حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لإِسْحَاقَ - قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ قَالَ الثَّوْرِيُّ فَحَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، أَنَّ الأَغَرَّ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، وَأَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُنَادِي مُنَادٍ إِنَّ لَكُمْ أَنْ تَصِحُّوا فَلاَ تَسْقَمُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَحْيَوْا فَلاَ تَمُوتُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَشِبُّوا فَلاَ تَهْرَمُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَنْعَمُوا فَلاَ تَبْتَئِسُوا أَبَدًا " . فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}
Bizga Ishoq ibn Ibrohim va Abd ibn Humayd rivoyat qildilar — lafz Ishoqniki — ikkalasi: bizga Abdurrazzoq xabar berdi, dedi: Savriy aytdi: menga Abu Ishoq rivoyat qildi, unga Ag'arr Abu Sa'id Xudriy va Abu Hurayradan (roziyallahu anhuma), ular Nabiydan (sollallahu alayhi vasallam) rivoyat qildi: «Bir jarchi nido qiladi: ‹Sizlar sog'lom bo'lasizlar, hech qachon kasal bo'lmaysizlar; sizlar hayot kechirasizlar, hech qachon o'lmaysizlar; sizlar yosh bo'lasizlar, hech qachon qarimaysizlar; sizlar noz-ne'mat ichida bo'lasizlar, hech qachon ozurda bo'lmaysizlar›». Mana shu Allah azza va jallaning so'zidir: «Va ularga nido qilindi: ‹Mana shu Jannat, qilgan amallaringiz sababli unga voris qilindingiz›».
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي قُدَامَةَ، - وَهُوَ الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ - عَنْ أَبِي، عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ لِلْمُؤْمِنِ فِي الْجَنَّةِ لَخَيْمَةً مِنْ لُؤْلُؤَةٍ وَاحِدَةٍ مُجَوَّفَةٍ طُولُهَا سِتُّونَ مِيلاً لِلْمُؤْمِنِ فِيهَا أَهْلُونَ يَطُوفُ عَلَيْهِمُ الْمُؤْمِنُ فَلاَ يَرَى بَعْضُهُمْ بَعْضًا " .
Bizga Sa'id ibn Mansur Abu Qudomadan — u Horis ibn Ubayd — u Abu Imron Javniydan, u Abu Bakr ibn Abdulloh ibn Qaysdan, u otasidan, u Nabiydan (sollallahu alayhi vasallam) rivoyat qildi: «Albatta mo'min uchun Jannatda bitta o'yib ishlangan marvariddan bo'lgan chodir bordir, uning uzunligi oltmish mil. Mo'min uchun unda ahllar bor, mo'min ularni aylanib chiqadi, ammo ular bir-birlarini ko'rmaydilar».
وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الْجَنَّةِ خَيْمَةٌ مِنْ لُؤْلُؤَةٍ مُجَوَّفَةٍ عَرْضُهَا سِتُّونَ مِيلاً فِي كُلِّ زَاوِيَةٍ مِنْهَا أَهْلٌ مَا يَرَوْنَ الآخَرِينَ يَطُوفُ عَلَيْهِمُ الْمُؤْمِنُ " .
Menga Abu G'asson Mismaiy rivoyat qildi, bizga Abu Abdussamad rivoyat qildi, bizga Abu Imron Javniy Abu Bakr ibn Abdulloh ibn Qaysdan, u otasidan rivoyat qildi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Jannatda o'yib ishlangan marvariddan bo'lgan chodir bor, uning eni oltmish mil. Uning har bir burchagida ahl bordir, ular boshqalarni ko'rmaydilar, mo'min ularni aylanib chiqadi».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، عَنْ أَبِي، عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مُوسَى بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْمَةُ دُرَّةٌ طُولُهَا فِي السَّمَاءِ سِتُّونَ مِيلاً فِي كُلِّ زَاوِيَةٍ مِنْهَا أَهْلٌ لِلْمُؤْمِنِ لاَ يَرَاهُمُ الآخَرُونَ " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Yazid ibn Horun rivoyat qildi, bizga Hammom Abu Imron Javniydan, u Abu Bakr ibn Abu Muso ibn Qaysdan, u otasidan, u Nabiydan (sollallahu alayhi vasallam) xabar berdi: «Chodir bir durdandir, uning uzunligi osmonda oltmish mil. Uning har bir burchagida mo'min uchun ahl bordir, boshqalar ularni ko'rmaydilar».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، وَعَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَيْحَانُ وَجَيْحَانُ وَالْفُرَاتُ وَالنِّيلُ كُلٌّ مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Abu Usoma, Abdulloh ibn Numayr va Aliy ibn Mushir Ubaydulloh ibn Umardan rivoyat qildilar. (h) Yana bizga Muhammad ibn Abdulloh ibn Numayr rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Bishr rivoyat qildi, bizga Ubaydulloh Xubayb ibn Abdurrahmondan, u Hafs ibn Osimdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Sayhon, Jayhon, Furot va Niyl — barchasi Jannat daryolaridandir».
