Zikr, duo va tavba kitobi

Sahihi Muslim · 125 hadis · 6/7-sahifa

كتاب الذكر والدعاء والتوبة والاستغفار

6742-hadis

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارِ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، الضَّبِّيُّ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حَاتِمٍ وَابْنِ دِينَارٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنَ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلاَمِهِ وَخَطَّ لَكَ بِيَدِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ اللَّهُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ ابْنِ أَبِي عُمَرَ وَابْنِ عَبْدَةَ قَالَ أَحَدُهُمَا خَطَّ ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ كَتَبَ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ ‏.‏

Menga Muhammad ibn Hotim, Ibrohim ibn Dinor, Ibn Abu Umar al-Makkiy va Ahmad ibn Abda az-Zabbiy, barchasi Ibn Uyaynadan rivoyat qildi — matn Ibn Hotim va Ibn Dinorniki — ular: bizga Sufyon ibn Uyayna Amrdan, u Tovusdan rivoyat qildi, dedilar. U dedi: men Abu Hurayrani: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam shunday dedi» deganini eshitdim: «Odam va Muso bahslashdilar. Muso: ‹Ey Odam, sen otamizsan, bizni noumid qilding va bizni jannatdan chiqarding› dedi. Odam unga: ‹Sen Musosanki, Allah seni O'z kalomi bilan tanladi va sen uchun O'z qo'li bilan (Tavrotni) yozdi. Allah meni yaratishdan qirq yil oldin men ustimga taqdir qilgan ish uchun meni malomat qilasanmi?› dedi». Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedi: «Bas, Odam Musoni (dalilda) yengdi, Odam Musoni yengdi». Ibn Abu Umar va Ibn Abdaning hadisida ulardan biri «xatta (yozdi)» dedi, boshqasi esa «sen uchun Tavrotni O'z qo'li bilan yozdi» dedi.

6743-hadis

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ تَحَاجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَغْوَيْتَ النَّاسَ وَأَخْرَجْتَهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ الَّذِي أَعْطَاهُ اللَّهُ عِلْمَ كُلِّ شَىْءٍ وَاصْطَفَاهُ عَلَى النَّاسِ بِرِسَالَتِهِ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قُدِّرَ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Qutayba ibn Sa'id Molik ibn Anasdan, unga o'qib berilganlar ichida, u Abuz-Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Odam va Muso bahslashdilar, bas, Odam Musoni yengdi. Muso unga: ‹Sen odamlarni adashtirgan va ularni jannatdan chiqargan Odamsan› dedi. Odam: ‹Sen Allah har bir narsaning ilmini bergan va seni risolati bilan odamlardan ustun qilib tanlagan kishisan› dedi. ‹Ha›, dedi (Muso). ‹Bas, sen meni yaratilishimdan oldin ustimga taqdir qilingan ish uchun malomat qilasanmi?› dedi (Odam).»

6744-hadis

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، حَدَّثَنِي الْحَارِثُ بْنُ أَبِي ذُبَابٍ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ هُرْمُزَ - وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ قَالاَ سَمِعْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ عِنْدَ رَبِّهِمَا فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى قَالَ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ وَأَسْكَنَكَ فِي جَنَّتِهِ ثُمَّ أَهْبَطْتَ النَّاسَ بِخَطِيئَتِكَ إِلَى الأَرْضِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ وَأَعْطَاكَ الأَلْوَاحَ فِيهَا تِبْيَانُ كُلِّ شَىْءٍ وَقَرَّبَكَ نَجِيًّا فَبِكَمْ وَجَدْتَ اللَّهَ كَتَبَ التَّوْرَاةَ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ قَالَ مُوسَى بِأَرْبَعِينَ عَامًا ‏.‏ قَالَ آدَمُ فَهَلْ وَجَدْتَ فِيهَا ‏{‏ وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى‏}‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ أَفَتَلُومُنِي عَلَى أَنْ عَمِلْتُ عَمَلاً كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَىَّ أَنْ أَعْمَلَهُ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏ ‏.‏

