حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي شَيْبَةَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أُسَامَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَشْرَفَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِ الْمَدِينَةِ ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَرَوْنَ مَا أَرَى إِنِّي لأَرَى مَوَاقِعَ الْفِتَنِ خِلاَلَ بُيُوتِكُمْ كَمَوَاقِعِ الْقَطْرِ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Амр ан-Ноқид, Ишоқ ибн Иброҳим ва Ибн Абу Умар ривоят қилдилар — матн Ибн Абу Шайбаники — Ишоқ «хабар берди» деди, қолганлар «ривоят қилди» дедилар: Бизга Суфён ибн Уяйна Зуҳрийдан, у Урвадан, у Усомадан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Мадина қалъаларидан бир қалъага чиқди, сўнг: «Мен кўраётган нарсани кўряпсизларми? Албатта мен фитналар тушадиган жойларни уйларингиз орасида ёмғир томчилари тушадиган жойлар каби кўриб турибман» — деди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Ва бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдураззоқ хабар берди, бизга Маъмар Зуҳрийдан шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَالْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ، الآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ - حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ حَدَّثَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَتَكُونُ فِتَنٌ الْقَاعِدُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْقَائِمِ وَالْقَائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْمَاشِي وَالْمَاشِي فِيهَا خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي مَنْ تَشَرَّفَ لَهَا تَسْتَشْرِفُهُ وَمَنْ وَجَدَ فِيهَا مَلْجَأً فَلْيَعُذْ بِهِ " .
Менга Амр ан-Ноқид, ал-Ҳасан ал-Ҳулвоний ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар — Абд «менга хабар берди» деди, қолган иккиси «ривоят қилди» дедилар: Бизга Яъқуб — у Ибн Иброҳим ибн Саъддир — ривоят қилди, бизга отам Солиҳдан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилди, менга Ибн ал-Мусайяб ва Абу Салама ибн Абдурраҳмон ривоят қилдиларки, Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Яқинда фитналар бўлади. Унда ўтирган турганидан, турган юрганидан, юрган югурганидан яхшироқдир. Ким унга қараб интилса, у (фитна) ҳам унга интилади. Ким унда бир паноҳ топса, унга паноҳ келсин» — деди.
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَالْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ، الآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُطِيعِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ نَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ، . مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا إِلاَّ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، يَزِيدُ " مِنَ الصَّلاَةِ صَلاَةٌ مَنْ فَاتَتْهُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ " .
Бизга Амр ан-Ноқид, ал-Ҳасан ал-Ҳулвоний ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар — Абд «менга хабар берди» деди, қолган иккиси «ривоят қилди» дедилар: Бизга Яъқуб ривоят қилди, бизга отам Солиҳдан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилди, менга Абу Бакр ибн Абдурраҳмон Абдурраҳмон ибн Мутиъ ибн ал-Асваддан, у Навфал ибн Муовиядан, Абу Ҳурайранинг шу ҳадиси каби ривоят қилди, фақат Абу Бакр шуни зиёда қилди: «Намозлардан шундай бир намоз борки, ким уни қолдирса, гўё аҳли ва молидан айрилган кабидир».
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَكُونُ فِتْنَةٌ النَّائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْيَقْظَانِ وَالْيَقْظَانُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْقَائِمِ وَالْقَائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي فَمَنْ وَجَدَ مَلْجَأً أَوْ مَعَاذًا فَلْيَسْتَعِذْ " .
Менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абу Довуд ат-Тоёлисий хабар берди, бизга Иброҳим ибн Саъд отасидан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир фитна бўлади. Унда ухлаб ётган киши уйғоқ турганидан, уйғоқ турган тик турганидан, тик турган югурганидан яхшироқдир. Ким бир паноҳ ёки сиғинадиган жой топса, паноҳ тиласин» — деди.
حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، الشَّحَّامُ قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَفَرْقَدٌ السَّبَخِيُّ، إِلَى مُسْلِمِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ وَهُوَ فِي أَرْضِهِ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا هَلْ سَمِعْتَ أَبَاكَ يُحَدِّثُ فِي الْفِتَنِ حَدِيثًا قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرَةَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتَنٌ أَلاَ ثُمَّ تَكُونُ فِتْنَةٌ الْقَاعِدُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْمَاشِي فِيهَا وَالْمَاشِي فِيهَا خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي إِلَيْهَا أَلاَ فَإِذَا نَزَلَتْ أَوْ وَقَعَتْ فَمَنْ كَانَ لَهُ إِبِلٌ فَلْيَلْحَقْ بِإِبِلِهِ وَمَنْ كَانَتْ لَهُ غَنَمٌ فَلْيَلْحَقْ بِغَنَمِهِ وَمَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَلْحَقْ بِأَرْضِهِ " . قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ إِبِلٌ وَلاَ غَنَمٌ وَلاَ أَرْضٌ قَالَ " يَعْمِدُ إِلَى سَيْفِهِ فَيَدُقُّ عَلَى حَدِّهِ بِحَجَرٍ ثُمَّ لْيَنْجُ إِنِ اسْتَطَاعَ النَّجَاءَ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ " . قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ أُكْرِهْتُ حَتَّى يُنْطَلَقَ بِي إِلَى أَحَدِ الصَّفَّيْنِ أَوْ إِحْدَى الْفِئَتَيْنِ فَضَرَبَنِي رَجُلٌ بِسَيْفِهِ أَوْ يَجِيءُ سَهْمٌ فَيَقْتُلُنِي قَالَ " يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِكَ وَيَكُونُ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ " .
Менга Абу Комил ал-Жаҳдарий Фузайл ибн Ҳусайн ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, бизга Усмон аш-Шаҳҳом ривоят қилди, у деди: Мен ва Фарқад ас-Сабахий Муслим ибн Абу Бакранинг ҳузурига йўл олдик, у ўз ерида эди. Унинг олдига кирдик ва: «Отангдан фитналар ҳақида бирор ҳадис эшитганмисан?» дедик. У: «Ҳа, мен Абу Бакранинг шундай ривоят қилганини эшитдим, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтди: ‹Яқинда фитналар бўлади. Эшитинг, сўнг яна бир фитна бўлади. Унда ўтирган унда юрганидан, унда юрган унга томон югурганидан яхшироқдир. Эшитинг, қачон у тушса ёки юз берса, кимнинг туяси бўлса, туясига қайтсин; кимнинг қўйи бўлса, қўйига қайтсин; кимнинг ери бўлса, ерига қайтсин›› деди. (Ривоятчи) деди: Бир киши: «Эй Расулуллаҳ, туяси ҳам, қўйи ҳам, ери ҳам бўлмаган киши-чи?» деди. У: «Қиличини олиб, унинг дами(ўткир томони)ни тош билан урсин (синдирсин), сўнг иложи бўлса, қутулсин. Аллаҳим, етказдимми? Аллаҳим, етказдимми? Аллаҳим, етказдимми?» деди. (Ривоятчи) деди: Бир киши: «Эй Расулуллаҳ, агар мен мажбур қилиниб, икки сафнинг бирига ёки икки гуруҳнинг бирига олиб борилсам, бир киши мени қиличи билан урса ёки бир ўқ келиб мени ўлдирса-чи?» деди. У: «У ўз гуноҳи ва сенинг гуноҳинг билан қайтади ва дўзах аҳлидан бўлади» — деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ، بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، كِلاَهُمَا عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . حَدِيثُ ابْنِ أَبِي عَدِيٍّ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادٍ إِلَى آخِرِهِ وَانْتَهَى حَدِيثُ وَكِيعٍ عِنْدَ قَوْلِهِ " إِنِ اسْتَطَاعَ النَّجَاءَ " . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ .
Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилдилар, улар дедилар: Бизга Вакиъ ривоят қилди (ҳ). Ва менга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий ривоят қилди, улар иккаласи Усмон аш-Шаҳҳомдан шу иснод билан ривоят қилдилар. Ибн Абу Адийнинг ҳадиси Ҳаммоднинг ҳадисига охиригача ўхшашдир, Вакиънинг ҳадиси эса унинг: «иложи бўлса қутулсин» деган сўзида тугайди ва ундан кейингисини зикр қилмади.