شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ لَمَا رَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ تَبُوكَ سَأَلُوهُ عَنِ السَّاعَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَأْتِي مِائَةُ سَنَةٍ وَعَلَى الأَرْضِ نَفْسٌ مَنْفُوسَةٌ الْيَوْمَ " .
Бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Абу Холид Довуддан — лафз уники — ривоят қилди. (ҳ) Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Сулаймон ибн Ҳайён Довуддан, у Абу Назрадан, у Абу Саъиддан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Табукдан қайтганларида, ундан қиёмат соати ҳақида сўрадилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Бугун ер юзида жонли бир киши бор экан, юз йил келмайди.»
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ تَبْلُغُ مِائَةَ سَنَةٍ " . فَقَالَ سَالِمٌ تَذَاكَرْنَا ذَلِكَ عِنْدَهُ إِنَّمَا هِيَ كُلُّ نَفْسٍ مَخْلُوقَةٍ يَوْمَئِذٍ .
Менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абул-Валид хабар берди, бизга Абу Авона Ҳусайндан, у Солимдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан хабар берди. У деди: Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ҳеч бир жонли киши юз йилга етмайди.» Солим деди: Биз бу ҳақда у ҳузурида музокара қилдик — бу фақат ўша кунда яратилган ҳар бир жон ҳақидадир.