Bizga Ishoq ibn Muso ibn Abdulloh ibn Muso ibn Abdulloh ibn Yazid al-Ansoriy rivoyat qildi, bizga Anas ibn Iyoz rivoyat qildi, menga al-Horis ibn Abu Zubob Yaziddan — u ibn Hurmuzdir — va Abdurrahmon al-A'rajdan rivoyat qildi, ular: biz Abu Hurayradan eshitdik, dedilar. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Odam va Muso alayhimassalom o'z Robblari huzurida bahslashdilar, bas, Odam Musoni yengdi. Muso: ‹Sen Allah O'z qo'li bilan yaratgan, senga O'z ruhidan puflagan, farishtalarini senga sajda qildirgan va seni jannatida joylashtirgan Odamsan, so'ng o'z xatoying bilan odamlarni yerga tushirding› dedi. Odam: ‹Sen Allah seni risolati va kalomi bilan tanlagan, senga har bir narsaning bayoni bo'lgan lavhlarni bergan va seni yaqin so'zlashuvchi qilib yaqinlashtirgan Musosan. Allah Tavrotni men yaratilishimdan necha (yil) oldin yozganini topding?› dedi. Muso: ‹Qirq yil oldin› dedi. Odam: ‹Unda sen unda: «Odam Robbiga osiy bo'ldi va adashdi» (degan oyatni) topdingmi?› dedi. ‹Ha›, dedi. ‹Bas, Allah meni yaratishdan qirq yil oldin men ustimga yozgan, qilishimni belgilagan amalni qilganim uchun meni malomat qilasanmi?› dedi». Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Bas, Odam Musoni yengdi.»

6745-hadis

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، حَاتِمٍ قَالاَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَخْرَجَتْكَ خَطِيئَتُكَ مِنَ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ ثُمَّ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدْ قُدِّرَ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏ ‏.‏

Menga Zuhayr ibn Harb va Ibn Hotim rivoyat qildi, ular: bizga Ya'qub ibn Ibrohim rivoyat qildi, bizga otam Ibn Shihobdan, u Humayd ibn Abdurrahmondan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi, dedilar. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Odam va Muso bahslashdilar. Muso unga: ‹Sen xatoying jannatdan chiqargan Odamsan› dedi. Odam unga: ‹Sen Allah seni risolati va kalomi bilan tanlagan Musosan, so'ng meni yaratilishimdan oldin ustimga taqdir qilingan ish uchun malomat qilasanmi?› dedi. Bas, Odam Musoni yengdi.»

6746-hadis

حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ النَّجَّارِ الْيَمَامِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح

Menga Amr an-Noqid rivoyat qildi, bizga Ayyub ibnun-Najjor al-Yamomiy rivoyat qildi, bizga Yahyo ibn Abu Kasir Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildi (h)

6747-hadis

وَحَدَّثَنَا ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي، هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى حَدِيثِهِمْ ‏.‏

Bizga Ibn Rofi' rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar Hammom ibn Munabbihdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan ularning hadisi ma'nosida xabar berdi.

6748-hadis

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِهِمْ ‏.‏

Bizga Muhammad ibn Minhol az-Zarir rivoyat qildi, bizga Yazid ibn Zuray' rivoyat qildi, bizga Hishom ibn Hasson Muhammad ibn Sirindan, u Abu Hurayradan, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan ularning hadisiga o'xshash rivoyat qildi.

6749-hadis

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ، وَهْبٍ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو، بْنِ الْعَاصِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ كَتَبَ اللَّهُ مَقَادِيرَ الْخَلاَئِقِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ بِخَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ - قَالَ - وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Menga Abut-Tohir Ahmad ibn Amr ibn Abdulloh ibn Amr ibn Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, menga Abu Honi al-Xavloniy Abu Abdurrahmon al-Hubuliydan, u Abdulloh ibn Amr ibnul-Osdan xabar berdi. U dedi: men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning shunday deganini eshitdim: «Allah osmonlar va yerni yaratishdan ellik ming yil oldin xaloyiqning taqdirlarini yozdi — va Uning Arshi suv ustida edi.»