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ اللَّيْثِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَدْخُلُ الْجَنَّةَ أَقْوَامٌ أَفْئِدَتُهُمْ مِثْلُ أَفْئِدَةِ الطَّيْرِ " .
Bizga Hajjoj ibn Shoir rivoyat qildi, bizga Abu Nazr Hoshim ibn Qosim Laysiy rivoyat qildi, bizga Ibrohim — ya'ni ibn Sa'd — rivoyat qildi, bizga otam Abu Salamadan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu), u Nabiydan (sollallahu alayhi vasallam) rivoyat qildi: «Jannatga shunday qavmlar kiradiki, ularning qalblari qush qalblari kabidir».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا بِهِ أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ آدَمَ عَلَى صُورَتِهِ طُولُهُ سِتُّونَ ذِرَاعًا فَلَمَّا خَلَقَهُ قَالَ اذْهَبْ فَسَلِّمْ عَلَى أُولَئِكَ النَّفَرِ وَهُمْ نَفَرٌ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ جُلُوسٌ فَاسْتَمِعْ مَا يُجِيبُونَكَ فَإِنَّهَا تَحِيَّتُكَ وَتَحِيَّةُ ذُرِّيَّتِكَ قَالَ فَذَهَبَ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ فَقَالُوا السَّلاَمُ عَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ - قَالَ - فَزَادُوهُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ - قَالَ - فَكُلُّ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَلَى صُورَةِ آدَمَ وَطُولُهُ سِتُّونَ ذِرَاعًا فَلَمْ يَزَلِ الْخَلْقُ يَنْقُصُ بَعْدَهُ حَتَّى الآنَ " .
Bizga Muhammad ibn Rofe' rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar Hammom ibn Munabbihdan xabar berdi, u dedi: Bu Abu Hurayra (roziyallahu anhu) bizga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan rivoyat qilgan narsadir. Bir necha hadis zikr qildi, ulardan biri: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Allah azza va jalla Odamni Uning suratida yaratdi, bo'yi oltmish ziro' edi. Uni yaratganida dedi: ‹Bor, ana u jamoaga salom ber — ular farishtalardan bir jamoa edi, o'tirgan edilar — ular senga nima javob qaytarishini eshit, chunki bu sening va zurriyotingning salomlashuvi bo'ladi›. U bordi va: ‹Assalomu alaykum› dedi. Ular: ‹Assalomu alayka va rahmatulloh› dedilar — ular unga ‹va rahmatulloh›ni qo'shdilar. Jannatga kiradigan har bir kishi Odamning suratida bo'ladi, bo'yi oltmish ziro' edi. So'ng undan keyin xalq hozirgacha kichrayib bordi».
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ خَالِدٍ الْكَاهِلِيِّ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لَهَا سَبْعُونَ أَلْفَ زِمَامٍ مَعَ كُلِّ زِمَامٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ يَجُرُّونَهَا " .
