باب رَفْعِ الْعِلْمِ وَقَبْضِهِ وَظُهُورِ الْجَهْلِ وَالْفِتَنِ فِي آخِرِ الزَّمَانِ
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ، مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا " .
Бизга Шайбон ибн Фаррух ривоят қилди, бизга Абдулворис ривоят қилди, бизга Абут-Тайёҳ ривоят қилди, менга Анас ибн Молик ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Қиёмат аломатларидан бири — илмнинг кўтарилиши, жаҳолатнинг ўрнашиши, ароқнинг ичилиши ва зинонинг ошкор бўлишидир».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعَهُ مِنْهُ " إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيَفْشُوَ الزِّنَا وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَذْهَبَ الرِّجَالُ وَتَبْقَى النِّسَاءُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً قَيِّمٌ وَاحِدٌ " .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Ибн Башшор ривоят қилди, иккаласи деди: Бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, мен Қатодани Анас ибн Моликдан ривоят қилаётганини эшитдим, у деди: Сизларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган бир ҳадисни айтиб бермайинми, мендан кейин уни ундан эшитган бирор киши сизга айтиб бермайди: «Албатта, қиёмат аломатларидан бири — илмнинг кўтарилиши, жаҳолатнинг ошкор бўлиши, зинонинг ёйилиши, ароқнинг ичилиши, эркакларнинг озайиб, аёлларнинг кўпайишидир, ҳатто эллик аёлга битта эркак қароқчи (боқувчи) бўлиб қолади».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، وَأَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَفِي حَدِيثِ ابْنِ بِشْرٍ وَعَبْدَةَ لاَ يُحَدِّثُكُمُوهُ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ .
Бизга Абу Бакр ибн Аби Шайба ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Бишр ривоят қилди; (ҳ) бизга Абу Курайб ҳам ривоят қилди, бизга Абда ва Абу Усома ривоят қилди; уларнинг барчаси Саъид ибн Аби Арўбадан, у Қатодадан, у Анас ибн Моликдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдилар. Ибн Бишр ва Абданинг ҳадисида: «Мендан кейин уни бирор киши сизга айтиб бермайди; мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деяётганини эшитдим» дейилиб, сўнгра унга ўхшаш зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبِي، قَالاَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ بَيْنَ يَدَىِ السَّاعَةِ أَيَّامًا يُرْفَعُ فِيهَا الْعِلْمُ وَيَنْزِلُ فِيهَا الْجَهْلُ وَيَكْثُرُ فِيهَا الْهَرْجُ وَالْهَرْجُ الْقَتْلُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Вакиъ ва отам ривоят қилди, иккаласи деди: Бизга ал-Аъмаш ривоят қилди; (ҳ) менга Абу Саъид ал-Ашажж ҳам ривоят қилди — матн уники — бизга Вакиъ ривоят қилди, бизга ал-Аъмаш ривоят қилди, у Абу Воилдан ривоят қилдики, у деди: Мен Абдуллаҳ ва Абу Мусо билан ўтирган эдим, иккаласи: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Албатта, қиёмат олдида шундай кунлар бўладики, уларда илм кўтарилади, уларда жаҳолат тушади ва уларда ҳарж кўпаяди; ҳарж — қатлдир».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، وَأَبِي، مُوسَى الأَشْعَرِيِّ قَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى وَهُمَا يَتَحَدَّثَانِ فَقَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ وَابْنِ نُمَيْرٍ .
Бизга Абу Бакр ибн ан-Назр ибн Аби ан-Назр ривоят қилди, бизга Абу ан-Назр ривоят қилди, бизга Убайдиллаҳ ал-Ашжаъий ривоят қилди, у Суфёндан, у ал-Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳ ва Абу Мусо ал-Ашъарийдан ривоят қилдики, иккаласи: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар; (ҳ) менга ал-Қосим ибн Закариё ҳам ривоят қилди, бизга Ҳусайн ал-Жуъфий ривоят қилди, у Зоидадан, у Сулаймондан, у Шақиқдан ривоят қилдики, у деди: Мен Абдуллаҳ ва Абу Мусо билан ўтирган эдим, иккаласи суҳбатлашар эдилар, ва иккаласи: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар деб, Вакиъ ва Ибн Нумайрнинг ҳадиси каби ривоят қилдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَإِسْحَاقُ الْحَنْظَلِيُّ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Абу Курайб, ибн Нумайр ва Ишоқ ал-Ҳанзалий — барчаси Абу Муовиядан, у Аъмашдан, у Шақиқдан, у Абу Мусодан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан — шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى وَهُمَا يَتَحَدَّثَانِ فَقَالَ أَبُو مُوسَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Жарир Аъмашдан, у Абу Воилдан хабар берди. У деди: «Мен Абдуллаҳ ва Абу Мусо билан ўтирган эдим, улар суҳбатлашаётган эдилар. Абу Мусо деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтдилар» — шунга ўхшашини (ривоят қилди).