6750-hadis

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، - يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ - كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي هَانِئٍ، ‏.‏ بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُمَا لَمْ يَذْكُرَا وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ ‏.‏

Bizga Ibn Abi Umar rivoyat qildi, bizga al-Muqri' rivoyat qildi, bizga Hayva rivoyat qildi; (h) menga Muhammad ibn Sahl at-Tamimiy ham rivoyat qildi, bizga Ibn Abi Maryam rivoyat qildi, bizga Nofi' — ya'ni Ibn Yazid — xabar berdi; ikkalasi Abu Honi'dan, ushbu isnod bilan xuddi shunday rivoyat qildilar, faqat ular «Uning Arshi suv ustida edi» degan jumlani zikr qilmadilar.

6751-hadis

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ كِلاَهُمَا عَنِ الْمُقْرِئِ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ، اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ قُلُوبَ بَنِي آدَمَ كُلَّهَا بَيْنَ إِصْبَعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ الرَّحْمَنِ كَقَلْبٍ وَاحِدٍ يُصَرِّفُهُ حَيْثُ يَشَاءُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Menga Zuhayr ibn Harb va Ibn Numayr rivoyat qildi, ikkalasi al-Muqri'dan. Zuhayr dedi: Bizga Abdulloh ibn Yazid al-Muqri' rivoyat qildi, u dedi: Bizga Hayva rivoyat qildi, menga Abu Honi' xabar berdiki, u Abu Abdurrahmon al-Hubuliydan eshitdi, u esa Abdulloh ibn Amr ibn al-Osdan eshitdi, u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan eshitganini aytdi: «Albatta, Odam bolalarining barcha qalblari Rahmonning barmoqlaridan ikkita barmoq orasida, xuddi bitta qalb kabidir; U uni xohlagan tomonga buradi». So'ngra Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Allahim, qalblarni burguvchi Zot, qalblarimizni Sening toatingga burgin».

6752-hadis

حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّهُ قَالَ أَدْرَكْتُ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُونَ كُلُّ شَىْءٍ بِقَدَرٍ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ كُلُّ شَىْءٍ بِقَدَرٍ حَتَّى الْعَجْزُ وَالْكَيْسُ أَوِ الْكَيْسُ وَالْعَجْزُ ‏"‏ ‏.‏

Menga Abdula'lo ibn Hammod rivoyat qildi, u dedi: Men Molik ibn Anasga o'qib berdim; (h) bizga Qutayba ibn Sa'id ham Molikdan, unga o'qib berilgan narsada Ziyod ibn Sa'ddan, u Amr ibn Muslimdan, u Tovusdan rivoyat qildiki, u dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam sahobalaridan bo'lgan odamlarni «Har bir narsa qadar bilandir» deb aytayotganlarini ko'rdim. U dedi: Va men Abdulloh ibn Umarni shunday deyayotganini eshitdim: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Har bir narsa qadar bilandir, hatto ojizlik va ziyraklik — yoki ziyraklik va ojizlik».

6753-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زِيَادِ، بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ مُشْرِكُو قُرَيْشٍ يُخَاصِمُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقَدَرِ فَنَزَلَتْ ‏{‏ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ* إِنَّا كُلَّ شَىْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ‏}‏

Bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba va Abu Kurayb rivoyat qildi, ikkalasi dedi: Bizga Vaki' rivoyat qildi, u Sufyondan, u Ziyod ibn Ismoildan, u Muhammad ibn Abbod ibn Ja'far al-Maxzumiydan, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, u dedi: Qurayshning mushriklari Rasulullah sollallahu alayhi vasallam huzuriga qadar haqida tortishish uchun keldilar. Shunda ushbu oyat nozil bo'ldi: «O'sha kunda ular yuztuban olovga sudralib, ‹Saqar (jahannam) tegishini totib ko'ringlar!› (deyiladi). Albatta, Biz har bir narsani qadar bilan yaratdik».

