حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - وَهُوَ ابْنُ غِيَاثٍ - عَنْ سُلَيْمَانَ، التَّيْمِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ عَطَسَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاَنِ فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتِ الآخَرَ فَقَالَ الَّذِي لَمْ يُشَمِّتْهُ عَطَسَ فُلاَنٌ فَشَمَّتَّهُ وَعَطَسْتُ أَنَا فَلَمْ تُشَمِّتْنِي . قَالَ " إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ وَإِنَّكَ لَمْ تَحْمَدِ اللَّهَ " .
Менга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Ҳафс — у ибн Ғиёс — Сулаймон ат-Таймийдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди. У деди: Пайғамбарнинг (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурида икки киши акса урди. У бирортасига (ярҳамукаллаҳ деб) жавоб берди, иккинчисига бермади. Жавоб берилмаган киши: ‹Фалон акса урди, сен унга жавоб бердинг, мен акса урдим, лекин менга жавоб бермадинг› деди. У: «Бу киши Аллаҳга ҳамд айтди, сен эса Аллаҳга ҳамд айтмадинг» деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - يَعْنِي الأَحْمَرَ - عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Абу Холид — яъни ал-Аҳмар — Сулаймон ат-Таймийдан, у Анасдан, у Пайғамбардан (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي مُوسَى وَهْوَ فِي بَيْتِ بِنْتِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ فَعَطَسْتُ فَلَمْ يُشَمِّتْنِي وَعَطَسَتْ فَشَمَّتَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا فَلَمَّا جَاءَهَا قَالَتْ عَطَسَ عِنْدَكَ ابْنِي فَلَمْ تُشَمِّتْهُ وَعَطَسَتْ فَشَمَّتَّهَا . فَقَالَ إِنَّ ابْنَكِ عَطَسَ فَلَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ فَلَمْ أُشَمِّتْهُ وَعَطَسَتْ فَحَمِدَتِ اللَّهَ فَشَمَّتُّهَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَحَمِدَ اللَّهَ فَشَمِّتُوهُ فَإِنْ لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ فَلاَ تُشَمِّتُوهُ " .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ва Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилишди — лафз Зуҳайрники — улар дедилар: бизга ал-Қосим ибн Молик Осим ибн Кулайбдан, у Абу Бурдадан ривоят қилди. У деди: Мен Абу Мусонинг ҳузурига кирдим, у Фадл ибн Аббоснинг қизининг уйида эди. Мен акса урдим, у менга жавоб бермади, у (аёл) акса урди, унга жавоб берди. Мен онамнинг олдига қайтиб, унга хабар бердим. У (она) келганида: ‹Менинг ўғлим сенинг ҳузурингда акса урди, сен унга жавоб бермадинг, у (аёл) акса урди, унга жавоб бердинг-а?› деди. У деди: ‹Сенинг ўғлинг акса урди-ю, Аллаҳга ҳамд айтмади, шунинг учун унга жавоб бермадим; у (аёл) акса урди ва Аллаҳга ҳамд айтди, шунинг учун унга жавоб бердим. Мен Расулуллаҳни (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шундай деганини эшитдим: ‹Сизлардан бири акса уриб, Аллаҳга ҳамд айтса, унга жавоб беринг; агар Аллаҳга ҳамд айтмаса, унга жавоб берманг›.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ إِيَاسِ، بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَعَطَسَ رَجُلٌ عِنْدَهُ فَقَالَ لَهُ " يَرْحَمُكَ اللَّهُ " . ثُمَّ عَطَسَ أُخْرَى فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الرَّجُلُ مَزْكُومٌ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, бизга Икрима ибн Аммор Иёс ибн Салама ибн ал-Акваъдан, у отасидан ривоят қилди. (ҳ) Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ҳам ривоят қилди — лафз уники — бизга Абу Назр Ҳошим ибн ал-Қосим ривоят қилди, бизга Икрима ибн Аммор ривоят қилди, менга Иёс ибн Салама ибн ал-Акваъ ривоят қилдики, отаси унга ривоят қилиб, у Пайғамбарни (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эшитганини айтди: Бир киши унинг ҳузурида акса урди, у унга: «Ярҳамукаллаҳ (Аллаҳ сенга раҳм қилсин)» деди. Сўнг у яна акса урди, шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Бу киши шамоллаган» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " التَّثَاؤُبُ مِنَ الشَّيْطَانِ فَإِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَكْظِمْ مَا اسْتَطَاعَ " .
Бизга Яҳё ибн Айюб, Қутайба ибн Саид ва Али ибн Ҳужр ас-Саъдий ривоят қилишди. Улар дедилар: бизга Исмоил — яъни ибн Жаъфар — ал-Олодан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Эснаш шайтондандир. Бас, сизлардан бири эснаса, имкони борича уни тутиб (қайтариб) қўйсин.»
حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنًا، لأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ يُحَدِّثُ أَبِي عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا تَثَاوَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيُمْسِكْ بِيَدِهِ عَلَى فِيهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ " .
Менга Абу Ғассон ал-Мисмаий Молик ибн Абдулвоҳид ривоят қилди, бизга Бишр ибн ал-Муфаззал ривоят қилди, бизга Суҳайл ибн Абу Солиҳ ривоят қилди. У деди: Мен Абу Саид ал-Худрийнинг бир ўғлини отамга, отасидан ривоят қилаётганини эшитдим. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Сизлардан бири эснаса, қўли билан оғзини тутсин, чунки шайтон (оғизга) киради.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي، سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَثَاوَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيُمْسِكْ بِيَدِهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Абдулазиз Суҳайлдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Саиддан, у отасидан ривоят қилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Сизлардан бири эснаса, қўли билан (оғзини) тутсин, чунки шайтон киради.»
حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا تَثَاوَبَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلْيَكْظِمْ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ " .
Менга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакиъ Суфёндан, у Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у Ибн Абу Саид ал-Худрийдан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Сизлардан бири намозда эснаса, имкони борича уни тутиб қўйсин, чунки шайтон киради.»
حَدَّثَنَاهُ عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَوْ عَنِ ابْنِ أَبِي، سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ بِشْرٍ وَعَبْدِ الْعَزِيزِ .
Буни бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Жарир Суҳайлдан, у отасидан, ёки Ибн Абу Саиддан, у Абу Саиддан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Бишр ва Абдулазиз ҳадиси каби дедилар.