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيُقْبَضُ الْعِلْمُ وَتَظْهَرُ الْفِتَنُ وَيُلْقَى الشُّحُّ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ " . قَالُوا وَمَا الْهَرْجُ قَالَ " الْقَتْلُ " .
Менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус ибн Шиҳобдан хабар берди, менга Ҳумайд ибн Абдурраҳмон ибн Авф ривоят қилди: Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Замон яқинлашади, илм кўтарилади, фитналар зоҳир бўлади, бахиллик ташланади ва ҳарж кўпаяди». Улар: «Ҳарж нима?» дедилар. У: «Қатл (ўлдириш)» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّهْرِيُّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيُقْبَضُ الْعِلْمُ " . ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ад-Дорамий ривоят қилди, бизга Абул-Ямон хабар берди, бизга Шуайб аз-Зуҳрийдан хабар берди, менга Ҳумайд ибн Абдурраҳмон аз-Зуҳрий ривоят қилди: Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Замон яқинлашади ва илм кўтарилади». Сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ حَنْظَلَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، كُلُّهُمْ قَالَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ غَيْرَ أَنَّهُمْ لَمْ يَذْكُرُوا " وَيُلْقَى الشُّحُّ " .
Бизга Яҳё ибн Айюб, Қутайба ва ибн Ҳужр ривоят қилиб дедилар: бизга Исмоил — яъни ибн Жаъфарни назарда тутдилар — ал-Алоодан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди; (ҳ) Бизга ибн Нумайр, Абу Курайб ва Амр ан-Ноқид ривоят қилиб дедилар: бизга Ишоқ ибн Сулаймон Ҳанзаладан, у Солимдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди; (ҳ) Бизга Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ, бизга Маъмар Ҳаммом ибн Мунаббиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди; (ҳ) Менга Абу Тоҳир ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб Амр ибнул-Ҳорисдан, у Абу Юнусдан, у Абу Ҳурайрадан хабар берди — барчаси Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, Зуҳрийнинг Ҳумайддан, унинг Абу Ҳурайрадан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш қилиб айтдилар, фақат улар «ва бахиллик ташланади»ни зикр қилмадилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، سَمِعْتُ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ لاَ يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنَ النَّاسِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمَ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَتْرُكْ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالاً فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Жарир Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан ривоят қилди: «Мен Абдуллаҳ ибн Амр ибнул-Осни эшитдим, у: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деяётганларини эшитдим, деди: ‹Албатта Аллаҳ илмни одамлардан тортиб олиш билан эмас, балки олимларни қабз қилиш (вафот эттириш) билан кўтаради. Ҳатто бирор олим қолдирмаса, одамлар нодон бошлиқларни ўзларига (раҳбар) қилиб оладилар. Улардан сўралса, илмсиз фатво берадилар — шундай қилиб ўзлари ҳам адашадилар, бошқаларни ҳам адаштирадилар›».
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، وَأَبُو أُسَامَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَعَبْدَةُ ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ، كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِ حَدِيثِ جَرِيرٍ وَزَادَ فِي حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ ثُمَّ لَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَسَأَلْتُهُ فَرَدَّ عَلَيْنَا الْحَدِيثَ كَمَا حَدَّثَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ .
Бизга Абур-Робиъ ал-Атакий ривоят қилди, бизга Ҳаммод — яъни ибн Зайд; (ҳ) Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Аббод ибн Аббод ва Абу Муовия хабар берди; (ҳ) Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилиб: бизга Вакиъ ривоят қилди, дедилар; (ҳ) Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга ибн Идрис, Абу Усома, ибн Нумайр ва Абда; (ҳ) Бизга ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Суфён; (ҳ) Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саид; (ҳ) Менга Абу Бакр ибн Нофиъ ривоят қилди: бизга Умар ибн Алий ривоят қилди, деди; (ҳ) Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун, бизга Шуъба ибнул-Ҳажжож хабар берди — барчаси Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Абдуллаҳ ибн Амрдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан — Жарирнинг ҳадисига ўхшаш қилиб (ривоят қилдилар). Умар ибн Алийнинг ҳадисида шуни зиёда қилди: Сўнг мен Абдуллаҳ ибн Амрни бир йил охирида учратдим ва ундан сўрадим, у бизга ҳадисни ривоят қилганидек қайтариб айтди. У: «Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деяётганларини эшитдим» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُمْرَانَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي جَعْفَرٌ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ҳумрон Абдулҳамид ибн Жаъфардан ривоят қилди, менга отам Жаъфар Умар ибнул-Ҳакамдан, у Абдуллаҳ ибн Амр ибнул-Осдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан — Ҳишом ибн Урванинг ҳадисига ўхшаш қилиб хабар берди.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ، أَنَّ أَبَا الأَسْوَدِ، حَدَّثَهُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي بَلَغَنِي أَنَّحَمَلَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِلْمًا كَثِيرًا - قَالَ - فَلَقِيتُهُ فَسَاءَلْتُهُ عَنْ أَشْيَاءَ يَذْكُرُهَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عُرْوَةُ فَكَانَ فِيمَا ذَكَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْتَزِعُ الْعِلْمَ مِنَ النَّاسِ انْتِزَاعًا وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعُلَمَاءَ فَيَرْفَعُ الْعِلْمَ مَعَهُمْ وَيُبْقِي فِي النَّاسِ رُءُوسًا جُهَّالاً يُفْتُونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَيَضِلُّونَ وَيُضِلُّونَ " . قَالَ عُرْوَةُ فَلَمَّا حَدَّثْتُ عَائِشَةَ بِذَلِكَ أَعْظَمَتْ ذَلِكَ وَأَنْكَرَتْهُ قَالَتْ أَحَدَّثَكَ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ هَذَا قَالَ عُرْوَةُ حَتَّى إِذَا كَانَ قَابِلٌ قَالَتْ لَهُ إِنَّ ابْنَ عَمْرٍو قَدْ قَدِمَ فَالْقَهُ ثُمَّ فَاتِحْهُ حَتَّى تَسْأَلَهُ عَنِ الْحَدِيثِ الَّذِي ذَكَرَهُ لَكَ فِي الْعِلْمِ - قَالَ - فَلَقِيتُهُ فَسَاءَلْتُهُ فَذَكَرَهُ لِي نَحْوَ مَا حَدَّثَنِي بِهِ فِي مَرَّتِهِ الأُولَى . قَالَ عُرْوَةُ فَلَمَّا أَخْبَرْتُهَا بِذَلِكَ قَالَتْ مَا أَحْسِبُهُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ أَرَاهُ لَمْ يَزِدْ فِيهِ شَيْئًا وَلَمْ يَنْقُصْ .
Бизга Ҳармала ибн Яҳё ат-Тужибий ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Абу Шурайҳ ривоят қилди: Абул-Асвад унга Урва ибнуз-Зубайрдан ривоят қилди. У деди: Оиша менга айтди: «Эй жияним, менга хабар етдики, фалон киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан кўп илм ривоят қилибди. Борди-ю уни учратсанг, ундан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан зикр қиладиган нарсаларини сўра». У деди: Мен уни учратдим ва ундан сўрадим. Урва деди: У зикр қилган нарсалардан бири шу эдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта Аллаҳ илмни одамлардан тортиб олиш билан эмас, балки олимларни қабз қилиш билан олади, илмни улар билан бирга кўтаради, одамлар орасида нодон бошлиқларни қолдиради. Улар илмсиз фатво бериб, ўзлари ҳам адашадилар, бошқаларни ҳам адаштирадилар» дедилар. Урва деди: Мен Оишага буни айтганимда, у буни улуғ санади ва инкор қилди: «У сенга, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг буни айтаётганларини эшитганини айтдими?» деди. Урва деди: Кейинги йил бўлганида, у (Оиша) унга деди: «Ибн Амр келди, уни учратиб, сен билан илм ҳақида зикр қилган ҳадиси тўғрисида унга гап оч ва сўра». У деди: Мен уни учратиб сўрадим, у менга биринчи мартадагидек (ҳадисни) зикр қилди. Урва деди: Мен буни унга (Оишага) хабар берганимда, у: «Уни фақат рост сўзлаган деб ўйлайман. Менимча у унга бирор нарса қўшмади ҳам, камайтирмади ҳам» деди.