6754-hadis

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لإِسْحَاقَ - قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا أَشْبَهَ بِاللَّمَمِ مِمَّا قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ عَلَى ابْنِ آدَمَ حَظَّهُ مِنَ الزِّنَى أَدْرَكَ ذَلِكَ لاَ مَحَالَةَ فَزِنَى الْعَيْنَيْنِ النَّظَرُ وَزِنَى اللِّسَانِ النُّطْقُ وَالنَّفْسُ تَمَنَّى وَتَشْتَهِي وَالْفَرْجُ يُصَدِّقُ ذَلِكَ أَوْ يُكَذِّبُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدٌ فِي رِوَايَتِهِ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ‏.‏

Bizga Ishoq ibn Ibrohim va Abd ibn Humayd rivoyat qildi — matn Ishoqniki — ikkalasi dedi: Bizga Abdurrazzoq xabar berdi, bizga Ma'mar rivoyat qildi, u Ibn Tovusdan, u otasidan, u Ibn Abbosdan rivoyat qildiki, u dedi: Men «lamam» (kichik gunoh)ga Abu Hurayra aytgan narsadan ko'ra o'xshashroq biror narsani ko'rmadim, ya'ni Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Albatta, Allah Odam bolasiga zinodan o'z ulushini yozib qo'ygan, u buni shaksiz topadi: ko'zlarning zinosi qarashdir, tilning zinosi gapirishdir, nafs orzu qiladi va xohlaydi, farj esa buni tasdiqlaydi yoki yolg'onga chiqaradi». Abd o'z rivoyatida Ibn Tovusdan, u otasidan: «Men Ibn Abbosdan eshitdim» dedi.

6755-hadis

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو هِشَامٍ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ كُتِبَ عَلَى ابْنِ آدَمَ نَصِيبُهُ مِنَ الزِّنَى مُدْرِكٌ ذَلِكَ لاَ مَحَالَةَ فَالْعَيْنَانِ زِنَاهُمَا النَّظَرُ وَالأُذُنَانِ زِنَاهُمَا الاِسْتِمَاعُ وَاللِّسَانُ زِنَاهُ الْكَلاَمُ وَالْيَدُ زِنَاهَا الْبَطْشُ وَالرِّجْلُ زِنَاهَا الْخُطَا وَالْقَلْبُ يَهْوَى وَيَتَمَنَّى وَيُصَدِّقُ ذَلِكَ الْفَرْجُ وَيُكَذِّبُهُ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Ishoq ibn Mansur rivoyat qildi, bizga Abu Hishom al-Maxzumiy xabar berdi, bizga Vuhayb rivoyat qildi, bizga Suhayl ibn Abi Solih rivoyat qildi, u otasidan, u Abu Hurayradan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qildiki, dedilar: «Odam bolasiga zinodan o'z nasibasi yozilgan, u buni shaksiz topadi: ikki ko'zning zinosi qarashdir, ikki qulokning zinosi tinglashdir, tilning zinosi so'zlashdir, qo'lning zinosi ushlashdir, oyoqning zinosi yurishdir, qalb esa ishtiyoq qiladi va orzu qiladi, farj esa buni tasdiqlaydi yoki yolg'onga chiqaradi».

6756-hadis

حَدَّثَنَا حَاجِبُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلاَّ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ وَيُمَجِّسَانِهِ كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏{‏ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لاَ تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

Bizga Hojib ibn al-Valid rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Harb rivoyat qildi, u az-Zubaydiydan, u az-Zuhriydan, menga Sa'id ibn al-Musayyab xabar berdi, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, u shunday derdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Har bir tug'iluvchi faqat fitrat (toza tabiat) ustida tug'iladi, so'ngra ota-onasi uni yahudiy qiladilar, nasroniy qiladilar va majusiy qiladilar — xuddi hayvon a'zolari but bo'lgan bola tug'ilgani kabi; uning ichida quloq-burni kesilganini sezasizmi?». So'ngra Abu Hurayra derdi: Xohlasangiz, o'qinglar: «Allahning fitrati — U insonlarni shu fitrat asosida yaratgan; Allahning yaratganini o'zgartirish yo'q» — oyat.

6757-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، كِلاَهُمَا عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ ‏ "‏ كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ جَمْعَاءَ ‏.‏

Bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba rivoyat qildi, bizga Abdula'lo rivoyat qildi; (h) bizga Abd ibn Humayd ham rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq xabar berdi; ikkalasi Ma'mardan, u az-Zuhriydan, ushbu isnod bilan rivoyat qildi va dedi: «Xuddi hayvon bola tug'ilgani kabi» dedi va «but (a'zolari toliq)» so'zini zikr qilmadi.