Bizga Umar ibn Hafs ibn G'iyos rivoyat qildi, bizga otam Alo' ibn Xolid Kohiliydan, u Shaqiqdan, u Abdullohdan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «O'sha kuni Jahannam keltiriladi, uning yetmish ming jilovi bo'ladi, har bir jilov bilan birga yetmish ming farishta bo'lib, ular uni tortib keladilar».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِزَامِيَّ - عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نَارُكُمْ هَذِهِ الَّتِي يُوقِدُ ابْنُ آدَمَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءًا مِنْ حَرِّ جَهَنَّمَ " . قَالُوا وَاللَّهِ إِنْ كَانَتْ لَكَافِيَةً يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّهَا فُضِّلَتْ عَلَيْهَا بِتِسْعَةٍ وَسِتِّينَ جُزْءًا كُلُّهَا مِثْلُ حَرِّهَا " .
Bizga Qutayba ibn Sa'id rivoyat qildi, bizga Mug'iyra — ya'ni ibn Abdurrahmon Hizomiy — Abu Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Sizlarning bu olovingiz — Odam farzandi yoqadigan olov — Jahannam issiqligining yetmishdan bir qismidir». Ular: «Allahga qasamki, bu ham yetarli edi, ey Rasulullah», dedilar. U dedi: «Albatta u (Jahannam olovi) bundan oltmish to'qqiz qism ortiq qilingan, ularning har biri uning issiqligi kabidir».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " كُلُّهُنَّ مِثْلُ حَرِّهَا " .
Bizga Muhammad ibn Rofe' rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar Hammom ibn Munabbihdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu), u Nabiydan (sollallahu alayhi vasallam) Abu Zinodning hadisi kabi rivoyat qildi, faqat u: «Ularning barchasi uning issiqligi kabidir», dedi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ خَلِيفَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنْ أَبِي، حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ سَمِعَ وَجْبَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَدْرُونَ مَا هَذَا " . قَالَ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " هَذَا حَجَرٌ رُمِيَ بِهِ فِي النَّارِ مُنْذُ سَبْعِينَ خَرِيفًا فَهُوَ يَهْوِي فِي النَّارِ الآنَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى قَعْرِهَا " .
Bizga Yahyo ibn Ayyub rivoyat qildi, bizga Xalaf ibn Xalifa rivoyat qildi, bizga Yazid ibn Kayson Abu Hozimdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan birga edik, shu payt u bir gumbur ovozini eshitdi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): «Bu nima ekanini bilasizlarmi?» dedi. Biz: «Allah va Uning Rasuli yaxshi biladi», dedik. U dedi: «Bu bir tosh edi, yetmish kuz (yil) avval do'zaxga tashlangan edi, u hozir ham olovda quyilib borardi, toki uning tubiga yetdi».
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " هَذَا وَقَعَ فِي أَسْفَلِهَا فَسَمِعْتُمْ وَجْبَتَهَا " .
Buni bizga Muhammad ibn Abbod va ibn Abu Umar ham rivoyat qildilar, ikkalasi: bizga Marvon Yazid ibn Kaysondan, u Abu Hozimdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) shu isnod bilan rivoyat qildi va u: «Bu uning tubiga yetib bordi, shuning uchun siz uning gumbur ovozini eshitdingiz», dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ قَالَ قَتَادَةُ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى كَعْبَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ إِلَى حُجْزَتِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ إِلَى عُنُقِهِ " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Yunus ibn Muhammad rivoyat qildi, bizga Shaybon ibn Abdurrahmon rivoyat qildi, dedi: Qatoda aytdi: Abu Nazra Samuradan rivoyat qilayotganini eshitdim, u Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam)dan eshitgan, u shunday derdi: «Albatta ulardan ba'zilarini olov to'piqlarigacha qamrab oladi, ba'zilarini beligacha qamrab oladi, ba'zilarini bo'ynigacha qamrab oladi».
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي ابْنَ عَطَاءٍ - عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى كَعْبَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى حُجْزَتِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى تَرْقُوَتِهِ " .
Menga Amr ibn Zuroro rivoyat qildi, bizga Abdulvahhob — ya'ni ibn Ato' — Sa'iddan, u Qatodadan xabar berdi, u dedi: Abu Nazra Samura ibn Jundabdan rivoyat qilayotganini eshitdim, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Ulardan ba'zilarini olov to'piqlarigacha qamrab oladi, ba'zilarini olov tizzalarigacha qamrab oladi, ba'zilarini olov beligacha qamrab oladi, ba'zilarini olov o'mrov suyaklarigacha qamrab oladi».
حَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَجَعَلَ مَكَانَ حُجْزَتِهِ حَقْوَيْهِ .
Buni bizga Muhammad ibn Musanno va Muhammad ibn Bashshor rivoyat qildilar, ikkalasi: bizga Ravh rivoyat qildi, bizga Sa'id shu isnod bilan rivoyat qildi va u «beligacha» (hujzatihi) o'rniga «belidan pastigacha» (haqvayhi) so'zini qo'ydi.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " احْتَجَّتِ النَّارُ وَالْجَنَّةُ فَقَالَتْ هَذِهِ يَدْخُلُنِي الْجَبَّارُونَ وَالْمُتَكَبِّرُونَ . وَقَالَتْ هَذِهِ يَدْخُلُنِي الضُّعَفَاءُ وَالْمَسَاكِينُ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِهَذِهِ أَنْتِ عَذَابِي أُعَذِّبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ - وَرُبَّمَا قَالَ أُصِيبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ - وَقَالَ لِهَذِهِ أَنْتِ رَحْمَتِي أَرْحَمُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمَا مِلْؤُهَا " .
Bizga ibn Abu Umar rivoyat qildi, bizga Sufyon Abu Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Olov bilan Jannat bahslashdilar. Bu (olov): ‹Menga jabborlar va kibrlanuvchilar kiradi›, dedi. Bu (Jannat): ‹Menga zaiflar va miskinlar kiradi›, dedi. Shunda Allah azza va jalla bunga (olovga): ‹Sen Mening azobimsan, sen orqali xohlaganimni azoblayman›, dedi — ba'zan u: ‹Sen orqali xohlaganimga musibat yetkazaman›, dedi. Bunga (Jannatga): ‹Sen Mening rahmatimsan, sen orqali xohlaganimga rahm qilaman. Sizlarning har biringiz uchun to'ldirgulik (bandalar) bordir›, dedi».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنِي وَرْقَاءُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَحَاجَّتِ النَّارُ وَالْجَنَّةُ فَقَالَتِ النَّارُ أُوثِرْتُ بِالْمُتَكَبِّرِينَ وَالْمُتَجَبِّرِينَ . وَقَالَتِ الْجَنَّةُ فَمَا لِي لاَ يَدْخُلُنِي إِلاَّ ضُعَفَاءُ النَّاسِ وَسَقَطُهُمْ وَعَجَزُهُمْ . فَقَالَ اللَّهُ لِلْجَنَّةِ أَنْتِ رَحْمَتِي أَرْحَمُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ مِنْ عِبَادِي . وَقَالَ لِلنَّارِ أَنْتِ عَذَابِي أُعَذِّبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ مِنْ عِبَادِي وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمْ مِلْؤُهَا فَأَمَّا النَّارُ فَلاَ تَمْتَلِئُ . فَيَضَعُ قَدَمَهُ عَلَيْهَا فَتَقُولُ قَطْ قَطْ . فَهُنَالِكَ تَمْتَلِئُ وَيُزْوَى بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ " .
Menga Muhammad ibn Rofe' rivoyat qildi, bizga Shabboba rivoyat qildi, menga Varqo' Abu Zinoddan, u A'rajdan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu), u Nabiydan (sollallahu alayhi vasallam) rivoyat qildi: «Olov bilan Jannat bahslashdilar. Olov: ‹Men kibrlanuvchilar va jabborlar bilan ustun qilindim›, dedi. Jannat: ‹Menga nima bo'ldiki, menga faqat odamlarning zaiflari, past-pastlari va ojizlari kiradi?› dedi. Shunda Allah Jannatga: ‹Sen Mening rahmatimsan, sen orqali bandalarimdan xohlaganimga rahm qilaman›, dedi. Olovga: ‹Sen Mening azobimsan, sen orqali bandalarimdan xohlaganimni azoblayman. Sizlarning har biringiz uchun to'ldirgulik bordir›, dedi. Ammo olov to'lmaydi, toki U (Allah) Oyog'ini uning ustiga qo'yganida u: ‹Bas, bas!› deydi. Ana o'shanda u to'ladi va uning ba'zi qismi ba'zisiga qisilib qo'shiladi».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ الْهِلاَلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو سُفْيَانَ، - يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ حُمَيْدٍ - عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " احْتَجَّتِ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ " . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ .
Bizga Abdulloh ibn Avn Hiloliy rivoyat qildi, bizga Abu Sufyon — ya'ni Muhammad ibn Humayd — Ma'mardan, u Ayyubdan, u ibn Siriyndan, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Jannat bilan olov bahslashdilar», va hadisni Abu Zinodning hadisi ma'nosida bayon qildi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَحَاجَّتِ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَقَالَتِ النَّارُ أُوثِرْتُ بِالْمُتَكَبِّرِينَ وَالْمُتَجَبِّرِينَ . وَقَالَتِ الْجَنَّةُ فَمَا لِي لاَ يَدْخُلُنِي إِلاَّ ضُعَفَاءُ النَّاسِ وَسَقَطُهُمْ وَغِرَّتُهُمْ قَالَ اللَّهُ لِلْجَنَّةِ إِنَّمَا أَنْتِ رَحْمَتِي أَرْحَمُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ مِنْ عِبَادِي . وَقَالَ لِلنَّارِ إِنَّمَا أَنْتِ عَذَابِي أُعَذِّبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ مِنْ عِبَادِي . وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمَا مِلْؤُهَا فَأَمَّا النَّارُ فَلاَ تَمْتَلِئُ حَتَّى يَضَعَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى رِجْلَهُ تَقُولُ قَطْ قَطْ قَطْ . فَهُنَالِكَ تَمْتَلِئُ وَيُزْوَى بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ وَلاَ يَظْلِمُ اللَّهُ مِنْ خَلْقِهِ أَحَدًا وَأَمَّا الْجَنَّةُ فَإِنَّ اللَّهَ يُنْشِئُ لَهَا خَلْقًا " .
Bizga Muhammad ibn Rofe' rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq rivoyat qildi, bizga Ma'mar Hammom ibn Munabbihdan rivoyat qildi, u dedi: Bu Abu Hurayra (roziyallahu anhu) bizga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan rivoyat qilgan narsadir. Bir necha hadis zikr qildi, ulardan biri: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Jannat bilan olov bahslashdilar. Olov: ‹Men kibrlanuvchilar va jabborlar bilan ustun qilindim›, dedi. Jannat: ‹Menga nima bo'ldiki, menga faqat odamlarning zaiflari, past-pastlari va g'ofillari kiradi?› dedi. Allah Jannatga: ‹Albatta sen Mening rahmatimsan, sen orqali bandalarimdan xohlaganimga rahm qilaman›, dedi. Olovga: ‹Albatta sen Mening azobimsan, sen orqali bandalarimdan xohlaganimni azoblayman. Sizlarning har biringiz uchun to'ldirgulik bordir. Ammo olov to'lmaydi, toki Allah tabaroka va taolo Oyog'ini qo'yganida, u: «Bas, bas, bas!» deydi. Ana o'shanda u to'ladi va uning ba'zi qismi ba'zisiga qisilib qo'shiladi. Allah xalqidan hech kimga zulm qilmaydi. Jannatga kelsak, Allah uning uchun yangi xalq yaratadi›, dedi».
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " احْتَجَّتِ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ " . فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلَى قَوْلِهِ " وَلِكِلَيْكُمَا عَلَىَّ مِلْؤُهَا " . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ مِنَ الزِّيَادَةِ .
Yana bizga Usmon ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Jariyr A'mashdan, u Abu Solihdan, u Abu Sa'id Xudriydan (roziyallahu anhu) rivoyat qildi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: «Jannat bilan olov bahslashdilar», va Abu Hurayraning hadisi kabi uning: «Sizlarning ikkingiz uchun ham Menga to'ldirgulik bordir» degan so'ziga qadar zikr qildi va undan keyingi ziyodani zikr qilmadi.