6758-hadis

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ، يَزِيِدَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلاَّ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ اقْرَءُوا ‏{‏ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لاَ تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ‏}‏

Menga Abu Tohir va Ahmad ibn Iyso rivoyat qildi, ikkalasi dedi: Bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, menga Yunus ibn Yazid xabar berdi, u Ibn Shihobdan rivoyat qildiki, Abu Salama ibn Abdurrahmon unga xabar berdiki, Abu Hurayra dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Har bir tug'iluvchi faqat fitrat ustida tug'iladi». So'ngra u derdi: O'qinglar: «Allahning fitrati — U insonlarni shu fitrat asosida yaratgan; Allahning yaratganini o'zgartirish yo'q; mana shu to'g'ri diyndir».

6759-hadis

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلاَّ يُلِدَ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ وَيُشَرِّكَانِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ لَوْ مَاتَ قَبْلَ ذَلِكَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Zuhayr ibn Harb rivoyat qildi, bizga Jarir rivoyat qildi, u al-A'mashdan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Har bir tug'iluvchi faqat fitrat ustida tug'iladi, so'ngra ota-onasi uni yahudiy qiladilar, nasroniy qiladilar va mushrik qiladilar». Bir kishi: «Yo Rasulullah, agar shundan oldin o'lib qolsa, qanday bo'ladi?» dedi. U: «Ular nima qiluvchi bo'lganlarini Allah yaxshiroq biladi» dedilar.

6760-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ، نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي كِلاَهُمَا، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ فِي حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ ‏"‏ مَا مِنْ مَوْلُودٍ يُولَدُ إِلاَّ وَهُوَ عَلَى الْمِلَّةِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ ‏"‏ إِلاَّ عَلَى هَذِهِ الْمِلَّةِ حَتَّى يُبَيِّنَ عَنْهُ لِسَانُهُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ ‏"‏ لَيْسَ مِنْ مَوْلُودٍ يُولَدُ إِلاَّ عَلَى هَذِهِ الْفِطْرَةِ حَتَّى يُعَبِّرَ عَنْهُ لِسَانُهُ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Abu Bakr ibn Abi Shayba va Abu Kurayb rivoyat qildi, ikkalasi dedi: Bizga Abu Muoviya rivoyat qildi; (h) bizga Ibn Numayr ham rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi; ikkalasi al-A'mashdan, ushbu isnod bilan rivoyat qildi. Ibn Numayrning hadisida: «Har bir tug'iluvchi faqat (haqiqiy) din-millat ustida tug'iladi». Abu Bakrning Abu Muoviyadan rivoyatida: «Faqat ushbu millat ustida, toki tili uni bayon qilguncha». Abu Kuraybning Abu Muoviyadan rivoyatida: «Hech bir tug'iluvchi yo'qki, faqat ushbu fitrat ustida tug'ilmasin, toki tili uni ifoda etguncha».

6761-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ يُولَدُ يُولَدُ عَلَى هَذِهِ الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ كَمَا تَنْتِجُونَ الإِبِلَ فَهَلْ تَجِدُونَ فِيهَا جَدْعَاءَ حَتَّى تَكُونُوا أَنْتُمْ تَجْدَعُونَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَ مَنْ يَمُوتُ صَغِيرًا قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Bizga Muhammad ibn Rofi' rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar rivoyat qildi, u Hammom ibn Munabbihdan rivoyat qildiki, u dedi: Bu Abu Hurayra bizga Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan rivoyat qilgan narsadir. So'ngra u bir necha hadislarni zikr qildi, ulardan biri shu: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Tug'iluvchi har kim ushbu fitrat ustida tug'iladi, so'ngra ota-onasi uni yahudiy qiladilar va nasroniy qiladilar — xuddi siz tuyalarni butun a'zoli qilib tug'dirganingiz kabi; ularning ichida quloq-burni kesilganini topasizmi, toki o'zingiz uni kesmaguningizcha?». Ular: «Yo Rasulullah, kichik bo'lib o'lib qolgan kishi haqida nima deysiz?» dedilar. U: «Ular nima qiluvchi bo'lganlarini Allah yaxshiroq biladi» dedilar.